mikrobiologiya fanining rivojlanishi

PPTX 68 pages 18.3 MB Free download

68 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.3 MB

File type PPTX

Pages 68

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 68

prezentatsiya powerpoint 1-ma’ruza: umumiy mikrobiologiya fani, o’rganish obyektlari, vazifalari, bo’limlari va qisqacha rivojlanish tarixi. reja: 1. mikrobiologiya fani, uning ahamiyati va boshqa fanlar bilan munosabati. 2. mikrobiologiyaning hozirgi zamon biologiyasida tutgan o’rni, roli va vazafalari. 3. mikroorganizmlarning tabiat, qishloq xo’jaligi, sanoat va sog’liqni saqlashdagi ahamiyati. 4. mikrobiologiya fanining tarmoqlari. 5. mikrobiologiyaning rivojlanishi tarixi. mikroorganizmlarning ochilishi. «mikrobiologiyaning rivojlanishida morfologiya davri». 6. mikrobiologiya rivojlanishining «fiziologiya» va «biokimyo» davrlari. 7. paster, vinogradskiy va boshqalar ishlarining ahamiyati. 8. tuproq mikrobiologiyasi. 9. umumiy mikrobiologiya fanining asosiy tadqiqot usullari. tayanch iboralar: mikrobiologiya, «morfologiya davri», «fiziologiya davri», antirabik, «xemosintez», azotobakter, «mikrobiologiyaning biokimyo yo’nalishi», toza kulturalar, mikroskopning ko’rsatish qobiliyati, qorong’i maydonda ko’rish, oddiy bo’yash, murakkab (yoki differentsial) bo’yash, bo’yashdagi universal usul, sporalarni bo’yash, kapsula. 1. mikrobiologiya fani, uning ahamiyati va boshqa fanlar bilan munosabati mikrobiologiya juda mayda, oddiy ko’z bilan ko’rinmaydigan, faqat yorug’lik yoki elektron mikroskoplar yordamida ko’rinadigan organizmlarni o’rganadi. mikrobiologiya grekcha so’z bo’lib, mikros-mayda, bios-hayot va logos-fan …

2 / 68

ycoplasma genitalium viruslar viroidlar prionlar mikroorganizmlar olami g’oyat boy va turli-tuman. eng keng tarqalgan prokariotlarga mansub bakteriyalar bo’lib, ular eng sodda va mayda organizmlardir. bakteriyalar boshqa tirik organizmlardan farqli bo’lib, ular alohida procariotae olamiga kiritiladi. 2. mikrobiologiyaning hozirgi zamon biologiyasida tutgan o’rni, roli va vazafalari. mikrobiologiya biologiyaning nisbatan yosh tarmog’i bo’lib, u kun sayin rivoj topmoqda. biokimyo, molekulyar biologiya, biotexnologiya, agrokimyo, fitopatologiya, veterinariya, meditsina, epidemiologiya, qishloq xo’jaligi, sanoat, geologiya, genetika, kosmik mikrobiologiya va boshqa fanlar bilan chambarchas bog’liqdir. qatiq, qimiz, pishloq tayyorlash, silos bostirish, sut kislotali bijg’ituvchi bakteriyalarning faoliyatiga bog’liq. nonvoychilik, turli ichimliklar (spirt, vino) va h.k. tayyorlash ham achitqilar ishtiroki bilan boradigan jarayonlardir. ko’pgina foydali qazilmalarning (torf, toshko’mir, neft, temir, oltingugurt rudalarining) hosil bo’lishi ham bakteriyalar faaliyati bilan bog’liqdir. chirituvchi bakteriyalar o’simlik qoldiqlari, hayvon jasadlari va boshqa chiqindilarni parchalab, yer yuzini tozalaydi va tabiatda moddalarning aylanishini ta’minlaydi. iflos suvlarni tozalash, ko’mir konlarida metan gazini parchalash va havoni tozalashda ham …

3 / 68

tsin, neomitsin, tetratsiklin kabi antibiotiklarni sintezlaydi. ya’ni hozirgi vaqtda ma’lum bo’lgan antibiotiklarning 2/3 ulushini aktinomitsetlar sintezlaydi. dehqonchilikda ham mikroorganizmlar muhim rol o’ynaydi, chunki ularning faoliyati natijasida tuproqda o’simliklar uchun zarur bo’lgan oziq moddalar to’planadi, natijada tuproqning unumdorligi ortadi, ekinlarning hosili ham yuqori va sifatli bo’ladi. tuproqda boradigan jarayonlarning ko’pchiligi undagi mikroorganizmlarning faoliyatiga bog’liq. masalan, tuproqlarning hosil bo’lishi, yerga ishlov berish, yerni o’g’itlash, sug’orish, tuproqda ro’y beradigan fiziologik ishqoriylik va kislotalilikni yo’qotish, zax yerlarning suvini qochirish, organik o’g’itlar tayyorlash, ularni saqlash va ulardan foydalanish mikroorganizmlarning faoliyati bilan bog’liqdir. tuproqda uchraydigan azot to’plovchi mikroorganizmlarni o’rganish atmosfera azotidan foydalanish masalasini hal etishda muhim ahamiyatga ega. akademik v.l.omelyanskiy mikroblarni shunday xarakterlaydi: «ular (mikroblar) hamma joyda bor. ular ko’zga ko’rinmasdan, odamning hayot yo’lida hamroh bo’ladi» (1-rasm). lekin ba’zi bir mikroorganizmlar oziq-ovqat mahsulotlarni (go’sht, baliq, don, kartoshka va rezavor mevalarni) buzadi yoki turli-tuman yuqumli kasalliklarni keltirib chiqaradi. bu to’g’rida v.l.omelyanskiy shunday degan: «mana shu mikroskopik, lekin …

4 / 68

b, birinchi qismida mikrobiologiyaning umumiy tushunchalarini beradi, ikkinchi qismida odamni kasallantiruvchi patogen mikroorganizmlarni o’rganadi; qishloq ho’jalik mikrobiologiyasi - bu tarmoq ham ikki qismdan iborat tuproqdagi mikroorganizmlar, o’simliklarda kasallik qo’zg’atuvchi mikroorganizmlar va ularning barcha xususiyatlarini o’rganadi; chorvachilik (veterinariya) mikrobiologiyasi - chorvachilikda uchraydigan mikroorganizmlarning umumiy va xususiy jihatlarini o’rganadi; sanoat mikrobiologiyasi - sanoat sohasida ishlatiladigan mikroorganizmlarning umumiy va xususiy jihatlarini o’rganadi; suv mikrobiologiyasi - suv muhitida uchraydigan mikroorganizmlarning umumiy va xususiy jihatlarini o’rganadi; kosmik mikrobiologiya - havo muhitidagi mikroorgan-izmlarni umumiy va xususiy jihatlarini o’rganadi. 5. mikrobiologiyaning rivojlanishi tarixi. mikrobiologiyaning rivojlanishida «morfologiya davri». mikroorganizmlar kashf etilmasdan oldin ham inson qatiq, vino tayyorlashda, nonvoychilikda mikrobiologik jarayonlaridan keng ko’lamda foydalanib kelgan. qadim zamonlardanoq shifokorlar va tabiatshunoslar ko’pgina yuqumli kasalliklarning kelib chiqish sabablarini izlay boshlagan edi. masalan, gippokrat (2-rasm) (eramizdan oldin 460-377 yillar), lukretsiy (95-50 yillarda) va o’sha davrning boshqa yirik olimlarning ishlarida, turli-tuman yuqumli kasalliklarning sababchisi tirik tabiatga bog’liq ekanligi ko’rsatilgan. o’rta osiyo xalqlari avvaldanoq …

5 / 68

skoplar yaratildi va takomillashtirildi(5-rasm). xvii asrning 40 yillarida rimlik professor a.kirxer (1602-1680) kattalashtiruvchi qurilma orqali har xil ob’ektlarni kuzatadi va o’ta mayda «chuvalchanglarni» ko’radi (6-rasm). bular mikroorganizmlar edi. ammo bu tajribalar tasodifiy kashfiyotlar edi. mikroorganizmlar haqida yanada ko’proq ma’lumotlar to’plagan shaxs mikrobiologiya tarixining «morfologiya davri» ni boshlab bergan gollandiyalik olim antoni van levenguk (1632-1723) (7-8-rasm) bo’ldi. 5-rasm. kornelius yakobson drebbel (1572 - 1633) 6-rasm. afanasiy kirxer (1602 - 1680) 7-rasm. antoni van levenguk (1632-1723) 8-rasm. iflos suv, har xil moddalar qaynatmalari, tish kiri kabi namunalar. levenguk o’zi yasagan 500 marta kattalashtirib ko’rsatuvchi mikroskop yordamida iflos suv, har xil moddalar qaynatmalari, tish kiri kabi namunalarni tekshirib, ulardagi mikroorganizmlarni kuzatdi. u “tabiat sirlari” (1665) degan kitobida mikroorganizmlarning shakllarini ta’svirlab bergan. rossiyada birinchi mikroskop ivan belyaev va ivan kulibinlar tomonidan yaratilgan. rus olimi, harbiy vrach d.s.samoylovich (1724-1810) mikroskop yordamida chechak (chuma) kasalligining qo’zg’atuvchisini tekshirib, odamlarni bu kasallikka qarshi emlash usulini taklif etgan(9-rasm). uning …

Want to read more?

Download all 68 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikrobiologiya fanining rivojlanishi"

prezentatsiya powerpoint 1-ma’ruza: umumiy mikrobiologiya fani, o’rganish obyektlari, vazifalari, bo’limlari va qisqacha rivojlanish tarixi. reja: 1. mikrobiologiya fani, uning ahamiyati va boshqa fanlar bilan munosabati. 2. mikrobiologiyaning hozirgi zamon biologiyasida tutgan o’rni, roli va vazafalari. 3. mikroorganizmlarning tabiat, qishloq xo’jaligi, sanoat va sog’liqni saqlashdagi ahamiyati. 4. mikrobiologiya fanining tarmoqlari. 5. mikrobiologiyaning rivojlanishi tarixi. mikroorganizmlarning ochilishi. «mikrobiologiyaning rivojlanishida morfologiya davri». 6. mikrobiologiya rivojlanishining «fiziologiya» va «biokimyo» davrlari. 7. paster, vinogradskiy va boshqalar ishlarining ahamiyati. 8. tuproq mikrobiologiyasi. 9. umumiy mikrobiologiya fanining asosiy tadqiqot usullari. tayanch ib...

This file contains 68 pages in PPTX format (18.3 MB). To download "mikrobiologiya fanining rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikrobiologiya fanining rivojla… PPTX 68 pages Free download Telegram