buxoro yahudiylarining marosimlari va bayramlari

DOCX 11 pages 44.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

buxoro yahudiylarining marosimlari va bayramlari reja: 1. yahudiylik. buxoro yahudiylari jamoasi tarixi. 2. buxoro yahudiylari, 3. buxoro yahudiylarining bayramlari yahudiylik. buxoro yahudiylari jamoasi tarixi. yahudiylik dunyoda keng tarqalgan monoteistik dinlardan biridir. eng yirik yahudiy jamoalari isroilda 5,6 mln., aqshda 5,6 mln., kanadada 350 ming, rossiyada 230 ming, g‘arbiy yevropa davlatlaridan fransiyada 310 ming, germaniyada 230 ming, buyuk britaniyada 280 ming, argentinada 200 ming, avstraliyada 110 ming, braziliyada 110 ming kishini tashkil qiladi. yahudiylik miloddan avvalgi ii ming yillikning oxirlarida falastinda vujudga kelgan yakkaxudolik g‘oyasini targ‘ib qilgan dindir. yahudiylik millat dini bo‘lib, faqatgina yahudiy xalqiga xos. falastin hududidan rim imperiyasining turli tomonlariga butunlay badarg‘a qilinadilar. shu tariqa, bu davrlarda yahudiy xalqining katta qismi asir qilib olingan yoki bu yerlardan quvg‘in qilingan. aynan mana shu hol yahudiylarning keyinchalik falastin hududidan tashqariga, jumladan, markaziy osiyoga tarqab ketishiga sabab bo‘ldi. mavjud ma’lumotlarga qaraganda, miloddan avvalgi vii asrdayoq yahudiylar isroilni tark etib, misr, eron va …

2 / 11

paydo bo‘ldilar. ular eron orqali marvga kelib, so‘ng u yerdan buxoro, samarqand, shahrisabz va boshqa shaharlarga tarqaldilar. yahudiylarning o‘rta osiyoda paydo bo‘lishi tarixi juda murakkabdir. ko‘pchilik tadqiqotchilar ularning bu yerda paydo bo‘lishlarini milodning birinchi asrida vujudga kelgan «buyuk ipak yo‘li» faoliyati bilan bog‘laydilar. buyuk ipak yo‘li, darhaqiqat, bo‘yoqchilik bo‘yicha mutaxassis bo‘lgan yahudiylarning xom ashyo manbalariga yaqinroq mintaqalarga tarqalishiga sabab bo‘lgan. yahudiylarning balx shahrida paydo bo‘lishlari esa faqatgina milodning iv asriga to‘g‘ri keladi. milodiy ix-x asrlarda yahudiy jamoalari ancha ko‘psonli va erkin bo‘lganlar. ulardan faqat urushga yaroqli bo‘lgan erkaklargina soliq (jizya) to‘laganlar. yig‘ilgan soliqlarning faqatgina yarmi davlat xazinasiga topshirilgan. qolgan qismi esa jamoa boshlig‘i ixtiyorida qolgan. yahudiylarning o‘rta osiyoda yashaganliklariga guvohlik beruvchi arxeologik topilmalar ilk bor 1954 yili olimlar tomonidan turkmanistonning marv va bayramali shaharlarida aniqlangan. bular qadimgi sinagoga qoldiklari, yahudiy yozuvlari va nomalari bitilgan sopol buyumlardir. topilmalar yunon-baqtriya va parfiya davlatlari hukmronlik qilgan miloddan avvalgi ii - milodiy i asrlarga …

3 / 11

‘ldi. ular iroq yahudiy markazidan uzoqda, o‘rta osiyo hududlarida yahudiylikka oid qarashlarini rivojlantirdilar va tora qonunlariga moslashtirdilar. o‘zlarini aslzoda deb hisoblagan bobil yahudiylari o‘rta osiyo yahudiylarini kashrut qoidasi (ruxsat etilgan ovqatlarnigina yeyish)ni buzish, yerli aholi bilan aralashib ketish va yahudiy dinini bid’atlar bilan buzishda ayblay boshladilar. albatta, bu ayblovlar asossiz emas edi. ix-x asrlarda o‘rta osiyoda karaimlar deb ataladigan yahudiy sektasi paydo bo‘ladi. bu sekta tarafdorlari faqat torani tan olar, talmudni esa inkor qilar edilar. x asr o‘rta osiyo karaimlarining ko‘zga ko‘ringan rahnamolaridan biri g‘aznalik menexem talmud tarafdorlariga qarshi o‘z fikrlarini isbotlash uchun iskandariyaga safar qilgan. karaimlar sektasi namoyandalaridan yana biri xivi al-balxiy ko‘plab asarlar yozib, ularda talmudni tanqid qilgan va uning ishonchliligiga shubha bilan qaragan. xiii asr boshiga kelib, chingizxon qo‘shinlari movarounnahr shaharlarini birma-bir qo‘lga kiritgach, yerli aholini shafqatsiz ravishda qirg‘in qildilar. qadimgi yahudiy jamoalari ham inqirozga uchradi. saqlanib qolgan kam sonli yahudiylar buxoro va uning atroflarida yashaganlar. xiii …

4 / 11

ing yana turkiston va buxoro jamoalariga bo‘linib ketishiga olib keldi. o‘rta osiyo yahudiylari buxoro amirligi hududlarida yashaganliklari tufayli «buxoro yahudiylari» nomi bilan tanilgan bo‘lsalar-da, ularning asosiy qismi ko‘proq samarqandda yashagan. yahudiylik yagona millatga xos din bo‘lganligi sababli yahudiylar qayerda yashamasin, biri ikkinchisidan qancha uzoqda bo‘lmasin, ular o‘z diniga va muqaddas kitoblariga e’tiqod qilishni davom ettiraverdilar. xviii asrda o‘rta osiyo yahudiylari ruhiy tushkunlik davrini boshdan kechirdilar. 1793 yili o‘zi g‘arbiy afrikadan bo‘lib, falastinning sfat shahrida yashovchi iosif mamon mag‘ribiy o‘z shahri yahudiylari uchun moddiy yordam to‘plash maqsadida buxoroga keladi. u mahalliy yahudiylarning o‘z dinlaridan uzoqlasha boshlaganliklarini ko‘rib, shu yerda qolishga va millatdoshlariga diniy ta’lim berishga ahd qiladi. yahudiylar doimo tinch, kam aholili joylarda yashashni afzal ko‘rganlar. xix asrga kelib yahudiylar o‘rta osiyoning qarshi, marv, xatirchi, shahrisabz, katgaqo‘rg‘on, karmana, marg‘ilon, dushanba shaharlarida yashaganlar. ular odatda bir mavzega jam bo‘lib yashar edilar. 1843 yilda mahalliy yahudiylarga samarqandning sharqiy qismidan 2,5 gektar yerni 10000 …

5 / 11

a yahudiylar teatri tashkil qilingan. keyinchalik yahudiy tilida o‘qitish va madaniy faoliyat yuritish to‘xtatilgan. sssr parchalanib ketguniga qadar buxoro yahudiylari asosan (28396 kishi) o‘zbekiston hududida istiqomat qilganlar. yahudiylarning turmush tarzlari, urf-odatlari qadimiy yahudiy, fors va mahalliy madaniy an’analarning qorishmasidan iborat. tarixning turli jarayonlarida bu uch madaniyatdan ba’zilarining ta’siri kuchayishi yoki aksincha, susayishi kuzatilgan. yahudiylikda ovqatlanishda qat’iy cheklovlar (kosher qoidalari) mavjud. iste’molda foydalaniladigan mol, qo‘y, echki kabi hayvon go‘shtlarini muayyan diniy qoidalar asosida so‘yilishi lozim hisoblangan. «shoxet»lar (qassoblar) hayvonni so‘yishdan avval uning terisi, o‘pkasi, jigari sog‘lom bo‘lishi, qorni yorib ko‘rilganda uning ichida o‘limiga sabab bo‘luvchi jismlar (tosh, temir, oynak) bo‘lmasligini tekshirib ko‘radilar. shuningdek, so‘yilgan hayvon go‘shti tarkibidan qoni butunlay chiqarib yuborilishi kerak bo‘ladi. baliq go‘shtini tanovul qilganda, uning tangali va suzkichli bo‘lishiga e’tibor qaratilgan. buxoro yahudiylari orasida islom dinini qabul qilganlar ham bo‘lib, bundaylar chala deb yuritilgan. islomni qabul qilgan yahudiylar musulmonlar orasida yashaganlar. biroq ko‘p hollarda ular o‘zlarining eski urf-odatlarini …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro yahudiylarining marosimlari va bayramlari"

buxoro yahudiylarining marosimlari va bayramlari reja: 1. yahudiylik. buxoro yahudiylari jamoasi tarixi. 2. buxoro yahudiylari, 3. buxoro yahudiylarining bayramlari yahudiylik. buxoro yahudiylari jamoasi tarixi. yahudiylik dunyoda keng tarqalgan monoteistik dinlardan biridir. eng yirik yahudiy jamoalari isroilda 5,6 mln., aqshda 5,6 mln., kanadada 350 ming, rossiyada 230 ming, g‘arbiy yevropa davlatlaridan fransiyada 310 ming, germaniyada 230 ming, buyuk britaniyada 280 ming, argentinada 200 ming, avstraliyada 110 ming, braziliyada 110 ming kishini tashkil qiladi. yahudiylik miloddan avvalgi ii ming yillikning oxirlarida falastinda vujudga kelgan yakkaxudolik g‘oyasini targ‘ib qilgan dindir. yahudiylik millat dini bo‘lib, faqatgina yahudiy xalqiga xos. falastin hududidan rim imperiyasining...

This file contains 11 pages in DOCX format (44.5 KB). To download "buxoro yahudiylarining marosimlari va bayramlari", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro yahudiylarining marosiml… DOCX 11 pages Free download Telegram