xivchinlilar-odam parazitlari

PPTX 16 pages 1.2 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

xivchinlilar-odam parazitlari xivchinlilar-odam parazitlari reja umumiy ma’lumot tripanasomalar leyshmaniya lyamblya trixomonada xivchinlilar sinfi (flagellata) xivchinlilaming hozirgi vaqtda 6—8 ming turi fanga ma’lum. ular o‘zlarining harakatlantiruvchi organellasi — xivchinlari borligi bilan xarakterlanadi. xivchinlar bazal tanachaga birikkan bo‘ladi. ulaming soni bir yoki bir nechta bo‘lishi mumkin. ba’zi vakillarida hilpillovchi membranasi rivojlangan bo‘ladi. xivchinlilaming erkin yashaydigan va parazit formalari mavjud. xivchinlilaming ko‘payishi, asosan, jinssiz, lekin ba’zi turlari (kopulatsiya) jinsiy yo‘l bilan ham ko‘payadi. tripanosomalar oilasi (trypanosomatidae) tripanosomalar (trypanosoma). tripanosomalarning 9 ta turi odamlarda parazitlik qiladi. ulardan 2 turi yaxshi o‘rganilgan: afrika uyqu kasalligini qo‘zg‘atuvchisi — trypanosoma brucei gambiense va amerika tripanosomasi, ya’ni shagas kasalligini qo‘zg‘atuvchi — trypanosoma cruzi yashash joyi. odam va sutemizuvchi hayvonlarning qon plazmasida, limfa tugunlarida, orqa miya suyuqhgida, bosh va orqa miya to‘qimalarida parazitlik qiladi. keltirib chiqaradigan kasalligi — tripanosomoz. geografik tarqalishi — g ‘arbiy afrika va afrikaning ekvator rayonlari. morfologiyasi. shakli duksimon, ikki uchi o‘tkirlashgan xivchinli va hilpillovchi membranasi …

2 / 16

ishi, jigar va taloqning kattalashishi, kamqonlik, darmonsizlanish xarakterli bo‘lib, kasallik bir necha yil cho‘zilishi mumkin. 0 ‘ziga xos uyquga moyillik (meningoensefalit) va o‘lim bilan tugaydi. rhodesiense turida kasallikning yuqoridagi belgilari tez amalga oshadi. kasallik yuqqandan so‘ng 3—9 oy ichida uyquga moyillik boshlanadi. amerika tripanosomozida esa kasallik surunkali yoki jadal kechishi mumkin. leyshmaniya (leishmania) leyshmaniyalaming quyidagi turlari odamlarda parazitlik qiladi: 1. leishmania tropica — teri leyshmaniozini qo‘zg‘atuvchisi (5-rasm); 2. leishmania major — teri leyshmaniozini qo‘zg‘atuvchisi; 3. leishmania braziliensis — amerika teri leyshmaniozini qo‘zg‘atuvchisi; 4. leishmania donovani — visseral (ichki) leyshmaniozini qo‘zg‘atuvchisi (4-rasm); 5. leishmania infantum — 0 ‘rtayer dengizida ichki leyshmaniozini qo‘zg‘atuvchisi. leyshmaniyalar xivchinlilar ichida eng og‘ir va xavfli kasalliklami keltirib chiqaruvchi parazitlar hisoblanadi. ular bir qator umurtqali hayvonlar: baliqlar, reptiliyalar, sutemizuvchilar, shuningdek, odamlarda parazitlik qiladi. leyshmaniyalaming tarqatuvchisi qon so‘ruvchi ikki qanotli hasharotlar (phlebotomus) avlodining turlari hisoblanadi. odamlarda leyshmaniyaning asosan 2 xili: leishmania donovani va leishmania tropica turi uchraydi. shulardan leishmania …

3 / 16

yra yemirilgandan keyin, ular limfa va qonga o‘tib, yangi hujayralarga kirib oladi. ilgaridan ma’lumki, leyshmaniyalarni qon so‘rar iskabtopar chivinlar tarqatadi. chivin kasal odam qonini so‘rganida leyshmaniyalar chivinning hazm yo‘liga o‘tadi. bu yerda ular kattalashib, tanasi duksimon shaklga aylanadi, oldingi uchida esa uzun xivchin o‘sib chiqadi. kasallangan chivin sog‘lom odam qonini so‘rganda odamga leyshmaniyalarni yuqtiradi va natijada «kala-azar» deb ataluvchi og‘ir kasallikka yo‘liqadi. bu kasallikdan davolanmaslik ko‘pincha o‘limgaolib keladi. bu kasallikning oldini olish uchun iskabtopar chivinlarga qarshi kurashish kerak. leyshmaniyaning leishmania tropica turini birinchi marta toshkentlik olim p.f. borovskiy 1897-yili topgan. klinikasi. bu tur parazit keltirib chiqaradigan kasallik pendinka, sharq kuydirgisi yoki borovskiy kasalligi deb ataladi. joylarda uni «pashshaxo‘rda» nomi bilan ham yiiritiladi. bu kasallikning mohiyati shundan iboratki, odatda, badanning ochiq qismlarida, yuz, qo‘llarda shish hosil bo‘ladi. keyin bu shish yaraga aylanadi. yara olti oydan bir yilgacha va undan ko‘pga cho‘zilishi mumkin, yara tuzalib ketsa-da, uning o‘mi chandiq bo‘lib qoladi. leyshmaniyalar …

4 / 16

eografik tarqalishi. yer sharining hamma qismida uchraydi. morfologiyasi. lyambliyaning tanasi noksimon ko‘rinishda, uzunhgi 10— 20 mkm keladi. qorin tomondan yassi ko‘rinishda. shu yerida parazitning yopishib turishi uchun xizmat qiladigan organi - so‘rg‘ichlari botadi. tanasining o‘rtasidan ikkita tayanch ipi — aksostillar o‘tgan, ulaming ikki tomonidan simmetrik ravishda ikkita yadro joylashgan. ularda 4 juft xivchinlari bo‘lib, harakat organellasi sifatida xizmat qiladi. hazm organoidlari bo‘lmaydi. rivojlanish sikli. lyambliyalar jinssiz, uzunasiga botinish yo‘li bilan ko‘payadi. ularning hayot sikli vegetativ va sistaga o‘ralgan formalarining almashinib turishidan iborat. vegetativ formalari so‘rg‘ichlari bilan ichak shilliq pardasiga yopishib olgan holda yashaydi. nag 1 sm shilliq pardada bir milliongacha individlar bo‘lishi mumkin. lyambliyalar odam organizmida 30—40 kun yashaydi. lyambliya sistalari odamga oziq-ovqat, ichiladigan suv, iflos qo‘l va boshqa yo‘llar bilan o‘tadi. sistalar o‘n ikki barmoq ichakda yoriladi va undan yangi vegetativ formalar chiqadi. lyamblioz, asosan, yosh bolalarda uchraydi. klinikasi. lyamblioz bilan kasallangan bemorlarda kasallik belgilari aniq ko‘rinmaydi. ba’zida kasallik …

5 / 16

yuvishga odatlanish zarur trixomonadalar oilasi (trichomonadidae) odam oiganizmida uch tur trixomonadalar parazitlik qiladi. yo‘g‘on ichakda — ichak trixomonadasi — trichomonas hominis, og‘iz bo‘shlig‘ida — og‘iz trixomonadasi — trichomonas tenax, jinsiy va siydik yo'llarida — qin trixomonadasi — trichomonas vaginalis. ichak trixomonadasi (trichomonas hominis) (7-rasm) — hamma joyda keng tarqalgan, odamning yo‘g‘on ichagida parazitlik qilib yashaydi. tanasi oval shaklda, ketingi uchi o‘tkirlashgan, uzunligi 5—15 mkm, sharsimon yadrosi tananing oldingi qismida joylashgan. gavdaning oldingi uchida 4—5 ta xivchini bor, ulardan bittasi to‘lqinsimon parda bo‘ylab orqaga qayrilgan. xivchinlar trixomonadaning harakatini ta’minlaydi. protoplazmasida hazm qiluvchi vakuolalari mavjud. ularda bakteriya va eritrotsitlar uchraydi. trixomonada uzunasiga bo‘linish yo‘li bilan ko‘payadi. sistalik formalari yo‘q. odam ichagida parazitlik qiluvchi trixomonadalar xavfli kasalliklami keltirib chiqarmaydi, lekin koht (ich qotish) kasalini tezlashtiradi, degan ma’lumotlar bor. qin trixomonadasi (trichomonas vaginalis) (8-rasm) — tanasining kattaligi 15—30 mkm gacha, noksimon shaklda. tuzilishiga koya ichak trixomonadasiga o‘xshaydi. bu parazit hamma joyda tarqalgan bo‘lib, erkak …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xivchinlilar-odam parazitlari"

xivchinlilar-odam parazitlari xivchinlilar-odam parazitlari reja umumiy ma’lumot tripanasomalar leyshmaniya lyamblya trixomonada xivchinlilar sinfi (flagellata) xivchinlilaming hozirgi vaqtda 6—8 ming turi fanga ma’lum. ular o‘zlarining harakatlantiruvchi organellasi — xivchinlari borligi bilan xarakterlanadi. xivchinlar bazal tanachaga birikkan bo‘ladi. ulaming soni bir yoki bir nechta bo‘lishi mumkin. ba’zi vakillarida hilpillovchi membranasi rivojlangan bo‘ladi. xivchinlilaming erkin yashaydigan va parazit formalari mavjud. xivchinlilaming ko‘payishi, asosan, jinssiz, lekin ba’zi turlari (kopulatsiya) jinsiy yo‘l bilan ham ko‘payadi. tripanosomalar oilasi (trypanosomatidae) tripanosomalar (trypanosoma). tripanosomalarning 9 ta turi odamlarda parazitlik qiladi. ulardan 2 turi yaxshi o‘rg...

This file contains 16 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "xivchinlilar-odam parazitlari", click the Telegram button on the left.

Tags: xivchinlilar-odam parazitlari PPTX 16 pages Free download Telegram