markaziy nerv faoliyati va uning fiziologiyasi

PPTX 21 pages 33.6 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.6 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

markaziy nerv faoliyati va uning fiziologiyasi mavzu: markaziy nerv faoliyati va uning fiziologiyasi reja: markaziy nerv tizimining tuzilishi va qismlari markaziy nerv tizimining fiziologik funksiyalari yuqori nerv faoliyati va reflekslar markaziy nerv tizimi (mnt) — organizmdagi eng muhim boshqaruv tizimi bo‘lib, butun tana faoliyatini nazorat qiladi, tashqi va ichki muhitdan kelayotgan ma’lumotlarni qabul qiladi, tahlil qiladi va ularga javob qaytaradi. u ikkita asosiy qismdan iborat: 1. bosh miya  bosh miya bosh suyak ichida joylashgan bo‘lib, u quyidagi qismlarga bo‘linadi:  katta yarim sharlar yuqori nerv faoliyati (ong, tafakkur, xotira, nutq) shu yerda amalga oshadi.  oraliq miya - asosiy qismlari: talamus va gipotalamus. - talamus — barcha sezgi axborotlarini bosh miya po‘stlog‘iga yetkazadi. - gipotalamus — vegetativ nerv tizimi va gormonal faoliyatni boshqaradi.  o‘rta miya - harakatlar va ko‘rish/eshitish reflekslarini boshqaradi.  miya ko‘prigi - bosh miya qismlari o‘rtasida axborotni o‘tkazadi.  uzunchoq miya — hayotiy muhim funksiyalarni …

2 / 21

amda ichki muhitga moslashtirish vazifasini bajaradi. bu tizim neuronal tarmoq orqali axborotlarni qabul qiladi, qayta ishlaydi va javob reaksiyalarini shakllantiradi. 1. qo‘zg‘aluvchanlik va qo‘zg‘alishni o‘tkazish markaziy nerv tizimidagi asosiy hujayralar — bu neyronlar (nerv hujayralari) bo‘lib, ular tashqi va ichki muhitdagi har qanday o‘zgarishni sezish va unga javob berish qobiliyatiga ega. neyronlarning bu xossasi qo‘zg‘aluvchanlik deb ataladi. bu xususiyat tufayli neyronlar atrof-muhitdan yoki tana ichidan kelayotgan har qanday ta’sirga (stimulyatsiya) javoban faollashadi — ya’ni, ular o‘zida elektr impulsi (qo‘zg‘alish to‘lqini) hosil qiladi.  qo‘zg‘alish qanday yuzaga keladi? neyronning yuzasida har doim tinch holat (potensial farqi) mavjud bo‘ladi. neyronning membranasi o‘zgaradi. ichki va tashqi tomondagi ionlar harakati boshlanadi. natijada, elektr signali hosil bo‘ladi — bu qo‘zg‘alish to‘lqini yoki impuls deyiladi. bu impuls juda tez harakatlanadi — soniyada metrlab masofani bosib o‘tadi.  qo‘zg‘alish qanday o‘tkaziladi? hosil bo‘lgan impuls neyron bo‘ylab akson orqali harakatlanadi. impuls keyin boshqa: - neyronlarga, - mushak to‘qimalariga, …

3 / 21

oliyat  markaziy nerv tizimi reflekslar orqali organizmning tez va avtomatik javob berishini ta’minlaydi.  refleks — bu organizmning tashqi ta’sirga avtomatik javobi.  har bir refleksda 5 qism ishtirok etadi:  reseptor (ta’sirni qabul qiladi)  sezuvchi tola (ta’sirni miyaga olib boradi)  markaz (bosh yoki orqa miya)  harakatlantiruvchi tola (javobni olib chiqadi)  javob beruvchi organ (muskul, bez va h.k.) misollar:  qo‘l issiq narsaga tegsa, darrov tortib olinadi.  ko‘zga narsa tekkanda avtomatik ravishda ko‘z yumiladi. oliy nerv faoliyatini ta’minlash  oliy nerv faoliyati (onf) — bu ongli faoliyat, tafakkur, nutq, eslab qolish, xulq-atvor va hissiyotlarni o‘z ichiga oladi.  onf faqat odamga xos bo‘lib, bosh miyaning katta yarim sharlaridagi miya po‘stlog‘ida amalga oshadi.  bu faoliyat orqali inson: ▬ fikrlaydi ▬ nutq so‘zlaydi ▬ qiyin vaziyatlarda to‘g‘ri qaror qabul qiladi ▬ eslaydi va tajriba orttiradi ▬ hissiy holatlarni boshqaradi № funksiya nomi qisqacha tavsifi misollar …

4 / 21

aoliyati – bu bosh miyaning katta yarim sharlar po‘stlog‘i orqali boshqariladigan murakkab, ongli faoliyatlar majmui bo‘lib, inson va hayvonlarning moslashuvi, o‘rganishi, reflekslari, his-tuyg‘ulari, nutqi va xulq-atvorini shakllantiradi. oliy nerv faoliyati — hayvon va insonning tashqi muhitga bo‘lgan nerv-javob reaksiyalarini ta’minlaydigan fiziologik asos hisoblanadi. oliy nerv faoliyatining asoschilari: i.p. pavlov – shartli reflekslar nazariyasini yaratgan. a.a. ukhtomskiy, l.a. orbeli, k.d. ushinskiy – oliy nerv faoliyatini o‘rganishda katta hissa qo‘shgan olimlar. asosiy tarkibiy qismlari: ✅ shartsiz reflekslar ✅ shartli reflekslar  reflekslarning bajarilishi refleks yoy orqali amalga oshadi: reseptor → sezuvchi nerv → markaziy nerv tizimi → harakat nervi → effektor (organ) refleks va uning turlari.  nerv sistemasi faoliyati reflektor prinsipga asoslangan. organizmning retseptorlardan kelgan ta'sirotlarga javob reaksiyasiga refleks deyiladi. refleks har qanday jonli mavjudot uchun xos bo'lib, nerv sistemasi ishtirokida amalga oshiriladi. refleks yuzaga kelishi uchun uni qo'zg'ovchi ta'sirot kerak, agar bunday ta'sirot bo'lmasa, refleks chaqirilmaydi. shartsiz va shartli reflekslar …

5 / 21

shakllanishi uchun shartli ta'sirot bir necha bor takrorlanishi kerak. shartsiz reflekslar № refleks turi tavsifi / misol 1 ko‘z qamashganda yumilishi yorug‘ nurlardan ko‘z avtomatik ravishda yumiladi 2 yurak urishi yurak ritmik qisqaradi, bu refleks miyacha orqali boshqariladi 3 nafas olish va chiqarish tana avtomatik ravishda nafas olib-chiqarib turadi 4 so‘lak ajralishi (ovqat ko‘rganda) ovqat hidi yoki ta’mi sezilganda og‘izda so‘lak ajraladi 5 tizza refleksi tizza ustiga urilganda oyoq avtomatik tepadi 6 yutish refleksi og‘izga ovqat kirganda avtomatik yutiladi 7 yo‘talish va aksirish nafas yo‘llaridagi chang, gaz yoki mikroblar ta’sirida yuz beradi 8 chaqaloqning emish refleksi og‘ziga narsa tekkanda emishga urinadi 9 qo‘lni issiqdan tortib olish teriga issiq narsa tegsa, qo‘l avtomatik tortiladi 10 ko‘z qorachig‘ining torayishi yorug‘lik ko‘zga tushganda qorachiq torayadi shartsiz reflekslar shartli reflekslar shartli refleks – bu inson yoki hayvon organizmida tajriba, o‘rganish, va muhit ta’siri natijasida hosil bo‘ladigan, ongli boshqaruv ostidagi reflekslar bo‘lib, ular bosh miya …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy nerv faoliyati va uning fiziologiyasi"

markaziy nerv faoliyati va uning fiziologiyasi mavzu: markaziy nerv faoliyati va uning fiziologiyasi reja: markaziy nerv tizimining tuzilishi va qismlari markaziy nerv tizimining fiziologik funksiyalari yuqori nerv faoliyati va reflekslar markaziy nerv tizimi (mnt) — organizmdagi eng muhim boshqaruv tizimi bo‘lib, butun tana faoliyatini nazorat qiladi, tashqi va ichki muhitdan kelayotgan ma’lumotlarni qabul qiladi, tahlil qiladi va ularga javob qaytaradi. u ikkita asosiy qismdan iborat: 1. bosh miya  bosh miya bosh suyak ichida joylashgan bo‘lib, u quyidagi qismlarga bo‘linadi:  katta yarim sharlar yuqori nerv faoliyati (ong, tafakkur, xotira, nutq) shu yerda amalga oshadi.  oraliq miya - asosiy qismlari: talamus va gipotalamus. - talamus — barcha sezgi axborotlarini bosh miya po‘stlog‘...

This file contains 21 pages in PPTX format (33.6 MB). To download "markaziy nerv faoliyati va uning fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy nerv faoliyati va unin… PPTX 21 pages Free download Telegram