ishlab chiqarish nazariyasi

DOCX 20 pages 467.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 467.8 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

o‘zbekiston respublikasi oliy ta'lim fon va innovatsiyalar vazirligi “university of economics and pedagogy” iqtisodiyot yo‘nalishi 2-kurs 28/04-guruh talabasi xaydavova dilafruzning mikroiqtisodiyot fanidan mustaqil ishi o‘qituvchi________________________________ 2025 mavzu. ishlab chiqarish nazariyasi reja: kirish 1.ishlab chiqarish omillari va ularning tarkibi 2.ishlab chiqarish jarayonining mazmuni. 2.ishlab chiqarishning umumiy va pirovard natijalari 3.ishlab chiqarish imkoniyatlari va uning chegarasi xulosa asosiy iboralar va tushunchalar foydalanilgan adabiyotlar kirish ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning barcha bosqichlarida inson hayotining asosini moddiy ne’matlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko‘rsatish tashkil etadi. ushbu mavzuda bir-biri bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan ishlab chiqarish omillari va jarayoniga tegishli muammolar qarab chiqiladi. dastlab ishlab chiqarishning omillari tavsiflanadi, ishlab chiqarishning maqsadi va mazmuni ochib beriladi, so‘ngra wring natijalari va samaradorligi bilan bog‘liq masalalar, shuningdek ishlab chiqarish imkoniyati va uning chegarasi tushunchasi ham bay on etiladi. mavzuning oxirida so‘nggi qo‘shilgan mahsulot va uning kamayib borishi, keyingi qo‘shilgan mehnat va kapital unumdorligining pasayib borishi qonunining mazmuniga aloqador marjinalistik gtayalar hamda (uzbekistan …

2 / 20

insonning o‘zi emas yoki uning mehnati ham emas, uning qobiliyatidan iboratdir. mehnat qurollari deb, inson uning yordamida tabiatga, mehnat predmetlariga ta’sir qiladigan vositalarga aytiladi (mashinalar, stanoklar, traktorlar, qurilmalar, uskunalar va boshqalar). mehnat predmetlari esa bevosita mehnat ta’sir qiladigan, ya’ni mahsulot tayyorlanadigan narsalardir (yer, suv, xom ashyo va boshqa turli materiallar). mehnat predmetlari tabiatda tayyor holda uchrashi mumkin yoki oldingi davrdagi mehnat mahsuli, ya’ni xom ashyo bo‘lishi mumkin. mehnat qurollari va mehnat predmetlari birgalikda ishlab chiqarish vositalari deb yuritiladi. bu esa mehnat jarayonining tabiatidan kelib chiqadi; shuning uchun ham ishlab chiqarish vositalari hamma ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar, insoniyat taraqqiyotining hamma bosqichlari uchun xosdir. ishlab chiqarish omillari insoniyat taraqqiyotining hamma bosqichlari uchun umumiy bo‘lsada, bu omillarga turli adabiyotlarda turlicha ta’rif beriladi. jumladan, «siyosiy iqtisod» darsliklarida ishlab chiqarishning ikki omili: moddiy va shaxsiy omillari mavjudligi tan olinadi. bunda mehnat qurollari va mehnat predmetlari (yer, suv, yer osti boyliklari kabi tabiiy boyliklar ham) ishlab chiqarish vositalari …

3 / 20

insonning mehnatga bo‘lgan aqliy va jismoniy qobiliyati, uning bilim, malaka darajasi bilan birgalikda ishlab chiqarishga qatnashishiga tayyor turgan omil bo‘lib xizmat qiladi, mehnat esa ishchi kuchining ishlab chiqarish vositalari bilan qo‘shilishi natijasida sodir bo‘ladigan va ma’lum samara olishga qaratilgan faoliyatdir. shuning uchun biz mehnat degan tushunchani emas, balki ishchi kuchi degan tushunchani ishlab chiqarishning omili deb bilamiz va ishlab chiqarish omillari ishchi kuchi, kapital, yer-suv va tadbirkorlik qobiliyatidan iborat deb ta’kidlaymiz (1-rasm). 2.1- 2.2- 1-rasm. ishlab chiqarish omillarining turkumlanishi ishchi kuchi insonning mehnatga bcflgan aqliy va jismoniy qobiliyatlarining yig‘indisi bolganligi uchun bozor iqtisodiyoti davrida inson emas, mehnat jarayoni ham emas, balki ishchi kuchi tovar sifatida sotiladi, uning boshqa tovarlar kabi qiymati va nafliligi mavjuddir va binobarin, uning bozori bo‘ladi. shuning uchun hozirgi kunda keng qo‘llanilayotgan mehnat bozori tushunchasi o‘miga ishchi kuchi bozori, mehnat resurslari o‘miga ishchi kuchi resurslari deyilsa to‘g‘ri va tushunarli bo‘lar edi. kapital tushunchasi ham turli adabiyotlarda turlicha …

4 / 20

yot nazariyasi kitoblarida ham aytiladi. lekin amerika va evropa mamlakatlaridan kirib kelgan «ekonomiks» darsliklari va boshqa ayrim adabiyotlarda kapitalni hamma ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohalarida qo‘llaniladigan moddiy vositalardan, ya’ni hamma turdagi mashinalar, asbob-uskunalar, inshootlar, zavod-fabrikalar, omborlar, transport vositalari va boshqa shu kabilardan iborat deb ko‘rsatadi, unga pul va tovami kiritmaydi. bundan ko‘rinib turibdiki, ayrim iqtisodchilar kapitalistik iqtisodiy tuzumning sotsial mohiyatini ochish uchun masalaga bir tomonlama qarab, ishlab chiqarish omillarining qiymatiga e’tibomi kuchaytirgan. g‘arbdagi kasbdoshlarimizning ayrimlari ham kapitalni bir tomonlama, ya’ni uning qiymat tarafini e’tiborga olgan bo‘lsa, boshqalari esa iqtisodiy tushunchalaming tarixiyligini e’tibordan chetda qoldirib, uning moddiy ob’yektini, narsa va hodisalaming ashyoviy tomonini ko‘rsatadilar, shuning uchun ular kapitalni doimiy, o‘zgarmas tushuncha deb, ishlab chiqarish vositalarini kapital deb ataydilar. biz bu ikki xil tushunchani bir tanganing ikki tomoni, bir tushunchaning, ya’ni kapital tushunchasining ikki tomoni: uning bir tomoni moddiy va ashyoviy ko‘rinishi, ikkinchi tomoni esa uning qiymat ko‘rinishi ekanligini e’tiborga olamiz …

5 / 20

an tabiiy resurslar tushuniladi. bozor iqtisodiyoti sharoitida katta e’tibor beriladigan omillardan biri tadbirkorlik qobiliyatidir. tadbirkor deb iqtisodiy resurslar, ya’ni ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchi resurslarining, tabiiy resurslaming bir-biriga qo‘shilishini ta’minlaydigan, tashkilotchi, yangilikka intiluvchi, tashabbuskor, iqtisodiy va boshqa xavfdan, javobgarlikdan qo‘rqmaydigan kishilarga aytiladi; bu xislatlar majmui esa tadbirkorlik qobiliyati deb yuritiladi. hozirgi davrda ayrim adabiyotlarda axborot va uning vositalarini, ekologiyani ham alohida omil deb ko‘rsatadilar. bizning fikrimizcha, ular yer va kapitalda o‘z ifodasini topadi. 2.ishlab chiqarish jarayonining mazmuni. ishlab chiqarish jarayoni-bu kishilami o‘zlarining iste’moli uchun zarur bo‘lgan moddiy va ma’naviy ne’matlami yaratishga qaratilgan maqsadga muvofiq faoliyatidir. moddiy va ma’naviy ne’matlar yaratish, turli xizmatlar ko‘rsatish jarayoni kishilar iqtisodiy faoliyatining asosiy tomonidir. ma’lumki, har qanday ishlab chiqarish, birinchi navbatda, mehnat jarayonidir yoki boshqacha qilib aytganda, tabiatdagi bor narsalaming kohinishini o‘zining iste’moli uchun muvofiq holga keltirish uchun qilingan mehnat faoliyatidan iboratdir. ana shu mehnat jarayonida kishilar, eng awalo, tabiat bilan, uning kuchlari va …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish nazariyasi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta'lim fon va innovatsiyalar vazirligi “university of economics and pedagogy” iqtisodiyot yo‘nalishi 2-kurs 28/04-guruh talabasi xaydavova dilafruzning mikroiqtisodiyot fanidan mustaqil ishi o‘qituvchi________________________________ 2025 mavzu. ishlab chiqarish nazariyasi reja: kirish 1.ishlab chiqarish omillari va ularning tarkibi 2.ishlab chiqarish jarayonining mazmuni. 2.ishlab chiqarishning umumiy va pirovard natijalari 3.ishlab chiqarish imkoniyatlari va uning chegarasi xulosa asosiy iboralar va tushunchalar foydalanilgan adabiyotlar kirish ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning barcha bosqichlarida inson hayotining asosini moddiy ne’matlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko‘rsatish tashkil etadi. ushbu mavzuda bir-biri bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan ishlab chiqar...

This file contains 20 pages in DOCX format (467.8 KB). To download "ishlab chiqarish nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish nazariyasi DOCX 20 pages Free download Telegram