sezgia'zolarining tuzilishi

PPTX 15 pages 647.4 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 647.4 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 19-ma’ruza mavzu: sezgi a'zolarining tuzilishi. mavzu rejasi: 1. ko‘zning tuzilishi. 2. ko‘z soqqasi va uning pardalari. 3. ko‘z gavhari va yordamchi apparatlar. 4. ko‘zning qon tomirlari va nervlari. odam tashqi ta’sirotlarni (issiq-sovuq, tovush, rang, hid va hokazo) sezgi a’zolari orqali qabul qiladi. sezgi a’zolari i.p.pavlov iborasiga ko'ra analizatorlar deb ataladi. analizatorlarning periferik uchlari (retseptorlar) turli shakldagi nerv oxirlarida bo’lib, ular orqali tashqi muhit ta'sirotlari qabul qilinib, analizatorlarning markaziy qismiga uzatiladi. sezgi a’zolari uch turda bo'ladi: 1.tashqaridan keladigan ta’sirotlarni qabul qiluvchi analizatorlar (teri, quloq, ko'z, ta’m va hid bilish retseptorlari)—ekstraretseptorlar. 2.ichki a'zolar, qon tomirlarda joylashgan retseptorlar intraretseptorlar. bular ichki a'zolarga bo'ladigan turli ta’sirotlarni qabul qiladi. ammo ichki a’zolardan keluvchi ta’sirotlar ba'zida unchalik aniq bo'lmay, bosh miyaning po'stloq qismigacha aniq yetib bormasligj mumkin. shuning uchun ichki a'zolardan keluvchi ta’sirotlar yig'indisi organizmga «o‘zni qanday his qilish» kabi umumiy ta’sir qiladi. ichki a’zolar …

2 / 15

ing fibroz qavati ko'z soqqasining eng tashqi qavat pardasidan, ya’ni oq parda va shox pardadan tuzilgan: a) oq parda (sclera) to'qimadan iborat. qovoqlar ochilganda oppoq bo'lib (pishgan tuxumga o'xshab) ko'rinadi. uning qalinligi orqa tomonda 1 mm, old tomonda 0,4-0,6 mm. pardaning orqa tomonida ko'rish nervi o'tadigan teshik bor; b) shox parda (cornea) oq pardaning old tomonida soat oynasiga o'xshab (qavariq linza kabi) joylashgan. uning diametri 12 mm, qalinligi 1 mm. shox pardaning oq pardaga birikkan joyida unchalik chuqur bo'lmagan aylana egatcha joylashgan. sclera bilan cornea chegarasida aylana venoz kanali ko'rinadi. ko'zning o'rta (tomirli) pardasi qon tomir va pigmentlarga boy parda bo'lib, bevosita oq parda ostida yotadi va uch qismga: tomirli parda, kiprikli tana va rangdor pardaga bo'linadi. tomirli parda to'r pardani qon bilan ta'minlaydi, suvsimon tiniq suyuqlik ajratadi. suyuqlik unchalik katta bo'lmagan bo'shliqda bo'ladi: a) tomirli pardaning qismi ko'z o'rta pardasining orqa tomonidagi eng katta bo'lagini tashkil etadi; b) kiprikli …

3 / 15

joylashgan muskul tolalari qisqarganda kiprikli tana yig'ilib, ko'z gavhariga yaqinlashadi-da, uning pardasini bo'shashtiradi, natijada ko'z qorachig'i kichiklashadi; d) rangdor parda tomirli pardaning old qismi bo'lib. kipriksimon tanadan boshlanadi. rangdor parda oldinda, qorachiq teshigida, qorachiq esa oldinda. qorachiq qirrasida tugaydi. rangdor pardaning tashqi - kipriksimon tana qirrasi kipriksimon tana bilan taroqsimon boylam vositasida birlashadi. taroqsimon boylamlar orasida fontan oralig'i bo'ladi. rangdor pardaning oldingi yuzasi ko'z soqqasining oldingi bo'shlig'i kamerasiga, orqa yuzasi esa ko'z gavhari bo’shlig‘i orqa kamerasiga qaragan. pigmentlar miqdoriga qarab ko'z har xil rangda (qora, jigarrang, ko'k va hokazo) bo'ladi. pigment bo'lmaganda esa rangdor parda qizil rangli bo'lib ko'rinadi. ko'z qorachig'i qirralarida uni siquvchi muskul va uzunasiga joylashgan qorachiqni kengaytiruvchi muskul bo'ladi. to'r parda ko'z soqqasining eng ichki, uchinchi pardasi tashqi tomondan tomirli pardaga yopishgan bo'lsa, ichki tomondan shishasimon tanaga tegib turadi. to‘r pardaning tashqi qavati pigmentlarga, ichki haqiqiy to'r parda qavati nurlarni qabul qiluvchi nervlarga boy. to'r pardaning ana …

4 / 15

oz bo'rtgan bo'lib, unga ko'rish nervi so'rg'ichi deyiladi. unda kolbacha va tayoqcha bo'lmaydi, shuning uchun u «ko‘r dog'» deb ataladi. uning tashqi tomonida ko'zning eng o'tkir ko'rish nuqtasi - sariq dog' bo'lib, bu dog' markazida tirik odamda chuqurcha ko'rinadi. sariq dog' aylanasi (2 mm) kolbachalardan tuzilgan, uzoqlashish sodir bo'lsa, kolbachalar kamayib, o‘rnini tayoqchalar qoplaydi. to'r parda ko'rish qismining old tomonida tayoqchalar bo'ladi. to'r pardada hammasi bo'lib 110-125 mln tayoqcha va 6-8 mln kolbacha uchraydi. ko'z gavhari, shox parda va shishasimon tana oralig'ida ko'z soqqasining suyuqlik saqlaydigan bo'shliqlari (kameralar) bo'ladi. oldingi kamera shox parda bilan rangdorparda oralig'ida bo'lsa, ko'z soqqasining orqa kamerasi rangdor parda bilan ko'z gavhari oralig'ida joylashgan. ikkala kamera qorachiq teshigi orqali o'zaro qo'shilib turadi. bulardan tashqari, fontan bo'shlig'i orqali suyuqlik ko'z soqqasining old kamerasidan oq pardaning vena sinusiga, kanaldan esa vena tomiriga quyiladi. ko'z soqqasining orqa kamerasi kipriksimon tana kamerasi oralig'idagi bo'shliqni, ko'z gavhari atrofida joylashgan aylanma petit …

5 / 15

dan tashqari, gavharning orqa tomonida joylashgan shishasimon tananing old tomonidagi chuqurcha gavharga mos bo'lib, unga tegib turadi. jumladan. ko'z gavhari ko'zning uzoq yoki yaqinga qarashiga qarab o'zgaradi, uzoqqa qaralganda gavhar atrofiga yopishgan boylamlar gavharni chetga tortib yalpaytiradi. yaqinga qaralganda esa kipriksimon muskullar qisqarib, kipriksimon boylamni bo'shashtiradi, natijada gavhar yumaloqlashadi. akkomodatsiya deb shunga aytiladi sh i sh a s i m o n tana ko'z gavhari bilan to'r parda oralig'ida joylashgan tiniq yumshoq modda. u yupqa parda bilan o'ralgan. shishasimon tana bilan gavharda qon tomir va nervlar bo'lmaydi. shishasimon tananing oldingi yuzasida chuqurcha bo'lib, uning chekkalari maxsus ipchalar yordamida ko'z gavhariga yopishadi. ko'z soqqasining shox parda markazida (o'rtasida) ko'zning oldingi qutbi bo'ladi. ko'zning orqa qutbi esa shox pardaning orqa qismida (ko'rish nervining chiqish joyidan chetroqda) joylashgan. oldingi qutb bilan orqa qutb oralig'i 24 mm dan iborat bo'lib, unga ko'z soqqasining o'qi deyiladi. ko'z soqqasining aylana o'lchovi uning ekvatori hisoblanadi. ko'z soqqasining …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgia'zolarining tuzilishi"

prezentatsiya powerpoint andijon davlat pedagogika instituti jismoniy madaniyat kafedrasi ma’ruzachi: m.maxsudova 19-ma’ruza mavzu: sezgi a'zolarining tuzilishi. mavzu rejasi: 1. ko‘zning tuzilishi. 2. ko‘z soqqasi va uning pardalari. 3. ko‘z gavhari va yordamchi apparatlar. 4. ko‘zning qon tomirlari va nervlari. odam tashqi ta’sirotlarni (issiq-sovuq, tovush, rang, hid va hokazo) sezgi a’zolari orqali qabul qiladi. sezgi a’zolari i.p.pavlov iborasiga ko'ra analizatorlar deb ataladi. analizatorlarning periferik uchlari (retseptorlar) turli shakldagi nerv oxirlarida bo’lib, ular orqali tashqi muhit ta'sirotlari qabul qilinib, analizatorlarning markaziy qismiga uzatiladi. sezgi a’zolari uch turda bo'ladi: 1.tashqaridan keladigan ta’sirotlarni qabul qiluvchi analizatorlar (teri, quloq, ko'z, ...

This file contains 15 pages in PPTX format (647.4 KB). To download "sezgia'zolarining tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgia'zolarining tuzilishi PPTX 15 pages Free download Telegram