boshlang`ich matematika kursi nazariyasi

PPT 15 pages 940.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 940.0 KB

File type PPT

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint template mantiqiy kelib chiqishlik va tengkuchlilik munosabatlari. zaruriy va yetarli shartlar. teoremaning tuzilishi va turlari. matematik isbotlash usullari. to`g`ri va noto`g`ri muhokamalar. “boshlang`ich matematika kursi nazariyasi” fanidan taqdimot 20-mavzu: bilim sohasi: 100000 – gumanitar soha ta’lim sohasi: 110000 - pedagogika bakavriat yo’nalishi: 5111700 – boshlang’ich ta’lim va sport - tarbiyaviy ish reja: teoremaning tuzilishi haqida umumiy tushuncha. berilgan teoremaga teskari, qarama-qarshi, teskariga qarama-qarshi teoremalar. matematik isbotlar. to`liqsiz induksiya to`la matematik induksiya bevosita va bilvosita isbotlash usullari teoremaning tuzilishi va ularning turlari. o‘rta maktab kursidan ma’lumki, matematikani o‘rganishda teoremalar deb ataluvchi so‘zlar bilan ishlashga to‘g‘ri keladi. tushunchalarning asosiy bo‘lmagan va ta’riflarga kiritilmagan xossalari, odatda isbotlanadi. tushunchalarning isbot qilinadigan xossalari teoremalar deb ataladi. ular har xil ko‘rinishda ifodalanishidan qat’iy nazar, isbotlashni talab qiladigan fikrlardir. shunday qilib, teorema-bu a xossadan b xossaning kelib chiqishi haqidagi fikr. bu fikrning chinligi isbotlash yo‘li bilan aniqlanadi. isbotlashni amalga oshirish uchun mulohaza, predikat va kvantorlarga asoslangan …

2 / 15

ema sharti: a(x) predikat tekislikdagi barcha nuqtalarning r to‘plamida berilgan; teoremaning xulosasi: b(x) predikat tekislikdagi barcha nuqtalarning r to‘plamida berilgan; tushuntirish qismida teoremada so‘z yuritilayotgan ob’ektlar to‘plami tasvirlanadi. bu qism simvolik tarzda ko‘rinishda yoziladi. tushuntirish qismini teorema mazmunidan ham bilib olish mumkin. ixtiyoriy teoremani so‘zlar yordamida ifodalaganda “agar …, u holda ….” so‘zlari ishlatiladi, formula quyidagi ko‘rinishda ifodalandi. bu yerda x-a(x) va b(x) predikatlar berilgan to‘plam. agar teorema (1) ko‘rinishda berilgan bo‘lsa, uning sharti va xulosasi implikatsiya tashkil etadi. shu sababli teorema xulosasi b(x) predikat teoremaning sharti uchun yetarli sharti, a(x) shart esa teoremaning b(x) xulosasi uchun zaruriy shart deyiladi. teorema: “ agar natural son raqamlari yig‘indisi 3 ga bo‘linsa, shu sonning o‘zi ham 3 ga bo‘linadi.” teskari teorema: “ agar natural son 3 ga bo‘linsa, uning raqamlarini yig‘indisi ham 3 ga bo‘linadi.” teskari teorema ham to‘g‘ri bo‘lgani uchun ikkita teoremani bittaga birlashtirish mumkin. “ natural son 3 ga bo‘linishi …

3 / 15

am bajarilishini mantiqiy yo‘l bilan ko‘rsatishdir. isbotlash asosida mulohaza-logik (mantiqiy) operatsiya yotadi. bu operatsiya natijasida ma’nosiga ko‘ra o‘zaro bog‘langan yoki bir necha jumlalardan yangi (berilgan bilimlarga nisbatan) bilimlarni o‘z ichiga olgan jumla hosil bo‘ladi. umuman har qanday mulohazada ham asos, ham xulosa bor. asos va xulosa orasida ma’lum bog‘lanish mavjud, bu bog‘lanish yordamida ular mulohazani tashkil etadi. asos bilan xulosa orasidagi kelib chiqishlik munosabati o‘rinli bo‘ladigan mulohaza deduktiv mulohaza deyiladi. boshqacha aytganda, agar mulohaza yordamida chin asosdan yolg‘on xulosa chiqarish mumkin bo‘lmasa, u holda bu mulohaza deduktiv bo‘ladi. aks holda deduktivmas hisoblanadi. to`liqsiz induksiya to`liqsiz induksiya bu shunday mulohazalarki, bunda ob’yektlar to’plamining ba’zi ob’yektlari ma’lum xossalarga ega bo`lishdan bu to’plamning barcha ob’yektlari ham shu xossalarga ega deb xulosa chiqarishga asoslanadi. to`liqsiz induksiya natijasida olingan xulosalar rost ham, yolg`on ham bo`lishi mumkin. masalan, yozuvi 5 raqami bilan tugaydigan sonning 5 ga bo`linishi haqidagi xulosa rost. n ning ixtiyoriy natural qiymatida ifodaning …

4 / 15

sita va bilvosita isbotlashga bo‘linadi. yuqorida ko‘rilgan barcha isbotlashlar bevosita isbotlashlar edi: ularda biror bir chin jumlaga asoslanib chin xulosaga olib keluvchi mulohazalarning deduktiv zanjiri ko‘rilar edi. oldingi mavzuda so‘z borgan to‘la induksiya ham bevosita isbotlashga tegishlidir. bilvosta isbotlashga teskarisidan isbotlash usuli misol bo‘ladi. shunday isbotlashga quyidagi teoremani qaraymiz. teorema: «agar ikkita turli va to‘g‘ri chiziqlar uchinchi to‘g‘ri chiziqqa parallel bo‘lsa, u holda ular o‘zaro parallel bo‘ladi» ni isbotlaymiz. isboti: teskarisini faraz qilaylik, ya’ni va to‘g‘ri chiziqlar o‘zaro parallel bo‘lmasin. u holda ular c to‘g‘ri chiziqqa tegishli bo‘lmagan biror p nuqtada kesishadi. shartga ko‘ra to‘g‘ri chiziq c ga va to‘g‘ri chiziq c ga parallel bo‘lgani uchun c to‘g‘ri chiziqdan tashqaridagi p nuqta orqali c to‘g‘ri chiziqqa ikkita parallel to‘g‘ri chiziq o‘tkazish mumkin degan xulosaga kelamiz. bu fikr parallellik aksiomasiga zid. demak, bizning farazimiz noto‘g‘ri va berilgan teorema chin (to‘g‘ri). umuman, teoremani teskarisidan isbotlash usulining mohiyati quyidagidan iborat. bu teoremaning xulosasi …

5 / 15

skariga qarama-qarshi teoremalarni tuzing, ularni chin yoki yolg‘onligini aniqlang. teoremalarni isbotlash usullarini ayting. to‘liq induksiyadan foydalanib bitta teoremani isbotlab bering. b.b.b. jadvali (bilaman, bilishni xohlayman,bildim) № mavzu savoli bilaman bilishni xohlayman bildim 1 teorema nima? teoremaga misollar keltirishni 2 ixtiyoriy teoremani olib, sharti, xulosasi va tushuntirish qismlarini ajratib ko‘rsatishni 3 ixtiyoriy teoremani tanlab, unga teskari, qarama-qarshi, teskariga qarama-qarshi teoremalarni tuzing, ularni chin yoki yolg‘onligini aniqlashni 4 teoremalarni isbotlash usullarini 5 to‘liq induksiyadan foydalanib bitta teoremani isbotlashni

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang`ich matematika kursi nazariyasi"

powerpoint template mantiqiy kelib chiqishlik va tengkuchlilik munosabatlari. zaruriy va yetarli shartlar. teoremaning tuzilishi va turlari. matematik isbotlash usullari. to`g`ri va noto`g`ri muhokamalar. “boshlang`ich matematika kursi nazariyasi” fanidan taqdimot 20-mavzu: bilim sohasi: 100000 – gumanitar soha ta’lim sohasi: 110000 - pedagogika bakavriat yo’nalishi: 5111700 – boshlang’ich ta’lim va sport - tarbiyaviy ish reja: teoremaning tuzilishi haqida umumiy tushuncha. berilgan teoremaga teskari, qarama-qarshi, teskariga qarama-qarshi teoremalar. matematik isbotlar. to`liqsiz induksiya to`la matematik induksiya bevosita va bilvosita isbotlash usullari teoremaning tuzilishi va ularning turlari. o‘rta maktab kursidan ma’lumki, matematikani o‘rganishda teoremalar deb ataluvchi so‘zlar bi...

This file contains 15 pages in PPT format (940.0 KB). To download "boshlang`ich matematika kursi nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang`ich matematika kursi n… PPT 15 pages Free download Telegram