korroziya jarayonlarining sinflanishi

DOCX 11 pages 186.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 186.0 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

korroziya jarayonlarining sinflanishi metallar korroziyasi murakkab jarayon bo’lib, sodir bo’lish mexanizmiga ko’ra kimyoviy va elektrokimyoviy korroziyalarga bo’linadi. kimyoviy korroziya metall atomlari bilan muhitni tashkil qilgan modda molekulalari (zarralari) o’zaro to’qnashishi natijasida sodir bo’lib, oksidlanish - qaytarilish jarayoni bir paytning o’zida yuz beradi. masalan, magniy metall bo’lagi qizdirilsa, magniy havodagi kislorod molekulalari bilan to’qnashib, magniy yonadi, ya’ni oksidlanadi. 2= mgo natijada magniy elektronlari to’g’ridan – to’g’ri kislorodga o’tadi. magniy oksidlanadi, kislorod qaytariladi. shuningdek natriy metali havoda oksidlanib, korroziyaga uchraydi, emiriladi. elektrokimyoviy korroziya sodir bo’lishi uchun metall elektrolit muhitida bo’lishi lozim. natijada elektrokimyoviy jarayon sodir bo’lib, oksidlanish va qaytarilish reaksiyalari turli yuzalarda boradi. bu yuzalar elektrodlar vaaifasini o’tab, ular orasida elektronlar almashinadi. korroziya sodir bo’ladigan sharoitiga qarab quyidagilarga bo’linadi; 1. gaz korroziyasi - gaz ishtirokida va odatda yuqori haroratda sodir bo’ladi. 1. elektrolitmaslardagi korroziya - elektr tokini o’tkaamaydigan suyuqliklarda boradi (masalan, benzinda). 1. atmosferadagi korroziya - havoda boradigan korroziya. 1. elektrolitlardagi korroziya …

2 / 11

iyasi). 1. biokorroziya – mikroorganizmlar tomonidan chiqariladigan moddalar ta’sirida boradi (tuproqda sulfat bakteriyalari ta’sirida boradigan korroziya). emirilish turiga qarab quyidai korroziyalar bo’lishi mumkin: 1. birtekis (umumiy) korroziya, metallning butun yuzasida boradi (temirning h2so4 eritmasidagi korroziyasi). 1. mahalliy korroziya - ayrim yuzada ketadi (latunnning dengiz suvidagi korroziyasi). 1. nuqtada boradigan (nuqtali) korroziya, metall teshilishiga qadar borishi mumkin (suv quvurlarida) . 1. kristallararo korroziya – kristallar chegarasida boradi, metallning mustahkamligi, elastikligi yo’qoladi (ko’proq qotishmalar, legirlangan po’latlarda sodir bo’ladi). 1. korrozion yorilish – muhit va yuk/kuch ta’siri birgalikda bo’lganida boradi. i - qism. metallarning kimyoviy korroziyasi. i – bob. metallarning kimyoviy korroziyasi haqidagi nazariy bilimlar kimyoviy korroziya paytida metall atrof - muhitdagi moddalar bilan kimyoviy reaksiyaga kirishadi. bu xil korroziya quruq (namsiz) sharoitda sodir bo’lib, metall bilan quruq gaz (havo, yonilg’ining yonish mahsulotlari) orasida, odatda yuqori haroratda, geterogen kimyoviy reaksiya ko’rinishida boradi. bu xil korroziya suvsiz suyuqliklar, turli xil organik erituvchilar (benzin, neftlarda) …

3 / 11

larda mustahkamligini yo’qotadi. volframli po’latlarning ko’pchiligi esa 600 – 700s larda o’tda mustahkam, lekin o’tga chidamli emas, ya’ni gaz korroziyasiga uchraydi. bu ikkala xossaga ham ega bo’lgan buyumlar nikel bilan xrom qotishmalari hisoblanadi. unchalik yuqori bo’lmagan haroratda faqat oltin havo kislorodi ta’sirida oksidlanmaydi. boshqa barcha metallar, hatto kumush ham havoda barqaror emas. harorat ortishi bilan metallarning oksidlanishi tezlashadi, korroziyalanish ehtimoli ortadi. bunda quyidagi tenglik: ya’ni oksidlanish reaksiyasi muvozanati paytidagi kislorodning parsial bosimi logarifmi va temperaturaning teskari qiymati orasidagi chiziqli bog’lanish vujudga keladi. lg (po2) muvoz = f (). faqat platina, iridiy, palladiy, rodiy, ruteniy kabi metallargina yuqori haroratda oksidlanadi (750 – 1300k). § 2. metall yuzasida pardalar hosil bo’lishi va ularning himoyalash xossalari. metall oksidlanishi paytida dastlab kislorod molekulasi metall yuzasiga yutilib (adsorbsiyalanib), atomlarga parchalanadi va u metall bilan kimyoviy reaksiyaga kirishadi. me (=)+ o2 (g)=me (=)20 (ads) mme (=)+(ads)= mme+=mem omn/2( = ) yuzada hosil bo’lgan metall oksidlari parda …

4 / 11

oksiddagi metall atomi soni (jadval 1) 1-jadval ba’zi metallar uchun oksid va metall hajmlari nisbati metall oksid vok / vml metall oksid vok / vml metall oksid vok/vml li li2o 0,57 cd cdo 1,27 fe feo 1,77 na na2o 0,59 ai ai2o3 1,31 co coo 1,75 k k2o 0,48 ti tio2 1,76 co co3o4 2,00 mg mgo 0,79 sn sno2 1,33 co co2o3 2,42 ca cao 0,63 pb pbo 1,15 nb nbo 1,52 cu cu2o 1,67 c cr2o3 2,02 pt pto 1,50 cu cuo 1,74 mo moo3 3,45 - - - ag ag2o 1,58 w wo3 3,36 - - - zn zno 1,58 fe fe2o3 2,14 - - - ammo metall oksidining birtekis bo’lishi masalani to’liq hal qila olmaydi. ba’zan oksid qavatda ichki kuchlanish hisobiga yoriqlar paydo bo’lib, uning himoyalash xususiyatini pasaytirishi mumkin. §3. harorat va gaz tarkibining metallar korroziyasiga ta’siri metallarning gaz korroziyasiga harorat bilan birga gazning tarkibi ham …

5 / 11

kuchli, po’lat va titanga kamroq ta’sir etsa, alyuminiyga deyarli ta’sir etmaydi. suyuq yoqilg’i va organik erituvchilar toza holda va suvi bo’lmasa metallarni emirmaydilar. lekin qo’shimcha moddalar bo’lsa bu ta’sir kuchli bo’ladi. masalan, yod xloroformda eritilsa, kumushga ta’sir etib yuzada parda hosil bo’la boshlaydi. neftda oltingugurt birikmalarining bo’lishi, uning metallarga nisbatan faolligini oshiradi. merkaptanlar benzinni co, nb, hg, cu, ag larni nisbatan faollashtiradi. benzin suvsiz holda texnik metallarga amalda ta’sir etmaydi. elektrolitmaslarga suvning qo’shilishi, ayniqsa tuz, kislotalar ishtirok etsa, metallarning elektrokimyoviy korroziyasi sodir bo’ladi. elektrolitmaslardagi korroziyaga qarshi asosan, shu muhitga chidamlik metall va qotishmalar ishlatish (masalan, alyuminiy va uning qotishmalari, zanglamaydigan po’lat kreking benzinda) yoki qoplamalar ishlatish (alyuminiy, po’lat uchun h2s bo’lgan muhitda) yo’llari bilan amalga oshiriladi. ii – bob. temir, po’lat va cho’yanning gaz korroziyasi temir, po’lat va cho’yanlarning havo yoqilg’ilarning yonish mahsulotlari va boshqa gazli muhitlar bilan yuqori temperaturada o’zaro ta’sirlashuvi natijasida gaz korroziyasining turli ko’rinishlari: temirning oksidlanishi, uglerodsizlanish, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "korroziya jarayonlarining sinflanishi"

korroziya jarayonlarining sinflanishi metallar korroziyasi murakkab jarayon bo’lib, sodir bo’lish mexanizmiga ko’ra kimyoviy va elektrokimyoviy korroziyalarga bo’linadi. kimyoviy korroziya metall atomlari bilan muhitni tashkil qilgan modda molekulalari (zarralari) o’zaro to’qnashishi natijasida sodir bo’lib, oksidlanish - qaytarilish jarayoni bir paytning o’zida yuz beradi. masalan, magniy metall bo’lagi qizdirilsa, magniy havodagi kislorod molekulalari bilan to’qnashib, magniy yonadi, ya’ni oksidlanadi. 2= mgo natijada magniy elektronlari to’g’ridan – to’g’ri kislorodga o’tadi. magniy oksidlanadi, kislorod qaytariladi. shuningdek natriy metali havoda oksidlanib, korroziyaga uchraydi, emiriladi. elektrokimyoviy korroziya sodir bo’lishi uchun metall elektrolit muhitida bo’lishi lozim. natij...

This file contains 11 pages in DOCX format (186.0 KB). To download "korroziya jarayonlarining sinflanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: korroziya jarayonlarining sinfl… DOCX 11 pages Free download Telegram