bronza

DOCX 7 pages 31.4 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.4 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu.qotishmalarning strukturasi. metallarning xossalari. reja:1. metallarning xossalari 2 metallar strukturasi. 3. po’latning mexanik xossalariga uglerodni ta‘siri bronza 1) texnikada — misning qalay, alyuminiy, kremniy, berilliy, qoʻrgʻoshin va boshqa elementlar bilan qotishmasi. masalan, mis bilan qalay qotishmasi qalayli bronza deb ataladi. qalayli bronza ishqalanishga yaxshi chidaydi, suv va bugʻda deyarli zanglamaydi, qolipga yaxshi quyiladi, quyilganda 1% dan ham kam kirishadi. ishqalanadigan detallar, joʻmraklar, uch yoʻllik (troynik)lar va boshqa tayyorlash uchun ishlatiladi. bronzaning mexanik xossalari tarkibidagi qalay miqdoriga bogʻliq boʻladi: qalay 20% dan sal oshguncha mustahkamligi ortib borib, soʻngra tez pasayadi, qalay taxminan 5% dan ortgach, plastiklik xossasi pasaya boradi. qalayli bronzalarga legirlovchi elementlar sifatida rux, qoʻrgʻoshin, nikel va boshqa baʼzi elementlar qoʻshiladi. alyuminiyli bronza mexanik xossasi, kimyoviy taʼsirlarga chidamliligi, suyuq holatda oquvchanligi va boshqa baʼzi xossalari jihatidan qalayli bronzadan ustun turadi. termik ishlov berib, ularning mexanik xossalarini yaxshilash mumkin. bular xilmaxil vtulkalar, shesternyalar, yoʻnaltiruvchilar va boshqa muhim detallar tayyorlash uchun ishlatiladi. …

2 / 7

orat; 2) sanʼatda — qadimdan amaliy bezak va haykaltaroshlik asarlari xom ashyosi (qalayli bronza qoʻngʻiroqlar, oʻrta asrlarda xitoyda bronza idishlar quyishda kumush ham qoʻshilgan). bronza kukuni va yupqa taxtasi (soxta tilla) yogʻoch, suyak, metall, gips va hokazodan ishlangan buyumlarni hallash, qoplashda ishlatiladi. bronzaning qolipga quyilish xususiyati yaxshiligi tufayli (ishkalanishga yaxshi chidaydi, deyarli zanglamaydi va boshqalar) haykaltaroshlikning mayda qismlarigacha yaratish imkonini beradi; qayishqokligi, nafisligi, okuvchanligi, ortikcha mehnat talab kilmaydi; boʻrtib chiqqan hajmli mujassamot gʻovak, nisbatan yengil quyma olish imkonini beradi. bronza oksidlanib turgʻun rangga (koʻkdan toʻq jigarrang va qoragacha) ega boʻladi, bundan tashqari kimyoviy pardozga, hallash, sayqallash, toblash, zarblash, chizishga oson beriluvchan, bu esa buyumning rangi va sifatini rangbarang qilishga yordam beradi. amerika qoʻshma shtatlari jez, latun — asosan, mis bilan ruxdan (50% gacha) iborat qotishma. jez olish qadimdan (mil. av.) maʼlum. ilgari (18-asrgacha) misni pista koʻmir qoʻshilgan pyx rudasi bilan birga eritib jez olishgan, 19-asrga kelib misni toʻgʻridan-toʻgʻri pyx bilan …

3 / 7

x miqdori kamaygan sari qotishmaning plastikligi ortib boradi. eng plastik jez a — latundir. tarkibida 45% dan ortiq rux boʻlgan jezlar juda qattiq va moʻrt boʻlganligidan texnikada ishlatilmaydi. jezning xossalarini yanada yaxshilash uchun alyuminiy, qalayi, temir, marganets, nikel, kremniy, qoʻrgʻoshin va b. elementlar (hammasi boʻlib 10% gacha) qoʻshiladi. shunda koʻp aralashmali (maxsus) jez hosil boʻladi. tarkibida chamasi 15% rux va 0,5% alyuminiy boʻlgan jez tillarang boʻlgani uchun undan zargarlik va bezak buyumlari tayyorlanadi. tarkibida 1,5% gacha qalayi boʻlgan jez dengiz latuni deyilib, dengiz suviga chidamli boʻlgani uchun kemalarga ishlatiladi, 3% gacha qoʻrgʻoshin qoʻshilgan jez (qarang avtomat latuni) avtomobil va soatsozlikda qoʻllanadi. jez deformatsiyabop va quymabop xillarga boʻlinadi. deformatsiyabop jezdan quvurlar, list, tasma, chiviq va b. prokatlanadi, quymabop jezdan esa armaturalar, antifriksion detallar, podshipnik vtulkalari va b. quyiladi. j. umumiy mashinasozlikda, asbobsozlikda, issiqlik texnikasi va b. sohalarda ishlatiladi.[1] melxior (frans. ixtirochilari mayo va shorye nomidan) — misning nikel, temir va marganets …

4 / 7

roziyalanish (zanglash) xossasi yuqori boʻlmaganligi sababli, ulardan tayyorlangan listlarga toza alyuminiyning yupqa qatlami koplanadi. nixrom (nikel va xrom) — nikel olovbardosh qotishmalari guruhining umumiy nomi. tarkibida 65—80% nikel (ni), 15—35% xrom (gr), 1—20% temir (fe), 0,5—2% marganets (mn) va alyuminiy (3,5% gacha), kremniy (1,5% gacha), uglerod, oltingugurt aralashmalari boʻladi. tarkibida fe miqdory 20% dan ortiqboʻlgan n. ferronixrom deb ataladi. u pastroq temperaturaga chidaydi. n.ning olovbardoshligi juda yuqori (1250° gacha), solishtirma elektr qarshiligi ham anchagina yukrri (1,05—1,4 mkom.m). qarshilik elementlari, yukrri temperaturali sharoitda ishlaydigan detallar, baʼzan, reostatlar tayyorlashda ishlatiladi (yana qarang nikelli qotishmalar).[1] buyumlar tayyorlashda mavjud materiallarni qayta ishlash imkoniyatlari qanday darajada ekanligi materialning texnologik xossasi deyiladi. qotishmalarning sovuqlayin yoki qizdirib ishlanuvchanligi, quyish, bolg‘alash, payvandlash, kesib ishlashga qulayligi texnologik xossalarini belgilaydi. materialning xossalarini bilgan holda buyum yasashning texnologik jarayonlarini loyihalash mumkin. kesib ishlanuvchanlik eng muhim texnologik xossalaridan biri hisoblanadi,chunki ko‘pgina tayyorlanmalar, shuningdek payvandlab tayyorlangan uzel va konstruksiyalarning detallariga mexanik ishlov beriladi. …

5 / 7

iz bosim ostida ishlov berish xususiyatidir. bolg‘alanuvchanlik namunani berilgan darajagacha deformatsiyalab, temirchilik usulida bolg‘alab aniqlanadi. namunaning cho‘kish balandligi, odatda, uning ikkilangan diametriga teng bo‘lishi kerak. agar uning yon sirtida darzlar paydo bo‘lmasa, bunday namuna sinovga bardosh bergan, tekshirilayotgan metall esa bosim ostida ishlov berishga yaroqli hisoblanadi. materiallarning quyilish xossalari ularning darzsiz, bo‘shliqsiz va boshqa nuqsonlarsiz quyma hosil qila olish xususiyatini xarakterlaydi. asosiy quyilish xossalariga suyuq holatda oquvchanlik, kirishuvchanlik va likvatsiya kiradi. suyuq holatda oquvchanlik suyultirilgan metallning quyish qolipi bo‘shlig‘ini yaxshi to‘ldirish xususiyatidir. krisstallanishda krishishuvchanlik suyuq holatdan qattiq holatga o‘tishda metall hajmining kamayishidir. u quymalarda kirishuvchanlik bo‘shliqlari va g‘ovaklari hosil bo‘lishiga sabab bo‘ladi. likvatsiya qotishmalarning krisstallanishda paydo bo‘ladigan kimyoviy tarkibining bir jinslimasligidadir. bu qotishmalar toza metallarga qaraganda qat’iy bir temperaturada emas, balki temperatura oralig‘ida kristallanish bilan tushuntiriladi. qotishmaning kristallanish temperatura intervali qancha katta bo‘lsa, likvatsiya shuncha tez rivojlanadi. bunda kristallanish harorat oralig‘iga kuchli ta’sir qiladigan qotishma komponentlari (po‘lat uchun oltingugurt, kislorod, …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bronza"

mavzu.qotishmalarning strukturasi. metallarning xossalari. reja:1. metallarning xossalari 2 metallar strukturasi. 3. po’latning mexanik xossalariga uglerodni ta‘siri bronza 1) texnikada — misning qalay, alyuminiy, kremniy, berilliy, qoʻrgʻoshin va boshqa elementlar bilan qotishmasi. masalan, mis bilan qalay qotishmasi qalayli bronza deb ataladi. qalayli bronza ishqalanishga yaxshi chidaydi, suv va bugʻda deyarli zanglamaydi, qolipga yaxshi quyiladi, quyilganda 1% dan ham kam kirishadi. ishqalanadigan detallar, joʻmraklar, uch yoʻllik (troynik)lar va boshqa tayyorlash uchun ishlatiladi. bronzaning mexanik xossalari tarkibidagi qalay miqdoriga bogʻliq boʻladi: qalay 20% dan sal oshguncha mustahkamligi ortib borib, soʻngra tez pasayadi, qalay taxminan 5% dan ortgach, plastiklik xossasi pasaya...

This file contains 7 pages in DOCX format (31.4 KB). To download "bronza", click the Telegram button on the left.

Tags: bronza DOCX 7 pages Free download Telegram