manbalar turlari

DOCX 11 стр. 43,1 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 43,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

mavzu: manbalarning asosiy turlari. reja: 1. biografik, agiografik,memuar, geografiya va kosmografiyaga oid manbalar 2. arab tilida yaratilgan dastlabki va keyingi manba namunalari 3. manbalarni turkumlash o‘zbekiston istiqloli (1991) yurtimizda ijtimoiy fikr erkinligi uchun kcng imkoniyatlar yaratdi. biz boy va qadimiy tariximizni qaytadan kashf etish imkoniga ega bo'ldik. respublikamiz birinchi prezidenti i .a. karimov to‘g‘ri ta’kidlaganidek, “o‘zlikni anglash tarixni bilishdan boshlanadi. isbottalab bo'lmagan ushbu haqiqat davlat siyosati darajasiga ko‘tarilishi zarur” 1. o’zbekistonning vii asr oxiridan boshlab, xii asrgacha bo’lgan tarixi ko’proq va deyarli arab tilidagi yozma manbalarda yoritilgan va bu an’ana keyinchalik ham temuriylar davrigacha davom etgan. bu davrda yurtimiz avval arab xadifaligi tarkibida, so’ngra somoniylar, qoraxoniylar, g’aznaviylar, xorazmshohlar davlatlarini boshdan kechirdi. arab tilida vatanimiz tarixiga oid yozma manbalarni mualliflarning kelib chiqishiga qarab, ikki guruhga ajratish mumkin. birinchi guruh - arab tilida ijod e tgan yurtimizdan chiqqan tarixchi va olimlar. bular muhammad muso al-xorazmiy, abu rayhon beruniy, mahmud koshg’ariy, mahmud zamaxshariy, …

2 / 11

osan arab xalifalikni ikki qismga, ya’ni arab va a’jam - g’ayri arabga ajratib o’rganar edilar. arablar tomonidan yurtimizga berilgan nom movarounnahr – daryoning u yog’idagi mamlakat mazmunini bildiruvchi jug’rofiy nom bizgacha etib kelgan bo’lib, asosan arab mualliflari asarlarida iste’foda etiladi[footnoteref:1]. [1: b. a. ahmedov. o’zbekiston tarixi manbalari. toshkent: “o’qituvchi”. 2001. b. 7-14.] manbalar, tarixiy manbalar — oʻtmishda odamzod qoʻli bilan bunyod etilgan tarixiy jarayon izlarini oʻzida aks ettiruvchi va kishilik jamiyati tarixini oʻrganish imkonini beruvchi hozirgi kungacha saqlangan har qanday osori atiqa, yozma manba, maʼnaviy (til, eʼtiqod, urf-odat) qadriyatlar. m. tarixiy tadqiqotlarning asosiy poydevori hisoblanadi. ularni keng koʻlamda sinchiklab oʻrganmasdan turib kishilik jamiyatining tadrijiy taraqqiyoti tarixini tahlil qilib boʻlmaydi. m.ning xili nihoyatda koʻp, ammo maʼlum darajada aniq va toʻla maʼlumotlarga ega m. majmuasi cheklangan. yozuv hali yuzaga kelmagan ibtidoiy jamoa davridan faqat moddiy madaniyat qoldiqlari (turar joy, makon, manzil, mehnat qurollari) saqlangan xolos. ulardan, asosan, ibtidoiy jamiyat davri hayotini, qisman …

3 / 11

ida yuzaga kelgan. m. shartli ravishda 8 turkumga boʻlinadi: yozma, ashyoviy, etnografik, lingvistik, toponimik, ogʻzaki (folklor), kino, fono va fotomateriallar. m.ni turkumlarga boʻlish, ularning yuzaga kelishi, tadqiqot qilish, mu-alliflarini aniqlash, haqqoniyligi va toʻlikligini belgilash kabi masalalar bilan manbashunoslik fani shugʻullanadi. ishlab chiqaruvchi xoʻjaliklar (dehqonchilik, chorvachilik, hunarmandchilik), savdo-sotiq munosabatlari yuzaga kelib rivoj topgan sivilizatsiya davri tarixini oʻrganishda esa yozma manbalar birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. bu davr m.ining soni va sifati kishilik jamiyatining maʼnaviy kamoloti, xususan, yozuv va xatsavodning yuksakligiyu qanchalik tarq-algani va yozma m.ning saqlanish holatiga bogʻliq boʻlgan. shu boisdan bizning davrimizgacha, ayniqsa, qad. yozma manbalar oz saqlangan boʻlsa, keyingi tarixiy davrlar uchun xos hisoblangan tosh, sopol, qayin poʻstlogʻi, pergament va qogʻozga bitilgan, shuningdek, bosma asarlar keng tarqalgan[footnoteref:2]. [2: b. a. ahmedov. o’zbekiston tarixi manbalari. toshkent: “o’qituvchi”. 2001. b. 7-14.] yozma tarixiy m., shubhasiz, kishilik jamiyatining ijtimoiy va shaxsiy faoliyati natijasida yuzaga kelgan. m. shartli ravishda 8 turkumga boʻlinadi: yozma, …

4 / 11

inson faoliyati natijasida yaratilgan moddiy mahsulot ma’lum vazifani bajarish bilan birga ayni zamonda tarixiy manba bo‘lishi munkin. manba deb o'zida ma’lum ma’lumotga ega yodgorlik tushuniladi.chunki tarixiy manbalardagi ma’lumotlar tarixiy, ilm asosini tashkil qiladi. manbashunoslik fani ijtimoiy fan sohasida, asosan ikki xil bo‘lishi mumkin — tarixiy manbashunoslik va adabiy manbashunoslik. bizning maqsadimiz tarixiy manbashunoslikni o'rganishdir. manbashunoslik fanining vazifalari tarixiy manbalarni turlari va ularni tadqiq etish, tamoyillarni o‘rgatishdan iboratdir. i.3. manbalar turlari tarixiy manbalarni, ularning umumiy xarakteri, o‘tmishni o ‘zida aks ettirishiga qarab quyidagi olti asosiy guruhga bo‘lish mumkin. i.3.1. yozma manbalar yozma manbalar tarixiy manbalarning muhim va asosiy turidir. insonning ijtimoiy faoliyati, aniqrog'i kishilarning o'zaro munosabatining natijasi omaroq yaratilgan va o‘sha zamonlarda sodir bo'lgan ijtimoiysiyosiy voqealarni o'zida aks ettirgan manba sifatida o'rta asr (vi—xix asrlar) tarixini o'rganishda muhim o'rin tutadi. yozma manbalar o ‘z navbatida ikki guruhga bo'linadi[footnoteref:3]: [3: t. s. saidqulov. o’rta osiyo xalqlari tarixining tarixnavisligidan lavhalar. toshkent: “o’qituvchi”. 1993. …

5 / 11

tar va yozishmalarning ahamiyati benihoya kattadir. rasmiy hujjatlar ijtimoiy-siyosiy hayotni ma’lum yuridik shaklda bevosita va ko‘p hollarda aynan qayd etishi bilan qimmatlidir. lekin ularning orasida, ayniqsa, rasmiy yozishmalarda soxtalari ham uchrab turadi. shuning uchun ham ulardan foydalanilganda diqqat-e’tibor va zo‘r ehtiyotkorlik talab qilinadi. hujjatlar ustida ish olib borganda, undan biron ijtimoiy-siyosiy voqea yoki faktni talqin etish uchun foydalanish jarayonida, bittasi bilan kifoyalanmasdan, o‘xshash bir necha hujjat, manbalarni qo'shib o ‘rganmoq zarur. chunki, bitta hujjatda faqat bir kelishuv yoki fakt ustida gap boradi. shuning uchun faqat bir huijat bilan ma’lum ijtimoiy-siyosiy masala ustida qat’iy fikr yuritib, umumlashtirib qat’iy xulosaga kelib bo‘lmaydi. ikkinchi guruh asarlar to ‘g‘risida shuni aytish kerakki, ular hukmron sinfning topshirig‘i bilan yozilgan va shu tufayli ularning sahifalarida ko'proq podshohlar va xonlar, amirlar va yirik ruhoniylarning hayoti va faoliyati yoritilgan, moddiy boylik yaratuvchi mehnatkash xalqning tarixi esa ko‘p hollarda chetlab o‘tilgan. xullas, bu asarlarda, ya’ni yozma manbalarda hukmron sinfning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "manbalar turlari"

mavzu: manbalarning asosiy turlari. reja: 1. biografik, agiografik,memuar, geografiya va kosmografiyaga oid manbalar 2. arab tilida yaratilgan dastlabki va keyingi manba namunalari 3. manbalarni turkumlash o‘zbekiston istiqloli (1991) yurtimizda ijtimoiy fikr erkinligi uchun kcng imkoniyatlar yaratdi. biz boy va qadimiy tariximizni qaytadan kashf etish imkoniga ega bo'ldik. respublikamiz birinchi prezidenti i .a. karimov to‘g‘ri ta’kidlaganidek, “o‘zlikni anglash tarixni bilishdan boshlanadi. isbottalab bo'lmagan ushbu haqiqat davlat siyosati darajasiga ko‘tarilishi zarur” 1. o’zbekistonning vii asr oxiridan boshlab, xii asrgacha bo’lgan tarixi ko’proq va deyarli arab tilidagi yozma manbalarda yoritilgan va bu an’ana keyinchalik ham temuriylar davrigacha davom etgan. bu davrda yurtimiz avv...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (43,1 КБ). Чтобы скачать "manbalar turlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: manbalar turlari DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram