atoiy lirikasida hayot va sevgi

DOCX 31 pages 92.6 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 92.6 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

kurs ishi mavzu: atoiy lirikasida hayot va sevgi mundarija kirish………………………………………………………………………2 i.bob. atoyi she’rining lutfi 1.1. shoir lirikasida hayot va sevgi mavzusining badiiy talqini…………….....4 1.2. atoiy she’riyatida badiiy san’atlar jozibasi……………………………..10 ii.bob.atoiy lirikasining mumtoz adabiyotda o‘rganilishi 2.1.atoiy g‘azallariga adabiyotshunoslar nigohi……………………………...18 2.2.atoiy she’riyati tahlillari va talqini…………………………………………24 xulosa…………………………………………………………………….....30 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………31 kirish mavzuning dolzarbligi. she’riyatni men sokin bog‘ga o‘xshataman. u yerga kirgan kishi hayollariga, hislariga erk beradi, hayoloti va ko‘ngli taskin topadi. bu dunyoga nega kelgani, nimalar qilayotgani, aslida nima qilishi kerakligini tinchgina o‘ylayoladigan haqiqiy makon. u yerda faqat ko‘ngil gapiradi, yurak so‘zlaydi… o‘zbek mumtoz she’riyatida turli mavzular qalamga olingan. ayniqsa g‘azal janrining mavzu ko‘lami keng. ishqiy mavzuda yozilgan g‘azallar aksarini tashkil qiladi. ammo ilohiy ishqni kuylab yozilgan g‘azallar borki, bunday g‘azal yozish shoirdan diniy bilimni talab qiladi. tasavvufda haqni sifatlarini tanish, unga tomon to'g'ri yo'ldan yurish, amali, tashqi ko'rinishi va qalbi bilan boshqalarga o‘rnak bo‘lish oriflikni anglatgan. orifning ko‘ngli ilohiy nur – ilmu hikmat …

2 / 31

i. a. fitrat,h.zarif, a. hayitmetov, e. rustamov, oybek , n. mallayev, e. ahmadxoʻjaev, n.davronov, i.haqqul, x.rasulov, s. rafiddinov va boshqalarning ishlari shular jumlasidandir. shuningdek, koʻprilizoda, ekman, rosse, bombachi kabi chet el olimlari asarlarida ham atoiy haqida ma’lumotlar berilgan.bu ishlarda atoiy ning diniy va tasavvufiy gʻazallari tadqiqiga yetarlicha e’tibor berilmagan.(izoh: ma’ruza matnini tayyorlashda asosan s. rafiddinovning» majoz va haqiqat» nomli kandidat. diss. asosida nashr etilgan kitobiga suyanildi). kurs ishining maqsad va vazifalari. ushbu kurs ishida quyidagi maqsad va vazifalar mavjud: –atoiy gʻazallarining tahliliga germenevtik yondashuv; – atoiy gʻazallaridagi badiiy sanʼat turlarini oʻrganish usullari; – akademik litsey darsliklaridagi atoiy gʻazallarini sharhlab oʻrganish. kurs ishining obyekti. kurs ishi kirish, asosiy qism, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar roʻyxatidan iborat. kurs ishining predmeti. atoiy hayoti va ijodi, g‘azallar tahlili. kurs ishining obyekti: atoiy g‘azallari tashkil etadi. kurs ishining tadqiqot usullari: biografik, adabiyotlar bilan ishlash, qiyosiy-tarixiy, tahliliy metodlaridan foydalanildi. kurs ishining ilmiy yangiligi va ahamiyati. o`zbek adabiyotshunosligida …

3 / 31

demak u shayxlar- otalar avlodidan bo‘lgan. shuning uchun ham o‘ziga atoyi taxallusini olgan, asli ismi ma’lum emas. atoyining bizgacha 260 g‘azali jamlangan bir devoni yetib kelgan. devondagi g‘azallarning mazmuni juda tushunarli, o‘noqi ohangda bitilgan. agar she’rning mazasi bo‘lganda edi atoyining she’rlarini shirin deb atash to‘g‘ri bo‘lar edi. chunki bu she’rlardan “tatib” ko‘rgan kishi rohatlanadi. she’rlarining ohangdorligi ham o‘zgacha, kuyga oson tushadi. notanish, g‘aliz so‘zlardan holi, samimiy yozilgan. shundanmikin o‘zi ham she’rlaridan faxriya tuygan: atoyi she’rining lutfini bilsa, “latofatnoma”dan kechgay xo‘jandiy. g‘azallarning mavzu ko‘lami keng, ularni quyidagicha tasniflash mumkin: oshiqona g‘azallar. diniy-tasavvufiy g‘azallar. peyzaj xarakteridagi g‘azallar. ishqiy mavzudagi she’rlari ko‘proqni tashkil qiladi. sharq lirikasida ishq-muhabbatni kuylash asosiy mavzulardan bo‘lib kelgan. atoyi g‘azallarining ham bosh g‘oyasi va asosiy ohanglarini ishq va u bilan bog‘liq kechinmalar tashkil etadi. shoir ta'biricha, ishq «gavhari qimmatbaho», «azaliy hidoyat»dir. atoiy g‘azallarida faqat dunyoviy ishq va u bilan bog‘liq kechinmalargina kuylangan emas. haqiqiy ishq kuylangan g‘azallar ham bor. …

4 / 31

isher navoiy. mukammal asarlar to‘plami. 16-jild. –toshkent, 2000. 35-36- betlar.] baytda tabiatning zo‘r rassomi bo‘lgan parvardigor yorni yaratayotganda yuzining suratini chizayotib xolini gul uzra qora nuqtadek qilib tasvirlagan degan ma’no yotadi. bu ajoyib o‘xshatish orqali tabiatning buyuk yaratuvchisi bo‘lgan ollohni sifatlaridan birini qalamga olib, undan hayratini yashirmaydi. shoir she’rlarida bunday baytlar ko‘p uchraydi: jamoling ravzaning bog‘i jinoni, labing obi hayot jovidoni. yuzing mohiyatin tengri bilur bas ne haddi aql erur sharxu bayoni. boshdan oyoq ishqi haqiqiyni kuylagan g‘azallar ham uchraydi. masalan, “ikki la’lina qachonkim…” deb boshlanuvchi g‘azalini tahlil qilsak, birinchi baytida shoir yorning sifotlarini sanab, uning lablarini va ular orasidagi tishlarini ko‘rinishini jannatdagi tiriklik chashmasinig o‘likka jon bag‘ishlashiga qiyoslaydi: ikki la’lina qachonkim, durj etar yoqutini, chashmayi hayvon ichinda ko‘rguzur jon qutini. ikkinchi baytida mubolag‘a san’atini mohirona qo‘llagan. bunda yorning lablaridan chiqayotgan so‘zlarning ozginasining mazasidan hatto jannatdagi hurlar ham kavsar bulog‘in suvini tatib ham o‘tirmaydi deyiladi. ajoyib qiyoslash!: hurlar kavsar sharobin …

5 / 31

i bilish shoir uchun begona bo‘lmagan, har holda. xizrning suyin yashurdi shakkar og‘zing sharbati, sabzayi la’li labing ham sabzi xat yoqutini. [footnoteref:2] [2: navoiyning nigohi tushgan. t., 1986.] bu baytda ham yuqoridagidek qur’onga ishora bor. mubolag‘a san’atidan ham mohirona foydalangan. xizr alahissalomning o‘likni tiriltiradigan suvi bo‘lib, ma’shuqaning og‘zining mazasi, yoqutdek labing hamda lab miyiqing shu suvdan ham kuchli qudratga ega. o‘likka ham jon beradi. so‘nggi baytda olloh visoli uchun o‘limiga ham tayyorligini faxr bilan tilga olib, hatto tobutini eng tik o‘suvchi daraxt bo‘lgan sarvu sanobar daraxtidan yasashlarini do‘stu yorlaridan so‘raydi. bu baytda sarv daraxtining tik, chiroyli o‘sishi bilan yorning qaddi qomatini qiyoslash kuzatiladi. demak yorning qomati tik va ravonligi bilan hech narsa tenglasholmaydi. ayrim g‘azallarning esa ba’zi baytlari shu ruhda. jannatda gar tajallii husningni ko‘rmasam kavsar suvi sug‘olsinu ham hur bo‘lmasin. oshiq ma’shuqasi sifatini beradi. uning go‘zalligini ulug‘laydi. go‘zal nozu ishvasi bilan go‘zal: diloromeki nozu sheva bilmas, daraxtedurki, hech bargu …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atoiy lirikasida hayot va sevgi"

kurs ishi mavzu: atoiy lirikasida hayot va sevgi mundarija kirish………………………………………………………………………2 i.bob. atoyi she’rining lutfi 1.1. shoir lirikasida hayot va sevgi mavzusining badiiy talqini…………….....4 1.2. atoiy she’riyatida badiiy san’atlar jozibasi……………………………..10 ii.bob.atoiy lirikasining mumtoz adabiyotda o‘rganilishi 2.1.atoiy g‘azallariga adabiyotshunoslar nigohi……………………………...18 2.2.atoiy she’riyati tahlillari va talqini…………………………………………24 xulosa…………………………………………………………………….....30 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………31 kirish mavzuning dolzarbligi. she’riyatni men sokin bog‘ga o‘xshataman. u yerga kirgan kishi hayollariga, hislariga erk beradi, hayoloti va ko‘ngli taskin topadi. bu dunyoga nega kelgani, nimalar qilayotgani, aslida nima qilishi kerakligini tinchgina o‘ylayoladigan haqiq...

This file contains 31 pages in DOCX format (92.6 KB). To download "atoiy lirikasida hayot va sevgi", click the Telegram button on the left.

Tags: atoiy lirikasida hayot va sevgi DOCX 31 pages Free download Telegram