ijtimoiy-siyosiyleksika

PPTX 15 pages 784.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 784.3 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: ijtimoiy-siyosiy leksika reja: 1. ijtimoiy-siyosiy leksikaning umumiy tavsifi 2. ijtimoiy-siyosiy leksikaning tarkibi va xususiyatlari 3. ijtimoiy-siyosiy leksikaning jamiyatdagi o‘rni va roli kirish tildagi ijtimoiy-siyosiy leksika (isl) faoliyatining o‘ziga xosligi asosan ob’ektiv voqelikning nominatsiya qilingan hodisalari bilan kuchli ekstralingvistik aloqalar bilan belgilanadi. jamiyat siyosiy hayotining ko‘rinishlarini nomlovchi leksemalar tilda alohida «mavjud» emas. ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘langan, umumiy denotativ mazmun tamoyiliga ko‘ra guruhlangan. bu «umumiylik», o‘z navbatida, «inson faoliyati yoki uning atrofidagi dunyoda ob’ektlar va hodisalarning tabiiy taqsimlanishi» bilan bog‘liq, chunki ob’ektlar va hodisalarning o‘zaro bog‘liqligi tegishli so‘zlarning turli xil aloqalarini belgilaydi. shuning uchun ham aniqlangan ijtimoiy-siyosiy lug‘atni tizimlashtirish va keyinchalik ifodalashning eng maqbul yo‘li uni o‘zaro bog‘liq mavzuli guruhlar shaklida taqdim etishdir. lug‘atdagi tizimli munosabatlar masalasi haqli ravishda zamonaviy tilshunoslikning markaziy va eng munozarali masalalaridan biri hisoblanadi. tilning leksik darajasi eng ochiq va o‘zgaruvchan. uning dinamik tabiati, xususan, leksik birliklarning (lb) turli o‘zaro ta’sirida, leksemalar turli leksik-semantik guruhlar va assotsiatsiyalar hosil …

2 / 15

shakllanadi. bu guruhlarning farqlanishi bir qator differensial belgilarning majmuasiga ko‘ra amalga oshiriladi. atrofdagi olamning turli predmetlari va hodisalarining bir-biri bilan murakkab, tez-tez kesishuvchi aloqalari va munosabatlari «tilning leksik tarkibiga ta’sir o‘tkazish, uni o‘zaro bog‘langan leksik bloklarga bo‘lish» xususiyatiga ega. mahalliy va xorijiy tadqiqotchilarning asarlarida shunga o‘xshash «modullar» ning tabiati va mohiyati masalasi qayta-qayta ko‘tarilgan. biroq, hech qanday integral, to‘liq nazariyaning yo‘qligiga qaramay, bu izlanishlar, shubhasiz, tadqiqot usullarini yanada rivojlantirish nuqtai nazaridan fundamental ahamiyatga ega. ushbu tadqiqotning nazariy ta’limotining muhim qismi tilning leksik tizimidagi (lt) guruhlar masalasidir. tilshunoslikda tematik guruhlar (tg), leksik-semantik guruhlar (lsg), sinonimik va antonimik qatorlarni (sq va aq) ajratish odatiy holdir. f.p. filin ta’kidlaganidek, «leksik-semantik bog‘lanishlarga emas, balki predmet va hodisalarning o‘zini tasniflashga asoslangan so‘z assotsiatsiyasini mavzuli lug‘at guruhlari deyish mumkin». a.a. ufimseva tematik guruhlarni «bir xil yoki turli tillardagi so‘zlar bilan ifodalangan ob’ektlar va jarayonlarning funksiyalarining o‘xshashligi yoki umumiyligi» asosidagi so‘z birikmalarini nazarda tutgan. bundan tashqari, u …

3 / 15

gan so‘zlar kiradi: umumiy, sinonimik, antonimik va boshqalar.» ... bizning fikrimizcha, nuqtai nazar adolatli bo‘lib, unga ko‘ra «har bir lsgda integrasiyalash xususiyati doimo bitta, farqlovchi xususiyat ko‘pdir». l.vaysgerber o‘z nazariyasida «lingvistik soha» va «leksik-semantik guruh» tushunchalarini bir-biridan farq qilmasligini ta’kidlaganiga qaramasdan, ayni paytda leksik-semantik guruh tilning semantik tizimi bilan tuzilish va funksional jihatdan bir xil ekanligini, tematik guruh esa aniqlanishini aniqlandi. g.v. sudakovning yozishicha, «leksik-semantik guruhga nutqning bir qismi bilan bog‘liq bo‘lgan bir yoki bir nechta ma’nodagi, umumiy kategorik, valentlik, ba’zan esa ma’lum mantiqiy-semantik va semantik munosabatlarda bo‘lgan hosila xususiyatlariga ega bo‘lgan so‘zlar kiradi: umumiy, sinonimik, antonimik va boshqalar.» ... bizning fikrimizcha, nuqtai nazar adolatli bo‘lib, unga ko‘ra «har bir lsgda integrasiyalash xususiyati doimo bitta, farqlovchi xususiyat ko‘pdir». bundan tashqari, yu.a. belchikovganing fikricha, «so‘zlarning leksik- semantik guruhlarga birlashishi ob’ektiv-tarixiy xususiyatga ega» va bu «so‘zlarda til birliklari sifatida voqelik hodisalari aks ettiriladi, ularning o‘zaro bog‘liqligi va o‘zaro bog‘liqligi. o‘z navbatida bu …

4 / 15

e strukturi v sisteme yazika/nauch. red. z.d.popova.-voronej, 1989.- 158 4. filin, f.p. o leksiko-semanticheskix gruppax [tekst] / f.p. filin // yezikovedcheski izsledovaniya v chest na akademik stefan mladenov. - sofiya: slovo, 1957. - s. 523-538. 5. ufimseva, a.a. opit izucheniya leksiki kak sistemi [tekst] / a.a. ufimseva. - m.: an sssr, 1962. - 288 s. 6. vasilev, l.m. teoriya semanticheskix poley [tekst] / l.m. vasilev // voprosi yazikoznaniya. - 1971. - № 5. - s. 105-113. 7. shukurova, m. a., ergasheva, s. b., & bekmatov, b. d. (2021). jahon tillari tizimida rus tili. academic research in educational sciences, 2(1), 1041-1046. image2.png image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy-siyosiyleksika"

mavzu: ijtimoiy-siyosiy leksika reja: 1. ijtimoiy-siyosiy leksikaning umumiy tavsifi 2. ijtimoiy-siyosiy leksikaning tarkibi va xususiyatlari 3. ijtimoiy-siyosiy leksikaning jamiyatdagi o‘rni va roli kirish tildagi ijtimoiy-siyosiy leksika (isl) faoliyatining o‘ziga xosligi asosan ob’ektiv voqelikning nominatsiya qilingan hodisalari bilan kuchli ekstralingvistik aloqalar bilan belgilanadi. jamiyat siyosiy hayotining ko‘rinishlarini nomlovchi leksemalar tilda alohida «mavjud» emas. ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘langan, umumiy denotativ mazmun tamoyiliga ko‘ra guruhlangan. bu «umumiylik», o‘z navbatida, «inson faoliyati yoki uning atrofidagi dunyoda ob’ektlar va hodisalarning tabiiy taqsimlanishi» bilan bog‘liq, chunki ob’ektlar va hodisalarning o‘zaro bog‘liqligi tegishli so‘zlarning turli xi...

This file contains 15 pages in PPTX format (784.3 KB). To download "ijtimoiy-siyosiyleksika", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy-siyosiyleksika PPTX 15 pages Free download Telegram