yadro tuzilishi

PDF 23 pages 833.7 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 833.7 KB

File type PDF

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

mavzu: yadro tuzilishi tayyorladi: parpiyeva mashhura qabul qildi: toshpólatova d. s reja: 1. hujayra yadrosi tuzilishi 2. yadro tarkibi va yadro qobig’i 3. yadrocha hujayra yadrosi tuzilishi • yadro — koʻpchilik bir hujayrali va hamma koʻp hujarayli organizmlar hujayralarining asosiy tarkibiy qismi. ya.ning boʻlishi yoki boʻlmasligiga binoan, organizmlar eukariotlar va prokariotlarp ajratiladi. prokariotlar hujayrasida irsiy modda dnk sitoplazmadan chegaralanmagan, bir qancha organoidlar boʻlmaydi. eukariotlar hujayrasida dnk saklovchi strukturalar — xromosomalar va mitoxondriyalar bor. genlardagi irsiy axborot orqali ya. hujayrada oqsil sintezi, morfologik va fiziologik jarayonlarni boshqaradi. ya. bilan sitoplazma oʻrtasida uzluksiz moddalar almashinuvi sodir boʻlib turadi. ya.ni hayvon hujayralarida ya.purkinye (1825), oʻsimlik hujayralarida r.broun (1831 — 33) kashf etishgan. hujayralarda ya. bitta yoki koʻp boʻlishi mumkin. ya. sitoplazmadan 2 qavat membrana bilan ajralgan; tashqi membranasida ribosomalar joylashadi. • yadro hujayraning genetik materiali boʻlgan dnkni oʻzida saqlaydi. shuningdek, yadroda oqsillar jamlanuvchi hujayra mexanizmlari ribosomalar sintezi ham amalga oshadi. yadroning ichida xromatin …

2 / 23

iqishini tartibga solib turadi. • agar siz yadroning mikroskopda olingan suratiga ahamiyat bersangiz, uning ichidagi qora dogʻlarni koʻrasiz. bu qora dogʻlar yangi ribosomalar jaribosoma qanday hosil boʻladi? baʼzi xromosomalar ribosomal rnk (ribosomalar hosil qilish uchun oqsillar bilan birlashuvchi strukturaviy rnkning bir turi)ni transkripsiyalovchi dnk qismlariga ega boʻladi. yangi ribosomal rnk ribosomaning birlikchalarini hosil qilish uchun yadrochada oqsillar bilan birikadi. bu turdagi rnklar yadro teshikchalari orqali sitoplazmaga koʻchiriladi. sitoplazmada ular oʻz funksiyasini bajaradi.oranadigan joy, yaʼni yadrochadir. • xromosomalar va dnk • endi yadroning ichida saqlanadigan genetik maʼlumot, yaʼni dnkning tuzilishi bilan tanishib chiqsak. koʻplab organizmlarda dnk bir yoki undan ortiq xromosomalardan tuzilgan. har bir xromosoma dnkda uzun ip yoki ilmoqchadan iborat zanjirni hosil qiladi. birgina xromosoma koʻplab turli genlarni tashiy oladi. • prokariotlarda dnk odatda bitta halqasimon xromosomada joylashgan boʻladi. eukariotlarda esa xromosomalar chiziqli struktura hosil qiladi. har bir eukariot hujayra yadrosida muayyan miqdorda xromosomalar boʻladi. misol uchun, odam hujayrasida 464646 …

3 / 23

romatin deb ataladi. siz dnk, xromatin va xromosomalar haqida koʻproq maʼlumotni dnk va xromosomalar mavzusidan oʻqib, bilib olishingiz mumkin. • ribosomalar • yuqorida taʼkidlab oʻtilganidek, ribosomalar oqsil sintezini amalga oshiruvchi hujayra qismidir. ribosoma rnk va oqsillardan hosil boʻlib, har bir ribosoma katta va kichik birlikchalar deb nomlanuvchi ikkita alohida rnk-oqsil kompleksidan tashkil topgan. katta qism kichik qismning ustida joylashadi va informatsion rnk ikkitasining orasidan oʻtadi. (ribosoma gamburgerga oʻxshab ketadi.) • eukariotlarda ribosomalar oqsil sintezi uchun buyruqlarni yadrodan oladi. yadroda dnk qismlari (genlar) informatsion rnk (irnk) hosil qilish uchun transkripsiyalanadi. bu irnk ribosomaga koʻchadi. ribosoma ushbu maʼlumotlar yordamida muayyan aminokislotalar ketma-ketligidagi oqsillarni yaratadi. bu jarayon translyatsiya jarayoni deb ataladi. prokariotlarda yadro boʻlmagani sababli irnk sitoplazmada dnkdan transkripsiyalanadi va shu zahoti ribosomalar translyatsiya jarayonini boshlaydi. hujayra qobig’i va hujayra tarkibi • hujayra hujayra qobig‘i va uning ichidagi tirik qism (borliq) dan iborat. tirik qism sitoplazma va mag‘izdan tashkil topgan. • hujayra qobig‘i …

4 / 23

odda. sitoplazmaning tarkibi juda murakkab tuzilgan. • • mag‘iz – hujayraning deyarli o‘rtasida (sitoplazma ichida) joylashgan eng muhim tarkibiy qismdir. u hujayralar bo‘li- nishida katta rol o‘ynaydi. • • ko‘k-yashil suvo‘tlar, bakteriyalar va ayrim zamburug‘- larning mag‘zi shakllanmagan, uning moddalari sitoplazma- da tarqoq holda joylashgan bo‘ladi. mag‘izning shakli va hajmi huj ayraning yirik-maydal igiga, yoshiga, holatiga va to‘qimaning turiga hamda yashash sharoitiga qarab har xil bo‘ladi. u tarkibiga ko‘ra sitoplazmaga yaqin turadi. mag‘iz irsiy belgilarning yangi bo‘g‘inga o‘tishida muhim ahamiyatga ega. • • 1831-yilda ingliz olimi robert broun mag‘iz hujayraning muhim tarkibiy qismi ekanligini aniqlagan. • plastidalar – hujayraning asosiy tirik qismlaridan biri. zamburug‘lar, bakteriyalar, shilimshiqlar hamda ko‘k-yashil suvo‘tlarda plastidalar bo‘lmaydi. ular faqat o‘simliklarga xos. plastidalar uch xil bo‘ladi: leykoplastlar (rangsiz), xromoplastlar (zarg‘aldoq, qizg‘ish), xloroplastlar (yashil). keyingi ikkita plastida o‘simliklarga (barg, poya, gul va mevalarga) rang beradi. xromoplastlar bilan xloroplastlar tufayli o‘simlik gullari va mevalar har xil rangga kiradi. • …

5 / 23

topgan. yadrocha yadrocha, nukleola — koʻpchilik eukariotlar hujayra yadrosi ichidagi tigʻiz tanacha. ribosomolar hosil qiluvchi ribonukleoproteidlar (rnk)dan iborat. odatda, yadroda bitta, baʼzan bir necha ya. (mas, baliqlarning oʻsayotgan tuxumhujayralari yadrolarida) boʻladi. ya. xromosomalarning ribosom r-nk kodlaydigan genlari joylashgan lokusida shakllanadi. ya. yadrocha ichi xromatini, r-nk fibrillari va granulalar zonalaridan iborat. granulalar zonasi ribosomalarning katta va kichik subbirliklarini hosil qiladigan rrnk molekulalariga ega. preribosomal (ribosomalar hosil qiluvchi) fanulalar ya.dan ajralib, sitoplazmaga chiqadi; sitoplazmada ulardan ribosomalar shakllanadi. ya.ning fibrillalar zonasiga yorugʻlik mikroskopda amorf qism, granulyar zonaga — nukleolonema (toʻrsimon geterogen qism) sifatida qaraladi. mitozda koʻpincha ya. yemirilib, mitoz tamom boʻlishi bilan yana shakllanadi. • yadrocha yadrocha – xromosomaning rrnk sintez qiladigan qismi. hujayra yadrosi ichida joylashgan va hujayra qobig’i (membranaga) ega emas. yorug’lik va elektron mikroskop ostida yaxshi ko’rinadi. yadrocha (nukleous, plasmosome) – eukariot hujayralarning interfaza yadrosida namoyon bo’ladigan, xromosamalarning ma’lum lokusida shakllanadigan zich birikma. bir hujayrada odatda 1-2 ta yadrocha bo’ladi, …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yadro tuzilishi"

mavzu: yadro tuzilishi tayyorladi: parpiyeva mashhura qabul qildi: toshpólatova d. s reja: 1. hujayra yadrosi tuzilishi 2. yadro tarkibi va yadro qobig’i 3. yadrocha hujayra yadrosi tuzilishi • yadro — koʻpchilik bir hujayrali va hamma koʻp hujarayli organizmlar hujayralarining asosiy tarkibiy qismi. ya.ning boʻlishi yoki boʻlmasligiga binoan, organizmlar eukariotlar va prokariotlarp ajratiladi. prokariotlar hujayrasida irsiy modda dnk sitoplazmadan chegaralanmagan, bir qancha organoidlar boʻlmaydi. eukariotlar hujayrasida dnk saklovchi strukturalar — xromosomalar va mitoxondriyalar bor. genlardagi irsiy axborot orqali ya. hujayrada oqsil sintezi, morfologik va fiziologik jarayonlarni boshqaradi. ya. bilan sitoplazma oʻrtasida uzluksiz moddalar almashinuvi sodir boʻlib turadi. ya.ni hayvon...

This file contains 23 pages in PDF format (833.7 KB). To download "yadro tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: yadro tuzilishi PDF 23 pages Free download Telegram