xlor olish texnologiyasi

PPTX 16 pages 526.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 526.3 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

slayd 1 mavzu: xlor olish texnologiyasi "xlor — atom raqami 17 bo’lgan kimyoviy element. kimyoviy elementlar davriy jadvalining 17 guruhi(davriy tizimning eskirgan qisqa shaklida vii guruhning asosiy guruhiga yoki viia guruhiga tegishli), uchinchi davrida joylashgan. elementning atom massasi 35,446 m.a.b. u cl belgisi bilan belgilanadi (lot. chlorum)(qadimiy yunoncha-χλωρός – «-sariq yashil»). kimyoviy faol metallmasdir. galogen guruhiga kiradi." kashf etilishi tarixi va nomining kelib chiqishi xlorning vodorod bilan birikmasi – xlorovodorod birinchi marta 1772-yilda jozef pristli tomonidan olingan edi. xlorni alohida element holatida olinishi esa 1774-yilda shved kimyogari karl vilgelm sheele tomonidan amalga oshirilgan. u pirolyuzit minerali va xlor kislotasini o‘zaro ta’sirlashishi natijasida quyidagicha reaksiya keltirib chiqargan va natijada xlorni alohida holda ajratib olishga muvaffaq bo‘lgan: 4hcl+mno2→mncl2+cl2↑+h2o fizik xossalari gazsimon xlor nisbatan oson siqiladi. 8 atmosfera bosimi sharoitida xlor xona haroratida ham suyuqlanadi. me’yoriy atmosfera bosimi ostida −34 °c gacha sovitilsa ham xlor suyuqlanadi. −34 °c va undan past haroratlarda suyuq …

2 / 16

i ishlab chiqariladi, bugungi kunda u etilendan xlor muvozanatlashgan usul bilan oraliq 1,2-dixloretan orqali olinadi. xlorning oqartirish xususiyatlari qadimdan ma’lum bo’lgan. xlorning sayqallash xususiyatlari qadim zamonlardan ma’lum. xlor ko’p organik bo’yoqlarni yo’q qiladi, ularni rangsiz qiladi, lekin bu faqat suyuq yoki gazsimon suv ishtirokida sodir bo’ladi, chunki xlorning o’zi emas, balki gipoxlor kislota parchalanishi natijasida hosil bo’lgan kislorod atomi oqartiradi." xlorli insektitsidlarni ishlab chiqarish—o’simliklar uchun xavfsiz bo’lgan, lekin zararli hasharotlarni o’ldiradigan moddalar. ishlab chiqarilgan xlorning muhim qismi o’simliklarni himoya qilish vositalarini olish uchun sarflanadi.eng muhim insektitsiddan biri bu geksaxlorosikloheksan (ko’pincha geksaxloran deb ataladi). ushbu modda birinchi marta 1825 yilda faraday tomonidan sintez qilingan, ammo 100 yildan ko’proq vaqt o’tgach – xx asrning 30-yillarida amaliy qo’llanilishini topilgan. u kimyoviy urush qurol sifatida, shuningdek boshqa kimyoviy urush vositalarini ishlab chiqarish uchun ishlatilgan: xantal gazi, fosgen. suvni zararsizlantirish uchun – «xlorlash». ichimlik suvini dezinfeksiya qilishning eng keng tarqalgan usuli; erkin xlor va uning …

3 / 16

valdagi deyarli barcha elementlar bilan birikma hosil qiladi. xlor erkin holatda barqaror turmaydi va darhol biror element bilan birikib oladi. shu sababli ham, tabiatda tarqalgan xlorning barchasi faqat birikma ko‘rinishida va asosan, minerallar tarkibida uchraydi. galit (nacl), silvin (kcl), silvinit (kcl∙nacl), bishofit (mgcl2∙6h2o), karnallit (kcl·mgcl2·6n2o) va kainit (kcl·mgso4·3n2o) minerallari xlorga eng boy sanaladi. eng boy xlor zaxiralari esa dengiz va okeanlar suvlarida bo‘lib, dengiz suvida xlor miqdori 19 g/l atrofida bo‘ladi. yer qobig‘idagi atomlar sonining taxminan 0,025% qismi xlor ulushiga to‘g‘ri keladi. xlorning klark soni 0,017% ga teng. odam organizmida xlorning massa ulushi taxminan 0,25% ga yaqin bo‘ladi. odam va hayvonlar tanasida xlor asosan hujayralararo suyuqliklarda, shu jumladan, qonda mavjud bo‘ladi va osmotik jarayonlarni boshqarishda muhim o‘rin tutadi. metall bilan o’zaro ta’siri xlor to’g’ridan-to’g’ri deyarli barcha metallarga ta’sir qiladi (ba’zilari namlik mavjud bo’lganda yoki qizdirilganda reaksiyaga kirishadi): 2na + cl2 → 2nacl 2sb + 3cl2 → 2sbcl3 2fe + 3cl2 …

4 / 16

3f2 → 2clf3" xlor olish usullari. sanoat usullari dastlab, xlor ishlab chiqarishning sanoat usuli sheel usuliga, ya’ni pirolusitning xlorid kislotasi bilan reaktsiyasiga asoslangan edi: mno2 + 4hcl → mncl2 + cl2↑ + 2h2o 1867-yilda dikon havo kislorodi bilan vodorod xlorini katalitik oksidlanish orqali xlorni olish usulini ishlab chiqdi. dikon jarayoni hozirgi vaqtda organik birikmalarning sanoatda xlorlanishning yon mahsulot bo’lgan vodorod xloridan xlorni qaytarish uchun ishlatiladi: 4hcl + o2 → 2h2o + 2cl2 bugungi kunda sanoat miqyosida xlor – natriy gidroksidi va vodorod bilan birgalikda osh tuzining eritmasini elektrolizlash yo’li bilan olinadi: 2nacl + 2h2o → h2↑ + cl2↑ + 2naoh anod: 2cl– — 2e– → cl20↑ katod: 2h2o + 2e– → h2↑ + 2oh–" laboratoriya usullari xlor laboratoriyalarda olish uchun odatda kuchli oksidlovchi moddalar (masalan, marganets oksidi (iv), kaliy permanganat, kaliy dichromat bilan vodorod xlorining oksidlanishiga asoslangan jarayonlar qo’llaniladi): 2kmno4 + 16hcl → 2kcl + 2mncl2 + 5cl2↑ +8h2o k2cr2o7 …

5 / 16

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xlor olish texnologiyasi"

slayd 1 mavzu: xlor olish texnologiyasi "xlor — atom raqami 17 bo’lgan kimyoviy element. kimyoviy elementlar davriy jadvalining 17 guruhi(davriy tizimning eskirgan qisqa shaklida vii guruhning asosiy guruhiga yoki viia guruhiga tegishli), uchinchi davrida joylashgan. elementning atom massasi 35,446 m.a.b. u cl belgisi bilan belgilanadi (lot. chlorum)(qadimiy yunoncha-χλωρός – «-sariq yashil»). kimyoviy faol metallmasdir. galogen guruhiga kiradi." kashf etilishi tarixi va nomining kelib chiqishi xlorning vodorod bilan birikmasi – xlorovodorod birinchi marta 1772-yilda jozef pristli tomonidan olingan edi. xlorni alohida element holatida olinishi esa 1774-yilda shved kimyogari karl vilgelm sheele tomonidan amalga oshirilgan. u pirolyuzit minerali va xlor kislotasini o‘zaro ta’sirlashishi nati...

This file contains 16 pages in PPTX format (526.3 KB). To download "xlor olish texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xlor olish texnologiyasi PPTX 16 pages Free download Telegram