burhoniddin marg'inoniy va uning al hidoya asari

DOCX 20 pages 145.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 145.2 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

burhoniddin marg'inoniy va uning al hidoya asari reja: 1. burhoniddin marg‘inoniy hayoti va ijodi 2. burhoniddin marg’inoniy asarlaridan parchalar 3. burhoniddin marg'inoniy va uning al hidoya asari 23 sentabr — buyuk faqix, imom burhoniddin marg‘inoniy kuni sharq musulmon olamida «islom daraxti arabistonda ko‘karib gullagan bo‘lsa mevasi movarounnahrda yetilgan». degan hikmatli e’tirof bor. ayni shu e’tirofning paydo bo‘lishiga sababchilardan biri islom huquqshunosligining ulkan namoyandasi burhonniddin marg‘inoniydir… “o‘zining beqiyos salohiyati bilan buyuk ilmiy maktab yaratib, go‘zal farg‘ona diyorini jahonga tarannum etgan islom huquqshunosligining yana bir ulkan namoyandasi burhonniddin marg‘inoniyning tabbarruk nomini butun musulmon dunyosi yuz yillar davomida e’zozlab keladi. bu mo‘tabar allomaning sharq olamida “burhoniddin va milla”, ya’ni “din va millatning hujjati” degan yuksak unvonga sazovor bo‘lgani ham buni yaqqol isbotlaydi. marg‘inoniyning o‘lmas merosi, xususan, ellik yetti kitobdan iborat “hidoya” -“to‘g‘ri yo‘l” deb atalgan asarining, mana, sakkiz asrdirki, musulmon mamlakatlarida eng nufuzli va mukammal huquqiy manba sifatida e’tirof etib kelinayotgani, albatta, bejiz …

2 / 20

omiy ta’lim olib, hanafiya mazhabining buyuk faqihi sifatida nom qozondi. shayxulislom bo‘lib yetishdi. 1149 yili haj safariga bordi. burhoniddin marg‘inoniy samarqand shahridagi chokardiza qabristoniga dafn etilgan. allomaning tavallud sanalari xususida ixtiloflar bor. ko‘pgina manbalarda ul zotning tug‘ilgan kunlari umuman qayd etilmaydi. abu tohirxo‘ja samarqandiyning «samariya» nomli kitobida mavlono burhoniddin marg‘inoniy hijriy 515 yilning 12-rajab oyida shanba kuni (milodiy 1123 yil 23 sentabrda) tavallud topgan deb ma’lumot beriladi. vaholanki, «hidoya»ning qadimiy qo‘lyozma nusxalaridan birida allomaning tug‘ilgan kunlari 511 hijriy deb ko‘rsatilgan. shunga asosan 2000 yili tavalludlarining hijriy 910 yilligi nishonlandi. bu hisobga ko‘ra, burhoniddin marginoniy tavalludlari 511 hijriy yilga to‘g‘ri keladi. burhoniddin marg‘inoniy fiqh bo‘yicha asosiy asari «bidoyat ul-mubtadi’» («boshlovchilar uchun qo‘llanma»)ni hanafiya nazariyotchisi, shariat asoschilaridan abul hasan al-quduriy va muhammad ash-shayboniy asarlariga tayanib yozgan. burhoniddin marg‘inoniyning ushbu kitobi nazariy asar edi, undan amaliy jihatdan foydalanish qiyin bo‘lgan. shu sababli burhoniddin marg‘inoniy ning o‘zi 8 jildli sharh — «kifoyat ul-muntahiy» («yakunlovchilar …

3 / 20

a nufuzli huquqiy manba — asosiy qo‘llanma sifatida foydalanilgan . shu sababli alloma nafaqat ulamolar, balki oddiy xalq orasida ham «hidoyat yo‘lining sarboni» deya katta hurmat-e’tibor topdi. burhoniddin val-milla (islom dinining dalili, isboti) degan sharafli nomga sazovor bo‘ldi. alloma yana bir qancha asarlar yozgan: «nashr al-mazhab» («mazhabning tarqalishi»), «kitob at-tajnis val-maziyd» («fuqarolik huquqini taqvim etish»), «kitob ul-faroiz» majburiyatlar haqida kitob»), “ziyd fi furu ul-hanafiy”( «hanafiya mazhabiga qo‘shimchalar») shular jumlasidandir. u o‘z asarlarida ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar, mulkchilikning turli shakllari (davlat va siyosiy mulkchilik), jinoyat va jazoning huquqiy jihatlarini, fuqarolik huquqi nazariyasi va amaliyoti, jinoiy ishni ko‘rish masalalarini batafsil yoritib berdi. bu asarlarda adolat tuyg‘usi, o‘z davrining huquqiy mezonlari asosida yashash, eganing mol-mulkiga ko‘z olaytirmaslik, haromdan hazar qilish, insof va diyonat, mehr-oqibat kabi tushunchalarning mohiyati ochib berilgan. burhoniddin marg‘inoniyning o‘zi hayoti davomida ana shunday insoniy fazilatlarga amal qilib yashadi. ilmu urfon yo‘lidagi fidoyiligi, kamtarinligi, o‘z asarlarida biron marta ham «men» degan so‘zni ishlatmay, …

4 / 20

iyning «jomi’u-kabiyr» asariga sharh); 9. «bidoyat ul-mubtadi’» (boshlovchilar uchun dastlabki ta’lim); 10. «kifoyat ul-muntahiy» («yakunlovchilar uchun tugal ta’lim»). «bidoyatul-mubtadi’» asari uchun yozilgan 8 jildlik sharh: 11. «hidoya» («kifoyat ul — muntahiy» asari uchun yozilgan 4-jildlik sharh). afsuski, sanab o‘tilgan asarlar haqida to‘liq bir tasavvur yo‘qdir. chunki o‘rta asr faqihlarining ko‘pgina asarlari kabi, burhoniddin marg‘inoniyning ham asarlarining hammasi bizgacha yetib kelmagan. o‘zbekiston respublikasi fa sharqshunoslik instituti qo‘lyozmalar xazinasida allomaning bir qator asarlari qo‘lyozma nusxalari bor. allomaning eng mashhur va eng yirik asari «hidoya» to‘rt jilddan iborat bo‘lib, uning har bir jildi turli muammolarni huquqiy yechimiga bag‘ishlangan. birinchi jild 5 kitobdan iborat bo‘lib, tahorat va amaliy ibodatlar (namoz, ro‘za, zakot va haj)ga bag‘ishlangan. bu jild 47 bob va 37 fasldan iborat. ikkinchi jildiga nikoh, emizish, taloq, qullarni ozod qilish, topib olingan bolaning nasabini aniqlash, topib olingan narsa, qochib ketgan qullar, bedarak yo‘qolganlar, sherikchilik va vaqf huquqi kabi masalalar kiritilgan. bu jild 60 …

5 / 20

ovchilik, garovga berish, jinoyatlar xususida, xun haqi to‘lash, vasiyat kabi masalalar yoritilgan. bu jild 23 bob, 38 fasldan iborat. burhoniddin marg‘inoniyning ilmiy merosi hozirda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. jahondagi ko‘p oliy o‘quv yurtlarida musulmon huquqshunosligi burhoniddin marg‘inoniyning fiqh ta’limoti asosida o‘rganiladi. o‘zbekiston mustaqillikka erishgandan so‘ng uning ilmiy merosini har tomonlama chuqur o‘rganish, asarlarini chop etish ishlariga katta e’tibor berila boshlandi. o‘zbekiston respublikasi prezidenti i.a. karimov tashabbusi bilan burhoniddin marg‘inoniy vafotining 800 yilligi (1997), tavalludining 910 yilligi (hijriy sana bo‘yicha) (2000) keng nishonlandi. shu munosabat bilan marg‘ilon shahri markazida burhoniddin marg‘inoniy yodgorlik majmui bunyod etilib, shu yerda uning ramziy maqbarasi o‘rnatildi. burhoniddin marg‘inoniy asarlaridan iqtiboslar “hidoya” asaridan quyosh nurlarini berkitib bo‘lmaganidek, haqiqatning chirog‘ini ham so‘ndirib bo‘lmas. * * * sahbon o‘g‘li ajlonning og‘zidan chiqqan fasohatli so‘zlarining o‘zi bir xulqu tabiatdirki, u bularni otasi (sahbon)dan olgan. * * * senga ezgulik ko‘rsatgan kimsaga ezgulik qilgin, chunonchi javzo yulduzi botgandan keyin shixara yulduzining …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "burhoniddin marg'inoniy va uning al hidoya asari"

burhoniddin marg'inoniy va uning al hidoya asari reja: 1. burhoniddin marg‘inoniy hayoti va ijodi 2. burhoniddin marg’inoniy asarlaridan parchalar 3. burhoniddin marg'inoniy va uning al hidoya asari 23 sentabr — buyuk faqix, imom burhoniddin marg‘inoniy kuni sharq musulmon olamida «islom daraxti arabistonda ko‘karib gullagan bo‘lsa mevasi movarounnahrda yetilgan». degan hikmatli e’tirof bor. ayni shu e’tirofning paydo bo‘lishiga sababchilardan biri islom huquqshunosligining ulkan namoyandasi burhonniddin marg‘inoniydir… “o‘zining beqiyos salohiyati bilan buyuk ilmiy maktab yaratib, go‘zal farg‘ona diyorini jahonga tarannum etgan islom huquqshunosligining yana bir ulkan namoyandasi burhonniddin marg‘inoniyning tabbarruk nomini butun musulmon dunyosi yuz yillar davomida e’zozlab keladi. bu m...

This file contains 20 pages in DOCX format (145.2 KB). To download "burhoniddin marg'inoniy va uning al hidoya asari", click the Telegram button on the left.

Tags: burhoniddin marg'inoniy va unin… DOCX 20 pages Free download Telegram