to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi

DOCX 39 стр. 96,1 КБ Бесплатная загрузка

39 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 96,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 39

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 39

mavzu: to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi kurs ishi mundarija: kirish 3 i bob. gap bo‘laklari 5 1.1 gap bo‘laklari haqida umumiy ma’lumot. gapning bosh bo‘laklari 5 1.2 ikkinchi darajali bo‘laklar va ularning ifodalanishi 11 ii bob to‘ldiruvchining o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi 21 2.1 to‘ldiruvchining oʻzbek tili sintaksisidagi oʻrni 21 2.2. to‘ldiruvchining ifodalaydigan ma’no turlari 26 xulosa 36 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 38 kirish mavzuning dolzarbligi: to‘ldiruvchi o‘zbek tilida gap qurilishining muhim bo‘g‘inlaridan biri bo‘lib, u gapning mazmunini boyitish va to‘liq ifodalashda katta ahamiyatga ega. bugungi kunda o‘zbek tilshunosligida to‘ldiruvchini chuqurroq tadqiq etish, uning tuzilishi, funksiyalari va boshqa gap bo‘laklari bilan munosabatlarini o‘rganish dolzarb hisoblanadi. ayniqsa, milliy ta’lim dasturlari va adabiyotlarda bu masala keng yoritilmaganligi, o‘quv jarayonida to‘ldiruvchi va boshqa gap bo‘laklarini to‘g‘ri aniqlashda qiyinchiliklar yuzaga kelishi tadqiqotning ahamiyatini oshiradi. gap boʻlaklari – gap tuzilmasida muayyan soʻroqqa javob boʻlib, maʼlum bir sintaktik vazifani bajaruvchi soʻz va soʻz birikmalari. gap bo‘laklari gap tuzilmasidagi …

2 / 39

q ustidan tog‘ga qarab oppoq bulutlar. mazkur gaplarda gap bo‘laklarining o‘rinlarini almashtirish grammatik holatni o‘zgartirmagan, ammo gap mazmuniga ma’lum darajada ta’sir etgan, negaki har gal boshqa-boshqa gap bo‘laklariga odatdagidan ko‘proq ahamiyat berilgan. lekin shunga qaramay, gap bo‘laklari ma’lum bir normativ tartibda joylashish xususiyatiga ega. kurs ishining maqsadi: kurs ishi doirasida to‘ldiruvchi tushunchasini o‘zbek tilshunosligi nuqtayi nazaridan tahlil qilish, uning boshqa gap bo‘laklari bilan aloqadorligi va grammatik xususiyatlarini aniqlashdan iborat. kurs ishining vazifalari: · to‘ldiruvchi tushunchasini ta’riflash va uning o‘zbek tilidagi o‘rnini aniqlash. · to‘ldiruvchining turli xil turlari va ularning grammatik xususiyatlarini o‘rganish. · to‘ldiruvchini boshqa gap bo‘laklari bilan taqqoslab, o‘zaro munosabatlarini tahlil qilish. · to‘ldiruvchi va uning tahlili bo‘yicha o‘zbek tilshunosligi olimlarining ilmiy qarashlarini keltirish va sharhlash. kurs ishi: kirish, ikki bob, to‘rtta paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan tashkil topgan. i bob. gap bo‘laklari 1.1 gap bo‘laklari haqida umumiy ma’lumot. gapning bosh bo‘laklari gapda biror so‘roqqa javob bo‘lgan va …

3 / 39

iz fikr anglashilmaydi. ayrim bo‘laklar esa gap qurilishida asosiy rol o‘ynamaydi, ularning ishtirokisiz ham bosh bo‘laklar orqali fikr anglashilaveradi. shunga ko‘ra gap bo‘laklari ikki turga ajratiladi: 1) bosh bo‘laklar; 2) ikkinchi darajali bo‘laklar. bosh bo‘laklar gapning grammatik asosini tashkil qiladi. fikr, asosan, gapning grammatik asosi orqali ifodalanadi. ikkinchi darajali bo‘laklar gapning grammatik asosini tashkil qilmasdan, uni hajm jihatdan kengaytiradi yoki so‘z birikmasini shakllantirish uchun xizmat qiladi. ikkinchi darajali bo‘laklar bosh bo‘laklar bilan yoki o‘zaro tobe aloqada bo‘lib, ularni izohlash, aniqlash, to‘ldirish uchun xizmat qiladi. bosh bo‘laklar ega va kesimdan iborat. ikkinchi darajali bo‘laklar aniqlovchi, to‘ldiruvchi va holdir. kesim orqali izohlanadigan fikr predmetni anglatadigan, gapning boshqa bo‘laklariga tobe bo‘lmagan bosh bo‘lakka ega deyiladi. ega keng ma’noda predmet tushunchasini bildirib, kesimdan anglashilgan predikativ belgining kimga yoki nimaga qarashliligini ko‘rsatadi. ega bosh kelishikdagi birliklar bilan ifodalanib, kim? nima? qayer? so‘roqlaridan biriga javob bo‘ladi. ega, odatda, yakka so‘z: ot, olmosh, harakat nomi, otlashgan so‘z …

4 / 39

mi bilan ifodalana oladi: ... ariqdan oqqan suvning shildirashi eshitila boshladi... (p.q.). boshliq bo‘lish oson, boshlamoq qiyin. (maqol). eganing otlashgan sifat bilan ifodalanishi. sifatlar otlashib, gapda ega bo‘lib kelishi mumkin: botir topsa, barcha yer, baxil topsa, bosib yer. (maqol). yaxshi yaxshining qadriga yetar. (maqol). eganing otlashgan son bilan ifodalanishi. sonlar ham otlashib, ega vazifasida keladi: ikkovi ham bir-biriga juda o‘xshash... (p.q.). tarbiya axloq va oqillikka tayanmog‘i lozim. birinchisi yaxshi fazilatni o‘stirsa, ikkinchisi ba’zilarning illatidan himoya qiladi. eganing otlashgan olmosh bilan ifodalanishi. ega vazifasida sifat, son o‘rnida qo‘llanuvchi otlashgan olmosh bilan ham ifodalanadi: bu, ehtimol, ona suti bilan kirgan g‘ayrishuuriy bir tuyg‘udir. (p.q.). odamlar uchun xuddi mana shunisi kerak edi. (ch.aytmatov). eganing otlashgan sifatdosh bilan ifodalanishi. bosh kelishikdagi otlashgan sifatdosh ega vazifasini bajaradi: ishlagan xor bo‘lmas (maqol). qimirlagan qir oshar (maqol). birlashgan daryo bo‘lar, tarqalgan irmoq bo‘lar (maqol). eganing otlashgan ravish bilan ifodalanishi. ravish otlashganda, gapda ega bo‘lib kelishi mumkin: ko‘p …

5 / 39

rish qiyin, ko‘nglini cho‘ktirish esa oson. bundan tashqari, ega so‘z birikmasi yoki gapga teng predikativ birlik bilan ifodalanadi. eganing so‘z birikmasi bilan ifodalanishi. ega vazifasida so‘z birikmasi kela oladi: haqiqat va to‘g‘rilikni sevadigan odam doim vijdoni farmoniga itoat qiladi. (“oz-oz o‘rganib dono bo‘lur”). eganing gapga teng predikativ birlik bilan ifodalanishi. ega-kesim munosabati aks etgan predikativ birlik ega vazifasida kela oladi: bilagi zo‘r birni yiqitadi, bilimi zo‘r – mingni (maqol). ega anglatgan predmetning predikativ belgisini ifodalaydigan, ega haqidagi hukmni bildiradigan bosh bo‘lak kesim deyiladi. kesim o‘zida predikativlikni aks ettiradigan, gapni grammatik jihatdan shakllantiradigan bosh bo‘lak hisoblanadi. kesim ifoda materialiga ko‘ra (qaysi so‘z turkumi bilan ifodalanishiga ko‘ra) ikki turga ajratiladi: 1) fe’l kesim; 2) ot kesim. fe’l kesim. turli fe’l shakllari bilan ifodalanadigan kesim fe’l kesim deb yuritiladi: yo‘l chetida zarg‘aldoqlar sayraydi. (p.q.). o‘rik qiyg‘os gullaganda, birdan havo sovib, laylakqor yog‘ib berdi. (p.q.). fe’l kesim ba’zan frazeologik ibora bilan ham ifodalanadi: tog‘ …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 39 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi"

mavzu: to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi kurs ishi mundarija: kirish 3 i bob. gap bo‘laklari 5 1.1 gap bo‘laklari haqida umumiy ma’lumot. gapning bosh bo‘laklari 5 1.2 ikkinchi darajali bo‘laklar va ularning ifodalanishi 11 ii bob to‘ldiruvchining o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi 21 2.1 to‘ldiruvchining oʻzbek tili sintaksisidagi oʻrni 21 2.2. to‘ldiruvchining ifodalaydigan ma’no turlari 26 xulosa 36 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 38 kirish mavzuning dolzarbligi: to‘ldiruvchi o‘zbek tilida gap qurilishining muhim bo‘g‘inlaridan biri bo‘lib, u gapning mazmunini boyitish va to‘liq ifodalashda katta ahamiyatga ega. bugungi kunda o‘zbek tilshunosligida to‘ldiruvchini chuqurroq tadqiq etish, uning tuzilishi, funksiyalari va boshqa gap bo‘laklari bilan munosabatlarini o‘...

Этот файл содержит 39 стр. в формате DOCX (96,1 КБ). Чтобы скачать "to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: to‘ldiruvchi va uning o‘zbek ti… DOCX 39 стр. Бесплатная загрузка Telegram