stress omillar va ularga o‘simliklari javob reaktsiyalari

DOCX 10 pages 84.7 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.7 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

9-mavzu. stress omillar va ularga o‘simliklari javob reaktsiyalari reja 1. o‘simliklari noqulay sharoitga chidamliligi. o‘simliklari chiniqtirish. 2. o‘simliklaring sho‘rga chidamliligi 3. o‘simliklaring issiqqa va qurg’oqchilikka chidamliligi 4. o‘simliklaring noqulay omillar ta’siriga javob reaktsiyasi turlari. tayanch iboralar: bakteriya, virus, moslashish, chidamlilik, galofit, glikofit, feofitin, krinogalofit, lakogalofit, ammiak, transpiratsiya, adaptatsiya. 1. o‘simliklari noqulay sharoitga chidamliligi. o‘simliklari chiniqtirish o‘simliklar hosiliga turli noqulay sharoit salbiy tasir etadi. bular: sovuq va issiq, qurg’oqchilik va o‘ta namgarchilik, tuproqning sho‘rlanishi va kasalliklar. o‘simliklari himoya qilish uchun yuqorida ko‘rsatilgan omillar ularga qanday tasir etishini bilish kerak. ituzumdosh o‘simliklar asosan mdh ning ob-havo sharoiti tez va kuchli o‘zgarib turadigan janubiy tumanlarida eqiladi: ayrim davrlarda yog’ingarchilik kam bo‘lishi va salqin nam havoning issiq quruq havoga almashinuvi, ko‘pincha bahorgi va xatto yozgi salqin kuzatiladi. ko‘chatlar dalaga ekilgandan keyin past xaroratda o‘sadi. noqulay o‘sish sharoiti moddalar almashinuviga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, bu esa, o‘simliklar sekin o‘sishiga va hosil kamayishiga sabab bo‘ladi. sovuqqa chidamlilik. …

2 / 10

larda organik moddalaring parchalanish jarayonlari kuchayadi, natijada parchalanish va sintez jarayoni bir-biriga mos kelmay, nafas olishdagi energiya olinishi bilan uning iste’mol qilinishining bog’liqligi uziladi. moddalar almashinuvi buzilishi natijasida o‘simliklar nobud bo‘ladi. past xaroratning ta’sirida tsitoplazmaning quyuqligi oshadi, moddalar almashinuvi izdan chiqadi va protoplazma hamda xloroplastlaring submikroskopik tuzilishsi buziladi. shunday qilib, past haroratda o‘simliklaring tuproqdan va havodan oziqlanish tartibi buziladi, natijada ular nimjonlashib, turli kasalliklarga: fiziologik so‘lish, bakterial va virus kasalliklariga beriluvchan bo‘lib qoladi. urug’dan o‘stirilgan, o‘zgaruvchan haroratda rivojlangan o‘simliklar yuqori fiziologik hossalari va past haroratga yaxshi moslashganligi bilan farq qiladi[footnoteref:1]. 16 kun davomida past harorat bilan ishlov berilgan bo‘rtgan urug’lar ancha erta unib chiqqan, ildizi va maysalari yaxshi o‘sgan, kontrol o‘simliklarga nisbatan barglarida shakar ko‘p bo‘lgan. barglarida xlorofill, mevalarida quruq moddalar va organik kislotalar ko‘p bo‘lgan. [1: william g. hopkins and norman p. a. huner 2009. 602 r ] 8 soatlik past xarorat kamlik qilgan, – 4ºs dan past haroratda …

3 / 10

‘lishi kerak. harorat ham 15-18ºs, tuproq o‘rtacha nam bo‘lishi kerak. ana shunda yerga ekilgan ko‘chat yaxshi tutadi va ancha erta yuqori hosil beradi. pomidor ko‘chatlari issiqxonada normadan 5-6ºs past haroratda yetishtirilsa, reproduktiv organlar hosil bo‘lishi kuchayadi va ular kam to‘qiladi. bunda o‘simliklaring qarishi sekinlashadi, barglarida azot ko‘payadi va fotosintez intensivlashadi. chiniqtirish o‘simliklarda moddalar almashinuvini o‘zgartiradi va o‘simliklaring ancha past xaroratga chidamliligini oshiradi. bu selektsionerlaring keng ko‘lamda olib borgan tajribalarida tasdiqlangan. ular ko‘p martalik ta’sir va tanlash yo‘li bilan shimoliy tumanlar uchun issiqsevar o‘simliklar (pomidor, tariq va b.)ning sovuqqa ancha chidamli navlarini yaratdilar. bu navlar past xaroratga chidamli va ancha uzun kunga moslashgan bo‘ladi. demak, chiniqtirish selektsiyada duragaylari tarbiyalash va tanlashda, shuningdek, urug’chilikda juda muhim ahamiyatga ega. issiqsevar o‘simliklaring sovuqqa chidamliligini oshirishning ikki hili farq qilinadi: 1. biologik – maysa va o‘simliklari sovuqda saqlash yo‘li bilan hujayralari protoplazmasining sovuqqa chidamliligini oshirishga bog’liq bo‘lgan chiniqishi; 2. urug’larga preparat purkash va ulari parafinlash …

4 / 10

i, shuning uchun havo va ayniqsa tuproqning quruqligi o‘sishni tormozlab, hosilni keskin kamaytiradi. ayniqsa ob-havoning keskin o‘zgarishlarida tuproq optimal nam bo‘lishiga qaramay, bu o‘simliklar o‘sishdan orqada qoladi.[footnoteref:2] p.a.genkel (1966) tuproq va atmosferaning quruqligi protoplazmaning holatiga va biokimyoviy jarayonlarga salbiy ta’sir etishini ko‘rsatgan. urug’ni ekishdan oldin ivitish va keyin quritish yo‘li bilan o‘simliklari chiniqtirish qurg’oqchilikka chidamlilikni oshiradi va o‘simliklaring fiziologik hossalarini yaxshilaydi. [2: william g. hopkins and norman p. a. huner 2009.592 r ] protoplazmaning quyuqligi va elastikligi chiniqqan o‘simliklarda ancha yuqori, ildizlaring (ayniqsa faol ildizlaring) shimish yuzasi, barglardagi xloroplastlaring suvliligi va kraxmal miqdori ham yuqori bo‘lgan. sun’iy tuproq qurg’oqchiligi sharoitida o‘simliklarga harorati yuqori (45-40ºs) va namligi ham yuqori (25-27%) bo‘lgan sharoit ta’sir etilganda, shamolning tezligi sekundiga 7-9 metr ekanligida, chiniqqan o‘simliklar qurg’oqchilikka va isiqqa ancha chidamli bo‘lgan va mo‘l hosil bergan. chiniqtirish natijasida bunday o‘simliklarda mitoxondriyalaring qurg’oqchilikka va oksidlar almashinuviga chidamlilik xam kuchaygan. qurg’oqchil tumanlarda ituzumdosh o‘simliklar odatda sug’orilib o‘stiriladi, …

5 / 10

usayib, ularda qandlaring to‘planishi kuzatiladi. quruq va yorug’ kuz faslida chiniqtirishning i bosqichi juda yaxshi boradi. chiniqtirishning ii bosqichi kuchsiz sovuqda (-2-50s da) muzlagan o‘simliklarda boradi va ular sovuqqa chidamlilik xususiyatini o‘ziga singdiradi. bu bosqichda o‘simliklarda sovuqqa chidamlilik bilan tinim holati orasida bog’lanish paydo bo‘ladi. tinim holat boshlanishi bilan o‘sish to‘xtab, tinim holati chuqurlashgan sari sovuqqa chidamlik ortib boradi. o‘simliklar tarkibidagi hamma suv bog’langan holatga o‘tib, natijada hujayraning suvsizlanishi kuzatiladi. kuzgi bug’doyning har xil navlarini sovuqqa chidamliligi turlicha bo‘ladi. bunda bo‘g’im hosil qiluvchi poyalaring tuproqda joylashishi alohida ahamiyatga ega. chuqurroq joylashsa, shikastlanmaydi, yuza bo‘lsa shikastlanishi kuzatilgan. bo‘g’imlari chuqurroqda joylashishi tuproq namligini yaxshi o‘zlashtirishga yordam beradi, ildizning yer osti va yer usti qismining tez rivojlanishiga olib keladi. sovuqqa chidamlilik navlaring kelib chiqishiga bog’liq. masalan, sharqdan kelib chiqqan navlaring, sovuqqa chidamliligi g’arbdan kelib chiqqan navlarikiga qaraganda yuqori bo‘ladi. sabzavot ko‘chatlari ikki hafta davomida 00s dan yuqoriroq haroratda o‘stiriladi. bunda ko‘chatlar chiniqadi, natijada …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "stress omillar va ularga o‘simliklari javob reaktsiyalari"

9-mavzu. stress omillar va ularga o‘simliklari javob reaktsiyalari reja 1. o‘simliklari noqulay sharoitga chidamliligi. o‘simliklari chiniqtirish. 2. o‘simliklaring sho‘rga chidamliligi 3. o‘simliklaring issiqqa va qurg’oqchilikka chidamliligi 4. o‘simliklaring noqulay omillar ta’siriga javob reaktsiyasi turlari. tayanch iboralar: bakteriya, virus, moslashish, chidamlilik, galofit, glikofit, feofitin, krinogalofit, lakogalofit, ammiak, transpiratsiya, adaptatsiya. 1. o‘simliklari noqulay sharoitga chidamliligi. o‘simliklari chiniqtirish o‘simliklar hosiliga turli noqulay sharoit salbiy tasir etadi. bular: sovuq va issiq, qurg’oqchilik va o‘ta namgarchilik, tuproqning sho‘rlanishi va kasalliklar. o‘simliklari himoya qilish uchun yuqorida ko‘rsatilgan omillar ularga qanday tasir etishini bil...

This file contains 10 pages in DOCX format (84.7 KB). To download "stress omillar va ularga o‘simliklari javob reaktsiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: stress omillar va ularga o‘siml… DOCX 10 pages Free download Telegram