bozor va tavakkalchilik

DOCX 14 pages 53.7 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.7 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

bozor va tavakkalchilik. reja 1. tavakkalchilikni o‘lchash. 2. tavakkalchilikka bo‘lgan munosabat. 3. tavakkalchilikni (yo‘qotishlarni) pasaytirish. 4. asimmetrik axborotlashgan bozor. 1.tavakkalchilikni o‘lchash. tavakkalchilikni o‘lchashning asosi ehtimol tushunchasi bilan bog‘liq. amerikalik olim f.nayt (1885-1974) ehtimolni ikki turga bo‘ladi: matematik, ya’ni oldindan aniqlash mumkin bo‘lgan ehtimol va statistik ehtimol. birinchi tur ehtimolga tanganing raqam yoki gerb tomonini tushish ehtimoli 1/2 ga tengligi yoki o‘ynaydigan olti qirrali toshning oltita raqamidan bittasini tushishi ehtimolining 1/6 ga tengligi misol bo‘lishi mumkin. ikkinchi turdagi ehtimolni empirik, ya’ni faraz qilish yo‘li orqali aniqlash mumkin. masalan, korxonaga xom ashyoni vaqtida yetib kelmaslik ehtimoli faraz qilinganda, ushbu faraz qilingan raqam baholovchining bilimiga, tajribasiga asoslanadi. negaki, ushbu voqeaning takrorlanishi to‘g‘risida statistik ma’lumotlar yo‘q. ehtimol subyektiv ravishda aniqlanganda, bitta hodisani har xil insonlar har xil qiymatdagi ehtimol bilan baholaydi. yuqoridagi misolda voqeaga ta’sir qiluvchi tasodifiy omillar ko‘p va ularning hammasini bartaraf qilish mumkin emas. bundan tashqari, bu yerda teng ehtimolli alternativ variantlarning …

2 / 14

o‘rtacha o‘lchangan qiymatlari. bu yerda har bir natijaning ehtimoli ushbu mos qiymatlarning takrorlanish chastotasi yoki o‘lchovi. ,bu yerda - mumkin bo‘lgan natija; - ushbu natijaning paydo bo‘lish ehtimoli, . masalan, korxona yangi mahsulot ishlab chiqarmoqchi, agar korxonaning yangi mahsuloti bozorda muvaffaqiyatga erishsa, har bir aksiyaga 1000 so‘m olish mumkin, agar muvaffaqiyatga erishmasa, bir aksiya uchun 100 so‘m olinadi. korxona mahsulotining bozorda muvaffaqiyatga erishish ehtimoli 0,6 ga teng bo‘lsa, kutiladigan dividend qiymati quyidagicha aniqlanadi: so‘m/aksiya. chetlanish - bu haqiqiy natija bilan kutiladigan natija o‘rtasidagi farq bo‘lib, u tavakkalchilikdan (yo‘qotishdan) darak beradi. ushbu farq qancha katta bo‘lsa yo‘qotish, ya’ni tavakkalchilik ham shuncha yuqori bo‘ladi. masalan, sizni ishga joylashishingiz uchun ikki variant mavjud. birinchisi, xususiy korxonada ishlash bo‘lsa, ikkinchisi - davlat korxonasida. xususiy korxonada ishlasangiz, daromadingiz, korxona muvaffaqiyatli ishlasa bir oylik ish haqingiz 6000 so‘mni, muvaffaqiyatsizroq ishlasa, aytaylik, 3000 so‘mni tashkil qilsin. davlat korxonasida ishlasangiz, ish haqi 4510 so‘m, korxona to‘liq ishlamaganda beriladigan …

3 / 14

g‘risida gapirish mumkin. bunday mezonga ko‘ra, haqiqiy natija bilan kutiladigan natija o‘rtasidagi farq (u musbat yoki manfiy bo‘lishidan qat’iy nazar) qancha katta bo‘lsa, bunday chetlanish shuncha katta tavakkalchilik bilan bog‘liq ekanligidan darak beradi. quyidagi jadvalda ikkita ish joyi uchun haqiqiy natijalarning kutiladigan natijlardan chetlanishi keltirilgan. 9.2- jadval haqiqiy natijalarning kutiladigan natijalardan chetlanishi. (kutiladigan natija 4500 so‘m) (so‘mda) ish joyi 1-natija chetlanish 2-natija chetlanish birinchi 6000 q1500 3000 -1500 ikkinchi 4510 q10 3510 -990 endi har bir ish joyi uchun o‘rtacha chetlanishni hisoblaymiz. birinchi ish joyi uchun: o‘rtacha chetlanish = 0,5(1500 so‘m)+0,5(1500 so‘m)=1500 so‘m ikkinchi ish joyi uchun: o‘rtacha chetlanish =0,99(10 so‘m)+0,01(990 so‘m)=9,9+9,9=19,8 so‘m. demak, birinchi ish joyidagi tavakkalchilik, ya’ni kutiladigan yo‘qotish, ikkinchi ish joyidagiga qaraganda ko‘proq. nima uchun deganda, birinchi ish joyidagi o‘rtacha chetlanish 1500 so‘m, ikkinchi ish joyidagi o‘rtacha chetlanish 19,8 so‘mdan ancha ko‘p. amaliyotda o‘zgaruvchanlikni, ya’ni chetlanishni o‘lchash uchun bir- biridan farq qiladigan ikkita mezon ishlatiladi. birinchisi, dispersiya …

4 / 14

avakkalchilikka bo‘lgan munosabat. yuqoridagi misolda ko‘rdikki, ikkala ish joyida ham kutiladigan daromad 4500 so‘mni tashkil qiladi. demak, kim tavakkalchilikka borishga moyil bo‘lmasa, ikkinchi ish joyiga boradi, nima uchun deganda bu ish joyida kutiladigan daromad kamroq tavakkalchilik bilan bog‘liq. endi faraz qilaylik, birinchi ish joyidagi har bir natijaga 200 so‘mdan qo‘shaylik. unda kutiladigan natija 4500 so‘mdan 4700 so‘mga oshadi. quyidagi 3-jadvalda yangi daromadning natijalari keltirilgan. birinchi ish joyi uchun: kutiladigan daromad = 4700 so‘m. dispersiya =2250000 so‘m. ikkinchi ish joyi uchun: kutiladigan natija = 4500 so‘m. dispersiya = 9900 so‘m. 9.3- jadval ish joyi 1-natija kvadratik chetlanish 2-natija kvadratik chetlanish birinchi 6200 2250000 3200 2250000 ikkinchi 4510 100 3510 980100 birinchi ish joyida kutiladigan daromad ikkinchi ish joyidagidan yuqori, lekin u yuqori tavakkalchilik (yo‘qotish) bilan bog‘liq. qaysi ish joyi ustunroq deganda, bu savolning yechimi tanlovchi shaxsning o‘ziga bog‘liq. tadbirkor shaxslar yuqori tavakkalchilikka ega bo‘lsa ham kutiladigan daromad yuqoriroq bo‘lgan ish joyini …

5 / 14

oladi deb faraz qilsak, biz iste’molchining tavakkalchilik bilan bog‘liq daromadining naflik darajasi bilan qanday bog‘liq ekanligini ko‘rishimiz mumkin (8.1-rasm). tavakkalchilikka qarshi inson daromadi past darajadagi chekli naflikka ega ekanligini ko‘ramiz. rasmdan ko‘rish mumkinki, har bir birlik qo‘shimcha daromadga to‘g‘ri keladigan qo‘shimcha naflik daromad oshishi bilan kamayib bormoqda. masalan, 20-30 ming so‘mlik daromad oralig‘idagi har ming so‘m daromadga 0,8 birlik naf to‘g‘ri kelsa, 31-ming so‘mlik daromadga 0,6 naf birligi to‘g‘ri kelayapti). chekli naflikni kamayishi insonlarda tavakkalchilikka salbiy munosabatini kuchaytiradi. shuning uchun ham tavakkalchilikka borishga moyillikning yo‘qligi ko‘pchilik insonlarga xosdir. tavakkalchilik ular uchun og‘ir sinovdek hisoblanadi va ular ma’lum kompensatsiya bo‘lgandagina tavakkalchilikka borishi mumkin. tavakkalchilikka befarq qaraydigan inson shunday inson hisoblanadiki, kutiladigan daromad berilganda, u kafolatlangan va tavakkalchilik bilan bog‘liq natijalarni tanlashga befarq qaraydi. tavakkalchilikka neytral qaraydigan inson uchun o‘rtacha foyda muhim hisoblanadi. naflik darajasi daromad (ming so’m) 64 68 58 50 40 40 30 20 10 0 9.1-rasm. tavakkalchilikka moyil bo‘lmagan …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozor va tavakkalchilik"

bozor va tavakkalchilik. reja 1. tavakkalchilikni o‘lchash. 2. tavakkalchilikka bo‘lgan munosabat. 3. tavakkalchilikni (yo‘qotishlarni) pasaytirish. 4. asimmetrik axborotlashgan bozor. 1.tavakkalchilikni o‘lchash. tavakkalchilikni o‘lchashning asosi ehtimol tushunchasi bilan bog‘liq. amerikalik olim f.nayt (1885-1974) ehtimolni ikki turga bo‘ladi: matematik, ya’ni oldindan aniqlash mumkin bo‘lgan ehtimol va statistik ehtimol. birinchi tur ehtimolga tanganing raqam yoki gerb tomonini tushish ehtimoli 1/2 ga tengligi yoki o‘ynaydigan olti qirrali toshning oltita raqamidan bittasini tushishi ehtimolining 1/6 ga tengligi misol bo‘lishi mumkin. ikkinchi turdagi ehtimolni empirik, ya’ni faraz qilish yo‘li orqali aniqlash mumkin. masalan, korxonaga xom ashyoni vaqtida yetib kelmaslik ehtimoli far...

This file contains 14 pages in DOCX format (53.7 KB). To download "bozor va tavakkalchilik", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor va tavakkalchilik DOCX 14 pages Free download Telegram