eukariot hujayra

PPTX 20 pages 7.2 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.2 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: biologik tizimlar. ekologiya – biologik tizimlar haqidagi fan biologiya va genetika eukariot hujayra. hujayrasi tarkibida haqiqiy yadroga ega bo'lgan organizmlarni eukariotlar deyiladi. eukariot yunoncha “eu” — haqiqiy, “karion” — yadro degan ma’noni anglatadi. eukariot hujayralar prokariot hujayralarga nisbatan murakkab tuzilgan va xilma-xil bo'ladi. eukariotlarda o'ziga xos tuzilishga ega ma’lum vazifalarini bajaradigan organoidlar mavjud. hujayralar bajaradigan vazifalari va shakliga qarab turlari 3 yumaloq (tuxum va yog' hujayralari) yulduzsimon (biriktiruvchi to'qima hujayralari) o'simtasimon (nerv hujayralari) amyobasimon (leykotsitlar va ayrim biriktiruvchi to'qima hujayralari) hujayralar turlicha katta-kichiklikka ega. ko'p hollarda ular juda kichik bo'lib, 10-100 mikrometr (mkm, 1mkm - 0,001 mm) ga teng. biroq juda katta hujayralar ham mavjud. masalan: tarvuz hujayralarini oddiy ko‘z bilan kuzatish mumkin. eng katta hujayralarga qushlarning tuxumi misol bo‘ladi. hujayralar katta-kichikligiga qarab turli xil og‘irlikka ega. masalan, tuyaqush tuxumining og‘irligi 100 g dan 1,5 kg gacha boradi. qizil qon tanachalari (eritrositlar)ning og‘irligi esa 10~9g (ya’ni 0,000 000 001 …

2 / 20

aradi; hujayra qobig‘ining asosiy qismini plazmatik membrana tashkil etadi; hayvon hujayralarining qobig‘i juda yupqa va elastik bo‘ladi. shuning uchun tayanch vazifasini bajara olmaydi o‘simlik hujayrasining qobig‘i qalin bo‘lib, u asosan sellyulozadan iborat; o‘simlik hujayrasining qobig‘i tayanch vazifasini ham bajaradi; plazmatik membrana barcha hujayralar uchun universal bo‘lgan - biologik membranadir. plazmatik membrana barcha hujayralarda uchraydi. hujayra o‘zining yuza qismida yupqa qobiq hosil qilib sitoplazmasini tashqi muhitdan ajratib turadi. tirik hujayraning yuza qismi to‘xtovsiz harakatlanib turadi, unda qavariq va botiqlar paydo bo‘lib, to‘lqinsimon tebranma harakat vujudga keladi, doimo u orqali makromolekulalar ko‘chirilib turadi. plazmatik membrana yuksak pishiqlikka va elastiklikka ega. u ozgina shikastlangan yoki yo‘qotgan qismini tezda hosil qilib o‘zining bir butunligini oson va tez tiklay oladi. plazmatik membrana bir tekis yaxlit tuzilgan emas. unda maxsus fermentativ kanalchalar bo‘lib, ular orqali hujayraning ichki qismiga fermentlar yordamida ionlar va kichik molekulali moddalar o‘tadi. shu bilan birga hujayra faoliyati natijasida hosil bo‘lgan moddalar hujayra …

3 / 20

ni hujayra ichiga o‘tkazibgina qolmay, balki yirik molekulalar yoki ular yig‘indisidan hosil bo‘lgan yirik zarrachalarni ham o‘tkazish xususiyatiga ega. bu xususiyat o‘z navbatida ikkiga: fagositoz va pinositozga ajratiladi. organik moddalar, masalan oqsillar, polisaxaridlar va qattiq zarrachalar hujayra ichiga fagositoz yo'li bilan o'tadi (yunoncha “fageo” - yemoq, hazm qilmoq degan so'zlardan olin- gan). fagositozda plazmatik membrana bevosita ishtirok etadi. hujayra membranasining yuza qismiga biror qattiq zarracha tushsa o'sha joyda membrana botiq (chuqurcha) hosil qilib, zarrachani o'rab qoladi. membrana bilan o'ralgan holda bu zarracha hujayra ichiga o'tadi. fagositoz. hujayrada hazm qilish vakuolasi hosil bo'ladi va hujayraga o'tgan organik modda hazm bo'ladi. fagositoz hayvonot olamida keng tarqalgan. misol uchun, amyoba fagositoz yo'li bilan oziqlanadi. leykotsitlar ham fagositoz xususiyatiga ega. o'simliklar, bakteriyalar va ko'k-yashil suvo'tlari hujayralarining devori zich va qalin bo'lgani uchun fagositozga qarshilik qiladi. shu sababli ularda fagositoz amalga oshmaydi. har xil moddalarning eritma holida mayda tomchi shaklida hujayraga kirishidir. pinositoz (yunoncha “pino” …

4 / 20

amalga oshiriladi. ektositoz o'simlik hujayrasi ham xuddi hayvon hujayrasi singari sitoplazmatik membrana bilan o'ralgan bo'ladi. biroq, bundan tashqari hayvonlar hujayrasida uchramaydigan sellyulozadan iborat qalin hujayra qobig‘iga ham ega. hujayra qobig‘ida maxsus teshikchalar bo‘lib, qo‘shni hujayralarning endoplazmatik to‘rlari bir-biri bilan tutashgan bo‘ladi. zamburug‘larning hujayralari ham xuddi o‘simlik hujayralari kabi hujayra qobig‘i bilan o‘ralgan. ammo ular sellyuloza emas, balki xitinsimon moddalardan iborat. e’tiboringiz uchun tashakkur. dr.zoirov aziz. image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image25.png image26.png image27.png

5 / 20

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eukariot hujayra"

mavzu: biologik tizimlar. ekologiya – biologik tizimlar haqidagi fan biologiya va genetika eukariot hujayra. hujayrasi tarkibida haqiqiy yadroga ega bo'lgan organizmlarni eukariotlar deyiladi. eukariot yunoncha “eu” — haqiqiy, “karion” — yadro degan ma’noni anglatadi. eukariot hujayralar prokariot hujayralarga nisbatan murakkab tuzilgan va xilma-xil bo'ladi. eukariotlarda o'ziga xos tuzilishga ega ma’lum vazifalarini bajaradigan organoidlar mavjud. hujayralar bajaradigan vazifalari va shakliga qarab turlari 3 yumaloq (tuxum va yog' hujayralari) yulduzsimon (biriktiruvchi to'qima hujayralari) o'simtasimon (nerv hujayralari) amyobasimon (leykotsitlar va ayrim biriktiruvchi to'qima hujayralari) hujayralar turlicha katta-kichiklikka ega. ko'p hollarda ular juda kichik bo'lib, 10-100 mikrometr ...

This file contains 20 pages in PPTX format (7.2 MB). To download "eukariot hujayra", click the Telegram button on the left.

Tags: eukariot hujayra PPTX 20 pages Free download Telegram