realiyani tarjima qilish usullari va amaliy qo‘llanilishi

DOCX 32 pages 44.4 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.4 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

kurs ishi mavzu: realiyani tarjima qilish usullari va amaliy qo‘llanilishi mundarija: kirish………………………………………………………………………………3 i.bob. realiya tushunchasi va uning tasnifi 1.1. realiya tushunchasi va lingvistik xususiyatlari…..……………….….6 1.2. realiyalarning mavzuviy va semantik tasnifi..……....……………..13 i bob bo‘yicha xulosa ii.bob realiyani tarjima qilish usullari va amaliy qo‘llanilishi 2.1. realiyalarning tarjima strategiyalari………………………...…….21 2.2. realiyalarning tarjimaga ta’siri……………………………………27 xulosa…...………………………………………………………………...…..32 foydalanilgan adabiyotlar.………………………………………………….......34 kirish. millat ma’naviyati va madaniyatining xorijda tanilishida tarjimaning o‘rni beqiyosdir. muhtaram prezidentimiz sh. mirziyayev ta’kidlaganidek: “til bilish bu boylik. til bilgan inson dunyoni biladi, hech qachon kam bo‘lmaydi. yoshlarimizda shunday intilishni uyg‘otishimiz kerak.”1 sharq va g‘arb adabiiy-badiiy munosabatlari, jumlada, adabiy hamkorligi, adabiy ta’sir va aksta’sir, tarjima va uning adabiy hamkorligi o‘rni va mavqei masalalari ko‘p vaqtdan buyon ko‘plab ilmiy tadqiqot mavzui bo‘lib kelmoqda. bu munosabatlar millatlar orasidagi ma’naviy aloqaning rivojlanishiga zamin yaratadi. jumladan, n.konradning “vostok i zapad”2 , f.sulaymonovaning “sharq va g‘arb”3, n.komilovning “tafakkur karvonlari”4 singari kitoblari bu qiziqishnng samarasi bo‘ldi. tarjima va tarjimonlik uzoq asrlardan buyon …

2 / 32

i, dehqonchilik, aslaha-anjomsozlik kabi sohalarni asrma-asr tadrijiy rivojlantirib, yo‘lga qo‘yib bordi. odam qavmlari qulay va xatarsiz hayot kechirishni bir-biridan o‘rgandi, bir-biriga yo‘l ko‘rsatdi, bir-biridan ko‘mak oldi va rang-barang madaniyatlarning jozibali qirralarini bir-biriga namoyon qildi. 1. sh. mirziyoyev. ibrat maktabi ochilishidagi nutqi. 2018 2. konrad n.i. zapad i vostok. - m.: gi. red.vostoch. lit-ri, 197 3. sulaymonova f. sharq va g‘arb. - t.: o‘zbekiston,1997. 4. komilov n. tafakkur karvonlari. - t.:ma’navyat,1999. insoniyatning o‘zaro munosabatlari, muomalalari, muloqotlari, turli-tuman aloqalarga tashna-yu ehtiyojmand karvoniari o‘n ming yillardan buyon dunyo o‘lkalarini kezadi, qit’alardan qit’alarga o‘tadi. keti uzilmagan shu karvonlar safida savdogarlar, sarkardalar, olimlar, din ulamolari, targ‘ibotchilar, munajjimlar, hunarmandlar, tabobatchilar, hakimlar qatorida, albatta tarjimonlar ham bo‘ladilar. til bilgich, tushuntirgich, aqlu zakovatli va hamisha hushyor, ko‘proq tillami bir-biriga og‘zaki o‘giradigan bu kishilarga u zamonlarda tilmoch, ya’ni bir tilni ikkinchi tilga ag‘daruvchi, muloqotlar va bitishuvlarni tushunarli hamda qoidali qiluvchi, tomonlar o‘rtasida ahdlashuvlar va murosalarni bitiruvchi, deb qarar edilar. …

3 / 32

ida bebaho, qadrli, oliyjanob, ilg‘or faoliyat turiga aylandi. bugungi globallashuv davrida turli tillar o‘rtasidagi aloqalar tobora chuqurlashib, tarjima san’ati va amaliyoti o‘z ahamiyatini yanada oshirmoqda. ayniqsa, tarjima jarayonida realiyalar – ya’ni, faqat muayyan millat, xalq, madaniyat, tarix yoki hududga xos bo‘lgan hodisa, tushuncha yoki atamalarni boshqa tilga to‘g‘ri va adekvat tarzda o‘tkazish muhim vazifa bo‘lib qolmoqda. “realiyalarning tarjimasi” mavzusi tarjima nazariyasi va amaliyoti kontekstida murakkab, ammo nihoyatda zaruriy masalalardan biri sifatida e’tiborni tortadi. ushbu kurs ishi aynan realiyalarning tarjima jarayonidagi o‘rnini, ularning turlari va tarjima strategiyalarini tahlil qilishga qaratilgan. tarjimada realiyalarni o‘z o‘rnida, to‘g‘ri va aniq tarjima qilish – bu nafaqat tilni o‘zlashtirish, balki madaniyatlararo muloqotni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish, anglash va tushunishga xizmat qiladi. realiyalarning tarjimasi bilan bog‘liq muammolar ko‘pincha madaniyatlararo tafovut, semantik nomuvofiqlik, tarixiy kontekst yoki konnotatsiyalarning to‘g‘ri ifodalanmasligi bilan bog‘liq bo‘ladi. shu bois, tarjimon nafaqat tilshunos, balki madaniyatshunos, tarixshunos, psixolog va hatto diplomatik jihatdan nozik yondashuvga ega bo‘lishi …

4 / 32

ganlar. jumladan, mashhur rus tarjimashunoslari s. vlaxov va s. florin o‘zlarining tarjima nazariyasiga oid tadqiqotlarida realiyalarni “bir xalqga xos bo‘lgan, boshqa xalqlar uchun noma’lum yoki tanish bo‘lmagan madaniy obyektlarni bildiruvchi so‘zlar” deb ta’riflaydi. ularning fikricha, realiyalar – bu tarjimada qiyinchilik tug‘diradigan birliklar bo‘lib, ularni tarjima qilishda oddiy semantik usullar yetarli bo‘lmaydi, balki pragmatik va madaniy tafakkur darajasini ham hisobga olish zarur. ingliz tarjimashunoslari p. newmark va j.-p. vinay bilan j. darbelnet ham ushbu masalaga e’tibor qaratgan. newmark realiyalarni “madaniy so‘zlar” (cultural words) deb ataydi va ularni boshqa tillarga tarjima qilishda izohli tarjima yoki moslashtirish (adaptatsiya) usullaridan foydalanishni tavsiya etadi. vinay va darbelnet esa realiyalarni tarjima qilishda “transpozitsiya” va “madaniy ko‘chirish” (cultural transposition) usullarini tavsiya qilgan. realiyalar tarjima nazariyasida muhim o‘rin egallaydi. sababi, tarjima faqatgina tildan tilga o‘tkazish emas, balki bir madaniyatdan boshqa madaniyatga ma’no ko‘chirish jarayoni hisoblanadi. bu jarayonda realiyalar asosiy madaniy ko‘prik sifatida xizmat qiladi. masalan, ingliz tilidagi “thanksgiving …

5 / 32

olda izoh bilan berish tavsiya etiladi: “a traditional uzbek ceremony held to name a newborn child”. realiyalar madaniyat, tarix, urf-odat, ijtimoiy tizim, geografik joylashuv bilan chambarchas bog‘langan bo‘lib, ularni tarjima qilishda faqat lug‘aviy emas, balki kontekstual va pragmatik jihatlar ham e’tiborga olinadi. shu jihatdan qaraganda, realiyalar tarjimon uchun katta mas’uliyat talab qiladi. ular tilning nafaqat semantik, balki madaniy qatlamini tashkil qiladi va o‘quvchining boshqa xalq madaniyatini anglashiga xizmat qiladi. realiyalar tarjimada o‘ziga xos to‘siq yoki sinov sifatida namoyon bo‘lishi mumkin. ammo ularning mazmunini to‘g‘ri tushunib, tegishli uslubda tarjima qilinadigan bo‘lsa, matn o‘zining madaniy boyligini saqlab qoladi. shuningdek, realiyalarni anglash va tarjima qilish – bu tarjimonning nafaqat lingvistik bilimini, balki madaniy savodxonligini ham sinovdan o‘tkazadi. shu sababli, har qanday tarjima jarayonida realiyalarni aniqlash, ularning turini belgilash va mos tarjima strategiyasini tanlash muhim ahamiyatga ega. geografik realiyalar – bu muayyan xalq yoki hududga xos bo‘lgan tabiiy obyektlar, yer nomlari, daryolar, tog‘lar, ko‘llar, …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "realiyani tarjima qilish usullari va amaliy qo‘llanilishi"

kurs ishi mavzu: realiyani tarjima qilish usullari va amaliy qo‘llanilishi mundarija: kirish………………………………………………………………………………3 i.bob. realiya tushunchasi va uning tasnifi 1.1. realiya tushunchasi va lingvistik xususiyatlari…..……………….….6 1.2. realiyalarning mavzuviy va semantik tasnifi..……....……………..13 i bob bo‘yicha xulosa ii.bob realiyani tarjima qilish usullari va amaliy qo‘llanilishi 2.1. realiyalarning tarjima strategiyalari………………………...…….21 2.2. realiyalarning tarjimaga ta’siri……………………………………27 xulosa…...………………………………………………………………...…..32 foydalanilgan adabiyotlar.………………………………………………….......34 kirish. millat ma’naviyati va madaniyatining xorijda tanilishida tarjimaning o‘rni beqiyosdir. muhtaram prezidentimiz sh. mirziyayev ta’kidlaganidek: “til bilish bu boylik. til bilgan inson dunyoni bil...

This file contains 32 pages in DOCX format (44.4 KB). To download "realiyani tarjima qilish usullari va amaliy qo‘llanilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: realiyani tarjima qilish usulla… DOCX 32 pages Free download Telegram