тугилиш ва улиш уларга таъсир этувчи социологик омиллар

DOC 60,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1354706835_40570.doc тугилиш ва улиш уларга таъсир этувчи социологик омиллар www.arxiv.uz режа: 1. тугилиш унга таъсир этувчи омиллар. 2. демографик факторлар. 3. ахоли уртасидаги улим курсаткичлари. 4. тугилиш ва унга таъсир этувчи асосий омиллар. тугилиш ахоли табий усишнинг асосий манбаидир. совет иттифокида ва купгина бошка мамлакатларда тугилиш хар йили хисобга олиб борилади. мамлакатда бундай маълумотлар махаллий советларнинг “гражданлик холати актларини ёзиш булими томонидан кайд килинади. мамлакатимизда 1976 йилда хар куни 4720 минг бола (чакалок) тугилган. мамлакатда 1976 йилда урта хисобда 12931 та бола тугилган, хар соатда 539, хар минутда 9 тадан купрок ва хар 6 секунда бир чакалок дунёга келган. бу ракамлар мамлакатимиз уртасида тугилиш хакида умумий маълумот беради. аммо бу ракамлар тугилиш даражасини курсатмайди. хар бир мамлакатда тугилиш даражасини аниклаш учун янги тугилганлар абсолют сонининг бошка абсолют ракамларига, масалан ахолининг умумий сони хакидаги ракамларига нисбатини аниклаш зарур. айрим территорияларда ахолининг тугилиш даражасини курсатиш учун одатда тугилиш коэффицентидан фойдаланилади. хар йили …
2
эга эди, деса булади. чунки, кадимда кизлар балогатга етиши билан турмуш курганлар ва бола тугиш кобилияти сакланган давр давомида насл колдирганлар. аммо жамият тараккий этган, кишилар уртасидаги ижтимоий муносабатлар мураккаблашган сари тугилиш купрок социал категорияга айлана борди. хозирги пайтда олимлар социал-иктисодий ва социал-маданий факторлар ахоли уртасидаги тугилиш даражасига таъсир этувчи асосий факторлардир, деб эътироф этмокдалар. таббий-биологик факторлар хам тугилишига маълум даражада таъсир килади. чунончи, ахоли яшаётган табиий мухит, иклимий шароитлар, балогатга етиш, хотин-кизларда бола туга олиш даврининг бошланиши ва тугаш муддатига маълум даражада таъсир этиши мумкин. бу эса бошка хамма шароитлар бир хил булган дакдирда хам тугилиш курсаткичига таъсир килади. аммо тугилиш курсаткичига таъсир этувчи асосий факторлар социал-иктисодий ва социал-маданий факторлардир. биз хозир ана шу факторларни асосийлари билан умумий тарзда танишиб чикамиз. шуни айтиш керакки, бирон факторнинг роли, унинг тугилишига бевосита таъсири турли хил системага мансуб булган мамлакатларда турлича булиши мумкин. буни кейинги темаларда, чет мамлакатлар, мамлакатда узбекистон ахолиси тугилишига …
3
аксинча, масалан, мамлакатда 1977 йил 1 январ маълумоти буйича, хотинларкизлар сони эркакларга нисбатан 18,1 миллион киши ортик. албатта, бу соннинг купчилик кисми катта ёшдагиларга тугри келади, аммо анчагина кисми турмуш курса, бола тугиладиган ёшдаги бева аёллардир. бинобарин, бу хол мамлакатда умумий уртача тугилиш курсаткичига салбий таъсир килади. масалан хар икки жахон урушида 60 миллион киши чамасида ахоли кирилиб кетган. иккинчи жахон урушида факат мамлакатда 20 миллион киши нобуд булди. демографик факторлар, яъни ахолининг ёш ва жинсий таркиби унинг табий усишига таъсир этади, албатта. бирок тугилишдаги мавжуд булган кескин территориал факторлар демографик факторлар билан белгиланмайди. бундай фарклар турли мамлакатлар ахолисининг моддий ва маданий турмуш даражаси, хотин-кизларнинг ижтимоий ишлаб чикаришда катнашиши, хар бир мамлакатда урбанизация жараёнининг даражаси, турли халкларда асрлар давомида шаклланган миллий урф-одатлар, диннинг таъсири каби социал-иктисодий ва социал-маданий факторлар билан богликдир. шунингдек, хар бир давлат томонидан ахоли сохасида олиб бориладиган сиёсат хам маълум тугилиши курсаткичларига таъсир курсатади. ахолининг улими хакидаги …
4
иклар эпидемиясига карши самарали кураш чораларининг топилиши натижаси эди . улимнинг камайиши дуненинг хамма жойида бир вактда ва бир хилда бошланмаган , албатта .улимнинг сезиларли камайиши аввло европада бошланади.. х1х асрнинг охирларига келиб бу китада улат, вабо касаликлари эпидемияси деярли тугатилди улимнинг камайиши кейинчалик дуненинг бошка кисмларига хам таркала бошлади. аммо ахоли уртасидаги улим курсаткичлари турли мамлакатларда ва хатто мамлакатнинг ичида хам анчагина фарк килади. бу ажабланарли эмас. чунки. улим хам тугилиш сингари турли хил факторлар таъсирида ва хилма хил сабабларига кура содир булади. бундай фактор ва сабаблар хатто бир мамлакатнинг ичида хам хар хил булиши мумкин. олимлар ахоли уртасидаги улим сабабларини биринчи навбатда иккита группаларга ажратадилар: эндоген сабаблар ва эизоген сабаблар. хар бир одамнинг биологиясидан келиб чикадиган ва ирсият билан боглик буладиган тугма касалликлар натижасида улиш янги тугилган чакалок уртасида купрок учрайди, баъзан эса, катта ёшдагилар уртасида хам шу сабабга кура улим содир булиши мумкин. умуман олганда, эндоген сабабларга …
5
тикадан, 9 % уйларни иситиш ва хоказо максадларга ёкилги ёкишдан таркалмокда. бу маълумотлардан куриниб турибдики, атмосферани ифлослантирувчи энг асосий манбалардан бири автомобиллар экан. хакикатда хам автомобил мотори ишлаган, вактда соглик учун зарар булган жуда куп газ чикади. адабиётлар: 1. и. а. каримов “узбекистон буюк келажак сари” узб. 1998 йил 2. максудов “узбекистон ижтимоий жугрофияси” ф. 1996 йил 3. а. бегматов “социологияга кириш” 1995 йил 4. с. аликориев “умумий социология” т. 1999 йил 5. асанов т “ахоли географияси” т. 1993 йил 6. www.ziyonet.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тугилиш ва улиш уларга таъсир этувчи социологик омиллар"

1354706835_40570.doc тугилиш ва улиш уларга таъсир этувчи социологик омиллар www.arxiv.uz режа: 1. тугилиш унга таъсир этувчи омиллар. 2. демографик факторлар. 3. ахоли уртасидаги улим курсаткичлари. 4. тугилиш ва унга таъсир этувчи асосий омиллар. тугилиш ахоли табий усишнинг асосий манбаидир. совет иттифокида ва купгина бошка мамлакатларда тугилиш хар йили хисобга олиб борилади. мамлакатда бундай маълумотлар махаллий советларнинг “гражданлик холати актларини ёзиш булими томонидан кайд килинади. мамлакатимизда 1976 йилда хар куни 4720 минг бола (чакалок) тугилган. мамлакатда 1976 йилда урта хисобда 12931 та бола тугилган, хар соатда 539, хар минутда 9 тадан купрок ва хар 6 секунда бир чакалок дунёга келган. бу ракамлар мамлакатимиз уртасида тугилиш хакида умумий маълумот беради. аммо бу р...

Формат DOC, 60,0 КБ. Чтобы скачать "тугилиш ва улиш уларга таъсир этувчи социологик омиллар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тугилиш ва улиш уларга таъсир э… DOC Бесплатная загрузка Telegram