to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi

DOCX 26 pages 65.7 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 65.7 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

mavzu: to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi kurs ishi mundarija: kirish i bob. to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilida tutgan o‘rni 1.1. to‘ldiruvchi haqida umumiy ma’lumotlar. 1.2. to‘ldiruvchining turlari. 1.3. to‘ldiruvchi ergash gapli qo‘shma gaplar. 1.4. to‘ldiruvchining o‘zbek tili tarixidagi o‘rni. ii bob. to‘ldiruvchiga oid tadqiqot va natijalar 1.1. to‘ldiruvchining boshqa tillar bilan o‘xshash va farqli jihatlari. 1.2. to‘ldiruvchining uslubiy xususiyatlari. 1.3. to‘ldiruvchining o‘zbek shevalaridagi ko‘rinishlari. iii bob. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish kurs ishining dolzarbligi: ma’lumki, ‘‘hozirgi o‘zbek adabiy tili’’ fani o‘zbek tili va adabiyoti ta’lim yo‘nalishida umumkasbiy fanlar blokidagi asosiy fanlardan biri sifatida o‘qitiladi. o‘quv rejasiga muvofiq talabalar ‘‘hozirgi o‘zbek adabiy tili’’ fanini ikki bosqich davomida o‘rganadilar. kurs yakunida esa ushbu fan bo‘yicha kurs ishi yozadilar. ‘‘hozirgi o‘zbek adabiy tili’’ fanidan kurs ishlari o‘zbek tili va adabiyoti mutaxassislarini tayyorlashda talaba o‘rganishi zarur bo’lgan asosiy fan sohasiga oid nazariy bilimlarini mustaqil o‘zlashtirishga qaratilgan hamda talabalarning bilim doirasini kengaytirish, nazariyani amaliyotga tadbiq …

2 / 26

identimiz ham alohida to’xtalib o’tganlar: ‘‘dunyodagi qadimiy va boy tillardan biri bo‘lgan o‘zbek tili xalqimiz uchun milliy o‘zligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli, bebaho ma’naviy boylik, buyuk qadriyatdir. bugungi kunda xalqaro maydonda obro‘-e’tibori tobora yuksalib borayotgan o‘zbekistonimizni dunyoga tarannum etishda ona tilimiz ham katta hissa qo‘shmoqda. o‘zbek tili amerika qo‘shma shtatlari, buyuk britaniya, germaniya, fransiya, shvetsiya, rossiya, ukraina, xitoy, yaponiya, janubiy koreya, hindiston, turkiya, afg‘oniston, ozarbayjon, tojikiston, qozog‘iston, turkmaniston, qirg‘iziston kabi davlatlarning 60 ga yaqin universitetlari va 100 dan ziyod maktablarida o‘rganilmoqda. o‘zbek tili va adabiyoti bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borayotgan chet ellik olim va tadqiqotchilar soni yil sayin ko‘paymoqda. ayni paytda dunyoda ilm-fan va texnologiyalar shiddat bilan rivojlanib, mamlakatimizning xalqaro hamkorlik aloqalari tobora kengaymoqda. natijada, hayotimizga chetdan ko‘plab yangi tushuncha, so‘z va iboralar kirib kelmoqda. globallashuv sharoitida milliy tilimizning sofligini saqlash, uning lug‘at boyligini oshirish, turli sohalarda zamonaviy atamalarning o‘zbekcha muqobilini yaratish, ularning bir xil qo‘llanishini ta’minlash dolzarb vazifa bo‘lib …

3 / 26

iyoyev sh. m. o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilganligining 30 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi nutqi. ‘‘xalq so‘zi’’ gazetasi. 2019-yil. 22-oktyabr.] kurs ishining maqsadi: kurs ishining maqsadi to‘ldiruvchi haqida umumiy ma’lumotlarni to‘plash, shuningdek olimlarming to‘ldiruvchi haqidagi fikr-mulohazalarini ko‘rib chiqish orqali mavzuni to‘liq o‘rganish. kurs ishining vazifalari: to‘ldiruvchi haqida bilimlarga ega bo‘lish, adabiyotlarni tahlil qilishni o‘rganish va mavjud muammolarni aniqlash. kurs ishi mavzusining o’rganilganlik darajasi: o‘zbek tilshunosligida sodda gap turlari, qurilishi haqida n. mahmudov, a. nurmonov ‘‘o‘zbek tililing nazariy grammatikasi’’ asarida ma’lumot bergan. shuningdek, sayfullayeva r.r , mengliyev b.r, boqiyeva g.h, qurbonova m.m, yunusova z.q ‘‘hozirgi o‘zbek adabiy tili’’ o‘quv qo‘llanmasida metodologik asos bo‘lib xizmat qildi. kurs ishining predmeti: ta’lim bosqichlari ona tili darslarining to‘ldiruvchi, uning turlari va uning o‘rganilish jarayoni, shu jarayonga xos ta’lim shakli, vositalari, mazmuni va metodlarning talqini. i bob. to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilida tutgan o‘rni. to‘ldiruvchi asosan kesimga boshqaruv usuli bilan bog‘lanib kimga? nimaga? kimdan? nimadan? kimni? …

4 / 26

lanadi. masalan: aql va idrok quyoshga o‘xshaydi, ular dog‘larni berkitadi (‘‘oz-oz o‘ganib dono bo‘lur ’’). to‘ldiruvchi o‘zi bog‘lanib kelgan so‘z bilan (fe’l, sifat, ravish, ot, modal so‘z bilan) to‘ldiruvchi - to‘ldirilmish sintaktik munosabatini yuzaga keltiradi. to‘ldiruvchi ifoda materialiga ko‘ra egaga hamda qaratuvchiga o‘xshaydi, faqat grammatik shakl jihatdan ulardan farq qiladi. to’ldiruvchi quyidagicha ifodalanadi: 1. ot bilan: nodon kishi o‘zining nasl-nasabiga, olim kishi esa ilm va adabiga tayanadi (‘‘oz-oz o’rganib dono bo‘lur ’’). 2. olmosh bilan: shaharliklar o‘zlarini tog‘da yashayotganday his qilishadimi? 3. harakat nomi bilan: xalqning hurmat qilishini tilasangiz, avval o‘zingiz hammani hurmat qiling (‘‘oz-oz o‘rganib dono bo‘lur’’). olim kishi maqtashlar va olqishlarga uchib, o‘zini yuqori tutmaydi, kamtar bo‘ladi (‘‘oz-oz o‘rganib dono bo‘lur ’’). 4. otlashgan sifat bilan: yomondan qoch, yaxshiga quloch och.(maqol) 5. otlashgan son bilan: chiqmasa bittasini menga ber, bir-ikki oy boqay… (p. qodirov). ikkovga birov botolmas, otliqqa yayov yetolmas. (maqol). 6. otlashgan olmosh bilan: marımanlik yaramas odat …

5 / 26

‘ldiruvchin faqat kesimga bog‘lanadi, deb tushunish yaramaydi. gaplarga diqqat qiling: 1. kitobni olib kel. 2. kitobni olib kelishni unutıma. 3. kitobni keltirish sening vazifang. 4. kitobni tushunishning yaxshi tomonlari ko‘p. 5. ko‘rinadiki, to‘ldiruvchi birinchi gapda kesimga (olib kel), ikkinchi gapda to‘ldiruvchiga (olib kelishni), uchinchi gapda egaga (keltirish), to‘rtinchi gapda aniqlovchiga (tushunishning) bog‘langan[footnoteref:4]. [4: r.sayfullayeva, b.mengliyev, g.boqiyeva, m.qurbonova , z.yunusova, m.abuzalova.‘‘hozirgi o‘zbek adabiy tili’’. toshkent-2009. 339-bet.] ko‘pincha to‘ldiruvchi va holni farqlash qiyin bo’ladi. masalan, baliq dengizda yashaydi, samolyot havoda uchadi gaplaridagıi dengizda, havoda so‘zlari hol yoki to‘ldiruvchi ekanligini aniqlash mushkul. chunki bu so‘zlarda vosita yoki o‘rin keskin ajratish qiyin. shuningdek, harakatni bajarish vositasini ifodalovchi gap bo‘lagini uning predmet yok nopredmetlik ma’nosidan qat’i nazar, to‘ldiruvchi yoki fe’l deb atashning o‘zi ham muammolidir. chunki ular bir vaqtning o‘zida nimada? so‘rog‘iga ham, qanday?, qay holda?, qay yo‘sinda? so’roqlariga ham javob bo‘lishi tabiiylikka yaqin hamda ularning mohiyatini to‘laroq ochishga xizmat qiladi. shuni alohida ta’kidlash kerakki, …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi"

mavzu: to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi kurs ishi mundarija: kirish i bob. to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilida tutgan o‘rni 1.1. to‘ldiruvchi haqida umumiy ma’lumotlar. 1.2. to‘ldiruvchining turlari. 1.3. to‘ldiruvchi ergash gapli qo‘shma gaplar. 1.4. to‘ldiruvchining o‘zbek tili tarixidagi o‘rni. ii bob. to‘ldiruvchiga oid tadqiqot va natijalar 1.1. to‘ldiruvchining boshqa tillar bilan o‘xshash va farqli jihatlari. 1.2. to‘ldiruvchining uslubiy xususiyatlari. 1.3. to‘ldiruvchining o‘zbek shevalaridagi ko‘rinishlari. iii bob. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish kurs ishining dolzarbligi: ma’lumki, ‘‘hozirgi o‘zbek adabiy tili’’ fani o‘zbek tili va adabiyoti ta’lim yo‘nalishida umumkasbiy fanlar blokidagi asosiy fanlardan biri sifatida o‘qitiladi. o‘quv rejasiga mu...

This file contains 26 pages in DOCX format (65.7 KB). To download "to‘ldiruvchi va uning o‘zbek tilshunosligidagi tadqiqi", click the Telegram button on the left.

Tags: to‘ldiruvchi va uning o‘zbek ti… DOCX 26 pages Free download Telegram