dastlabki muzeylarning tashkiletilishi

PPTX 22 pages 6.1 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.1 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti tarix fakulteti 4-kurs 1-guruh talabasi boboyev bobomurodning muzeyshunoslik va arxivshunoslik fanidan slayd taqdimoti mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti tarix fakulteteti 4-kurs sirtqi ta’lim talabasi majidov sardorning muzeyshunoslik va arxivshunoslik fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: turkistonda dastlabki muzeylarning tashkil topishi reja: muzey haqida tushuncha dastlabki muzeylarning tashkil etilishi turkistonda dastlabki muzeylarning tashkil etilishi kattaqo’rg’on shahar tarixi o’lkashunoslik muzeyi xulosa foydalanilgan adabiyotlar muzeylar ajdodlardan meros bo'lgan boylikni kelajak avlodga yetkazib beradigan ilmiy, ma'naviy-ma'rifiy xazina. muzeylar madaniy-ma’rifiy muassasa hisoblanib uning vazifasi tarixiy hujjatlar madaniy va ma’naviy yodgorliklarni to‘plash, tabiiy boyliklardan namunalar jamlash va saqlash, ularni ilmiy jihatdan o‘rganib ko‘rgazmalarga qo‘yish va keng xalq ommasiga havola qilishdan iborat. muzeylar aholining keng tabaqalari o‘rtasida madaniy-ma’rifiy ishlarni olib boradi. muzeylar tomoshabinlarga estetik zavq berish bilan chegaralanmay, ular bilimini kengaytirib boyitib chuqurlashtirishga ham xizmat qiladi. avvalo, insoniyat hayotida muzeylar paydo bo’lish tarixiga qisqacha to’xtalib o’tamiz. muzey-yunoncha so’z bo’lib, muza, muzeun so’zidan …

2 / 22

amoyish etilgan. dastlabki muzeylarning tashkil etilishi bejizga muzeylarni tarix, ma’naviyat va san’at xazinasi deb ta’riflashmaydi. muzey jamiyatning o‘z tarixi va madaniyatiga munosabatini aks ettiruvchi ko‘zgu hisoblanadi. har bitta muzey o‘zining tarixiga ega. jahonning barcha mashhur muzeylari ma’lum bir shaxslarning kolleksiyalari negizida paydo bo‘lgan. yevropa misolida olib qaraydigan bo‘lsak, xviii asrda rasmiy muzeylar ko‘plab mamlakatlar ijtimoiy hayotining ajralmas qismiga aylanib ulgurgan. ilmiy-ta’lim yo‘nalishidagi birinchi ingliz muzeyi 1683-yilda oksford universitetida ochilgan bo‘lsa, yangi tipdagi birinchi britaniya muzeyi 1753-yilda londonda tashkil topgan. 1793-yilda fransuz inqilobi davrida ochilgan luvr muzeyi eng yirik rasmiy muzeyga aylangan. rossiyadagi birinchi ommaviy muzey kunstkamera (hozirgi kunda buyuk pyotr nomidagi antropologiya va etnografiya muzeyi) bo‘lib, 1719-yilda peterburgda ochilgan. turkistonda dastlabki muzeylarning tashkil etilishi o‘rta osiyoda dastlabki muzeylar nodir buyumlar, noyob qo‘lyozmalar va boshqa san’at va hunarmandchilik buyumlarini to‘plab namoyish etish shaklida namoyon bo‘lgan. o‘rta osiyoning rossiya istilochilari tomonidan bosib olinishi hamda shu o‘lka tabiiy va madaniy boyliklariga bo‘lgan qiziqishi …

3 / 22

lar, shuningdek, san’at asarlari jamlanadi, shu bilan birga yozma manbalar (qadimdan hozirgi davrgacha boʻlgan tarixiy qimmatga ega qoʻlyozmalar, bosma hujjatlar, kitoblar) saqlanadi. o‘zbekiston tarixi davlat muzeyi shunday qilib, a. p. fedchenko, i. v. mushketov, v. f. oshanin, v. v. bartold va boshqalar turkistonda muzeylar qurilishining tashabbuskorlari bo‘ldilar. 1876 yil birinchi bo‘lib toshkent muzeyi (hozirgi o‘zbekiston tarixi davlat muzeyi) ochildi. shu paytdan e’tiboran, o‘rta osiyoda bosh muzeyning mavjudligi rasman tan olindi. 1896 yili samarqand, 1898 yili yettisuv, 1899 yili farg‘ona va kaspiy orti (ashxobot) o‘lka muzeylari barpo etildi. ekspozitsiyalarning mazmuniga kelsak, uning asosiy vazifalaridan biri chorizm qurolining o‘rta osiyodagi g‘alabalarini sharaflashdan iborat bo‘lib, turkistonni bosib olishdagi rus generallari va ofitserlarining ko‘rsatgan «jangovarligi» madx etilib, ularning sanoqsiz portretlari ko‘rsatilgan edi. ekspozitsiyalarda mahalliy tillarda izoh tekstlari berilmasdan, mahalliy axoli muzeyni ko‘rish va tushunish uchun qisqacha izohlarga muxtoj edi. 1877 yil yanvarda muzey etnografiya, texnik ishlab chikarish, qishloq xo’jaligi, tabiat tarixi va arxeologiya bo’yicha …

4 / 22

bilan boyitilgan edi.1888 yil muzey nizomi ishlab chiqilib, tasdiqlandi. unda muzey ixtisosi, vazifasi, ish xarakteri belgilab berildi. muzeyga rahbarlik qilish besh kishidan iborat nazorat komitetiga yuklandi. ustavga muvofiq muzeygga geologiya, botanika, zoologiya, etnografiya, arxeoliya, numizmatika, sanoat va qishloq xo’jaligi bo’yicha materiallar to’plash va saqlash huquqi berildi. muzey ekspozitsiyalari "ommaning o’rta osiyo asarlari bilan tanishuvi va to’plangan materiallarni olimlar o’z sohalari bo’yicha o’rganishlari uchun" (uzssr. m.d.a, i-1 fopt 16-ro’yxat 359 ish, 32-varak) ochildi. o’rta osiyodagi ikkinchi muzey 1896 yil 21 iyulda samarqandda ochildi. 1884 yil yangi marg’ilonga qishloq xo’jalik va davlat mulkini ministri kelishi munosabati bilan tashkil etilgan sanoat va qishloq xo’jalik ko’rgazmasi fargona muzeyining ochilishiga asos soldi. shundan so’ng birin-ketin boshqa joylarda ham muzeylar ochila boshlandi. misol uchun 1899 yil ashxobot muzeyi ochildi. mustamlaka ma’muriyati muzey ekspozitsiyalardan, hukumron metropoliya g‘oyalarini targ‘ib qilish uchun foydalanar edi. bu ishda rus burjuaziyasi, savdogarlar hamda korchalonlar, mustamlaka tabiiy boyliklarini suiste’mol qilishdagi o‘z yutuqlarini namoyish …

5 / 22

giyasi, numizmatikasi, etnografiyasi, flora, fauna dunyosiga oid ajoyib kolleksiyalar bilan to‘ldirib oldilar. shu munosabat bilan tarqoq kolleksiyalarni birlashtirish va ularni peterburgga jo‘natish uchun saralash markazi lozim bo‘lib qoldi. buning uchun eng qulay markaz muzey hisoblanib, o‘lkada muzey tashkil etish masalasi ko‘tarildi. jumladan, a. p. fedchenko turkiston general gubernatoriga tayyorlagan axborotda «turkistonni muvaffaqiyatli rivojlantirish uchun u bilan asosli ravishda tanishib chiqish kerak, muzey esa buning eng yaxshi vositasidir», deb yozgan edi. kattaqo’rg’on shahar tarixi o’lkashunoslik muzeyi zarafshon daryosining o’rta oqimida vodiyning markaziy qismida joylashgan kattaqo’rg’on avval sug’diy, nimsug’da, sug’di xurd, keyinchalik miyonqol nomi bilan atalgan. miyonqolda joylashgan kattaqo’rg’onning qadimiy davri haqida etnografik, topografik ma’lumotlar mavjud. kattaqo’rg’on shahrining qadimiy “buyuk ipak yo’li” da joylashgani, shaharda hunarmandlik va kosiblik, savdo-sotiq ishlari rivoji, shahar atrofidagi tepaliklar, muqaddas joylar va ularning paydo bo’lishi haqidagi ma’lumotlar ko’pchilikni qiziqtirishi tabiiy. ushbu muzeyda tariximiz va madaniyatimizga oid bo’lgan ko’plab eksponatlar mavjud. kattaqo’rg’on shahar tarixi o’lkashunoslik muzeyi 1974- yilda …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dastlabki muzeylarning tashkiletilishi"

mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti tarix fakulteti 4-kurs 1-guruh talabasi boboyev bobomurodning muzeyshunoslik va arxivshunoslik fanidan slayd taqdimoti mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti tarix fakulteteti 4-kurs sirtqi ta’lim talabasi majidov sardorning muzeyshunoslik va arxivshunoslik fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: turkistonda dastlabki muzeylarning tashkil topishi reja: muzey haqida tushuncha dastlabki muzeylarning tashkil etilishi turkistonda dastlabki muzeylarning tashkil etilishi kattaqo’rg’on shahar tarixi o’lkashunoslik muzeyi xulosa foydalanilgan adabiyotlar muzeylar ajdodlardan meros bo'lgan boylikni kelajak avlodga yetkazib beradigan ilmiy, ma'naviy-ma'rifiy xazina. muzeylar madaniy-ma’rifiy muassasa hisoblanib uning vazifasi tari...

This file contains 22 pages in PPTX format (6.1 MB). To download "dastlabki muzeylarning tashkiletilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: dastlabki muzeylarning tashkile… PPTX 22 pages Free download Telegram