madaniyatshunoslik va diniy madaniyat

DOCX 16 pages 33.7 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.7 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

madaniyatshunoslik va diniy madaniyat reja: 1. sharq va g`arb mamlakatlarining o`rta asrlar madaniyatida dinning ustuvorligi. 2. islomiy madaniyatning shakllanishi va uning asosiy yo`nalishlari. 3. o`rta asrlarda yevropa xalqlari madaniyatining shakllanishi. o`rta asrlarda dining madaniyatga ta`siri qanday bo`lgan? o`rta asrlar tushunchasi yevropada v– asrdan boshlab to vii- asrning birinchi yarmiga qadar bo`lgan davrni qamrab oladi. bu davr antik madaniyatning inqirozini belgilab bergan rim davlatining qulashi bilan boshlandi va yevropa uyg`onishi (renessans) davriga kelib yakunlandi. ana shu antik va uyg`onish davrlari o`rtasida zulmat davri (ikki yuksalish davri oralig`i) deb nom olgan. u fanda o`rta asrlar davri deb atala boshladi. yevropada o`rta asrlarni quyidagi davrlarga bo`lish mumkin: 1. ilk o`rta asr – v-vii asrlar. bu davr feodal munosabatlarga o`tish, feodallar tabaqasining shakllanishi, katolik cherkovi ta`sirining kuchayishi, oliy ta`lim muassasalari – universitetlarning paydo bo`lish davridir. 2. ^ mumtoz (klassaik) o`rta asr - xi asrdan xvi asr o`rtalarigacha bo`lgan davr. ushbu davrga xos xususiyatlar shundaki, …

2 / 16

yilda rim imperiyasi qulagan edi.) germanlarni boshqaruv tizimini yangi tartibga moslashtirishga majbur etdi. ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar jihatidan bu davr feodalizm bosqichiga to`g`ri keladi. ammo o`rta asrlar tushunchasining asosiy mazmuni muayyan davrning vaqt chegaralarini aniqlashtirish bilangina kifoyalanib qolmasdan, balki bu davrni madaniyat inqirozi pallasi sifatida qabul qilishidadir. shu ma`noda o`rta asrlar antik davrga nisbatan so`zsiz yo`qotishlar davri deb qaralar edi. o`rta asrlar madaniyatiga past nazar bilan qarash ko`pincha antik davr madaniyatiga hayrixoxlik bilan qarovchi tadqiqotchilar orasida tarqalgan edi. albatta, bu - sub`ektiv va bir yoqlama yondashuvdan boshqa narsa emas. o`rta asrlarning «zulmat dunyosi» timsoliga aylanishida ushbu davr namoyondalari bo`lgan yozuvchilar, shoirlar, tarixchilar, diniy ulamolar va davlat arboblarining ham «hissasi» bor, albatta. chunki ular o`z ijodida asosan zamonaviy hayotning murakkab jahatlarini aks ettirganlar. bunday asarlarda kelajakka ishonchsizlik, hayotdan norozilik tuyg`usi sezilib turadi. shu boisdan ham bu muammolardan halos bo`lish imkoni sifatida ajal, o`lim mavzusi markaziy o`rin tutgan. ular nazarida o`rta asrlar bekorga sarflangan …

3 / 16

yoq ayrim sohalarda ijobiy o`zgarishlar yuz bera boshladi. qullikning bekor qilinishi ijtimoiy taraqqiyotda tub o`zgarishlar yasadi. antik davrda asosiy energiya manbai, bu qullarning jismoniy kuchi bo`lib, ushbu manba yo`qolgach, boshqa imkoniyatlar qidirila boshlandi. agar antik davrda nazariy bilimlar muvaffaqiyatli rivojlangan bo`lsa, o`rta asrlar mashina va texnika vositalaridan keng foydalanish uchun keng, va ravon qo`llap ochdi. bu qullikni bekor qilinishining bevosita natijasidir. antik davr ruhan va jismanan o`zaro muvozanatda bo`lgan inson timsolini ko`rsatishga intildi. ammo, rim madaniyatida bu g`oyani amalga oshirishda ko`proq jismoniy kamolotni ta`minlash borasida muvaffaqiyat qozonildi. shuningdek demokrit, platon, aristotel` kabi antik davr mutafakkirlarini ijtimoiy – siyosiy va tabiiy-falsafiy qarashlarinig jordano bruno, galileo galiley, tomas mor, tomazo kampanella kabi o`rta asr nazariyotchi- olimlari tomonidan ilg`or ta`limotlar yaratilishiga ko`rsatgan bevosita ta`sirini rad etib bo`lmaydi. masalan, platon, aristotellar tomonidan ilgari surilgan ideal davlat to`g`risidagi g`oyalar tomas mor, tomazo kampanellalarining utopik qarashlarida ayniqsa yaqqol namoyon bo`ladi. aynan shu qarashlar asosida keyinchalik gumanizm, …

4 / 16

an edi. cherkov ta`siri o`rta asr madaniyatining turli sohalarida, chunonchi, fanda, maktabda, adabiyotda, san`atda aks etdi. ilm - fan u qadar rifojlanmagan ilk o`rta asrlar davrida, taxminan xi asrning ikkinchi yarmigacha o`rta asr jamiyatiga g`oyaviy rahbarlik asosan cherkov tasarrufida bo`ldi: kishilarning olam to`g`risidagi bilimlari mahalliy cherkov ta`limoti doirasi bilan cheklanardi. boshqa mamlakatlar to`g`risida ma`lumotlar juda oz bo`lganligidan, yevropaliklar ancha vaqtgacha olis yurtlar haqida har qanday uydirmalarni tiqishardi. fan va texnika taraqqiyoti darajasi juda past bo`lganligidan, odamlar qurg`oqchilik, toshqin va kasalliklar oldida ojiz edilar. jismoniy ehtiyojlar va lazzatlar mutloqlashtirilgan rim jamiyatning achchiq saboqlariga tayanib, xiristianlik insondagi ruhiyatga, uning ichki dunyosiga asosiy e`tiborni qaratdi. u insonni hamma narsadan o`zini tiyishga, ko`ngilli ravishdagi juvonmardlikka, hissiy, jismoniy tuyg`ularni sindirishga chaqiradi. ruhiyatning jismoniy kamolatdan ustunligini e`lon qilib, xiristianlik kishining chuqur ma`naviyatini shakllantirishga, uni ahloqan yuksaltirishga katta hissa qo`shdi. bu davrda oliy diniy hokimiyatni oliy siyosiy hokimiyat bilan yagona qo`lda birlashtirishga urinish g`oyasi kuzatiladi. bunga rim …

5 / 16

masalan, muqaddas suvni istimol qilish kishining gunohlarini yuvib, sog`ligini yaxshilab qolmasdan, uni yovuz kuchlar va jodulardan ham himoya qiladi, deb hisoblaganlar. dinning jamiyat hayotining barcha jabhalariga bo`lgan ta`siri butun o`rta asrlar davomida salmoqli o`rin tutdi. bu ta`sir ayniqsa badiiy madaniyat va fan sohasida judda kuchli namoyon bo`ldi. shu boisdan fanning voqelikka doimo shubha bilan qarashi, mohiyatan dalillar qidirishdan iborat bo`lganligi, hech narsani haqiqat sifatida qabul qila olmasligi uni og`ir ahvolga solib qo`ydi. fan sohasidagi turg`unlik o`rta asrlardagi ruhiy asosning tabiiy, moddiy asosdan ustunligining o`rnatilishi qoplandi. aynan shu davrda ijtimoiy mavqei va millatidan qat`iy nazar, har bir inson hayoti qadr-qimmatga ega, degan aqida tarqaldi. gladiatorlar janglari va odamlarni qurbonlik qilishning taqiqlanishini ham turli dinlarda insonparvarlik g`oyalarining ustivorlikka erisha boshlaganiga misol bo`la oladi. o`rta asr yevropasi – bu civilizaciya gullab yashnagan, natural xo`jalik hukmronlik qilgan tarixiy davr edi. bunday turmush tarzi inson tafakkurining tor manfaatlar doirasida qolib ketishiga ham olib keldi. keyinroq …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "madaniyatshunoslik va diniy madaniyat"

madaniyatshunoslik va diniy madaniyat reja: 1. sharq va g`arb mamlakatlarining o`rta asrlar madaniyatida dinning ustuvorligi. 2. islomiy madaniyatning shakllanishi va uning asosiy yo`nalishlari. 3. o`rta asrlarda yevropa xalqlari madaniyatining shakllanishi. o`rta asrlarda dining madaniyatga ta`siri qanday bo`lgan? o`rta asrlar tushunchasi yevropada v– asrdan boshlab to vii- asrning birinchi yarmiga qadar bo`lgan davrni qamrab oladi. bu davr antik madaniyatning inqirozini belgilab bergan rim davlatining qulashi bilan boshlandi va yevropa uyg`onishi (renessans) davriga kelib yakunlandi. ana shu antik va uyg`onish davrlari o`rtasida zulmat davri (ikki yuksalish davri oralig`i) deb nom olgan. u fanda o`rta asrlar davri deb atala boshladi. yevropada o`rta asrlarni quyidagi davrlarga bo`lish mu...

This file contains 16 pages in DOCX format (33.7 KB). To download "madaniyatshunoslik va diniy madaniyat", click the Telegram button on the left.

Tags: madaniyatshunoslik va diniy mad… DOCX 16 pages Free download Telegram