so‘z birikmasidagi sintaktik munosabat

DOCX 43 sahifa 95,2 KB Bepul yuklash

43 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 95,2 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 43

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 43

kurs ishi mavzu: so‘z birikmasidagi sintaktik munosabat reja: kirish i-bob. so‘z birikmasi haqida umumiy ma`lumot,so‘z birikmasi sintaksisi. 1.1. so‘z birikmasi haqida umumiy ma`lumot: jahon va o‘zbek tilshunosligida. 1.2. so‘z birikmasi sintaksisi 1.3. ii – bob. sintaktik munosabatlar, so‘zlarning o‘zaro sintaktik munosabatga kirishuvi va ularning ifodalanishi, sintaktik munosabatlar turlari. 2.1. sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi 2.2. sintaktik munosabatlarning turlari . xulosa: foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. 1 kirish mavzuning dolzarbligi. nutqda tushunchalarni aniqroq va muayyanroq ifodalash zarurati tug‘iladi. so‘z birikmasining mohiyatini sintaktik nuqtai nazardan talqin qilish o‘zining qadimiy traditsiyasiga ega. sintaktik nazariyalarning rivojlanishi protsessida bu yo‘nalishning nazariy asoslari asta-sekin o‘z mavqeyini mustahkamlamoqda va qaror toptirmoqda. darhaqiqat, so‘z birikmasini gap tuzilishidan, kommunikativ jarayondan ajratib qarash uning funksiyasini noto‘g'ri tushuntirishga olib kelishi mumkin. chunki har bir so‘z birikmasi fikrning to‘g`ri amalga oshirilishi va aloqa aktining kommunikativ situatsiyasiga mos bo‘lishi uchun faqat o‘sha gap tarkibidagina mavjud bo‘ladi. shuning uchun ham so‘z birikmalarini tilning nominativ birligi hisoblangan …

2 / 43

a tushuncha, ma’no keng va mavhum bo‘ladi. so‘z birikmasida esa bu kenglik va mavhumlik bir qadar barham topgan bo‘ladi. so‘z birikmasida ma’nolar o‘zaro munosabatga kirishar ekan, bunda ular yaxlitlanib, bir «vujud»ga aylanib ketmaydi. bir-biriga qancha yaqinlashmasin, baribir o‘z mustaqilliklarini saqlab qoladi.til o‘z ijtimoiy vazifasini sintaktik qurilma - gap vositasida amalga oshiradi. tildagi barcha - fonetik, leksik, morfologik hodisalar ana shu sintaktik qurilishga xizmat qiladi. biroq bular sirasida leksika va morfologiyaning til grammatik qurilishidagi ishtiroki bevosita muhimdir. mavzuning oʻrganilganlik darajasi. so‘z birikmasi, uning xususiyatlari, tarkibi, tiplari va turlari, yondosh hodisalarga munosabati, so‘z birikmasi sintaksisi, sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi haqidagi r.sayfullayeva, b.mengliyev, g.boqiyeva, m.qurbonova, z.yunusova,m.abuzalova hamkorligidagi kitob[footnoteref:1], sh.rahmatullayev[footnoteref:2],n.maxmudov,a.nurmonov,[footnoteref:3]h.ne’matov,r.sayfullayeva[footnoteref:4],a.nurmonov,a.ahmedov va s.solixo‘jayevlar hamkorligida[footnoteref:5],[footnoteref:6] asarlaridagi ilmiy ishlari hamda so'z birikmasidagi sintaktik munosabatlar mavzusiga doir ma’lumot va manbalardan foydalanish va o’rganish. [1: sayfullayeva r, mengliyev b, boqiyeva g, qurbonova m, yunusova z, abuzalova m .hozirgi o‘zbek adabiy tili.-toshkent.:, 2011.-b. 590 ] [2: rahmatullayev sh., hozirgi …

3 / 43

ari va so‘z birikmasi sintaksisi, sintaktik munosabatlar, so‘zlarning o‘zaro sintaktik munosabatga kirishuvi va ularning ifodalanishi, sintaktik munosabatlar turlarini o‘rganishga oid manbalarni tahlil qilish va umumlashtirish. kurs ishining tadqiq obyekti,predmeti va metodi. i̇shda badiiy adabiyotlardan s.ahmadning “ufq” trilogiyasi,o‘.hoshimovning “dunyoning ishlari” qissasi,p.qodirovning “yulduzli tunlar” romani,o‘.umarbekovning “oltin zanglamas” romani va “tafakkur gulshani”jurnali, o‘zbek xalq maqollari, o‘zbek tilining izohli lug`ati ,o‘zbek tilining izohli frazeologik lug`atlaridan foydalanildi.bundan tashqari ingliz tilidagi “english collocation in use” kitobi ham qo‘llanildi. tadqiqotda tavsifiy, qiyosiy va uzviy tahlil kabi metodlar qo‘llanildi. kurs ishining tuzilishi. kurs ishi ikki bob, to’rt paragraf, xulosa, foydalanilgan adabiyotlardan iborat. i-bob. so‘z birikmasi haqida umumiy ma`lumot va so‘z birikmasi sintaksisi 1.1. so‘z birikmasi haqida umumiy ma`lumot: jahon va o‘zbek tilshunosligida so`z birikmasi sintaksisi masalasi ilgaridan olimlar diqqatini o`ziga tortib kelmoqda. xviii asrdayoq m.v.lomonosov o`zining asarida[footnoteref:7] so`zlarning birikish tabiati bilan qiziqdi. o`sha vaqtda «so`z birikmasi» tushunchasi mavjud bo`lmasa ham, sintaksisning bir bo`limida so`zlarning birikish yo`llari, so`z birikmalarining …

4 / 43

tugallangan, so`z birikmalarini esa tugallanmagan so`z birikmasi deb ataydi. uningcha, so`z birikmalari grammatik va nogrammatik so`z birikmalariga bo`linadi. grammatik so`z birikmalarga ma`lum formal grammatik vositalar bilan birikkan ptitsa letit, xoroshaya pogoda tilidagi birikmalar, nogrammatik birikmalarga hech qanday formal kursatkichlarsiz birikkan poet pushkin tilidagi birikmalar kiritiladi.[footnoteref:10] f.f.fortunatovning sintaktik qarashlari rus grammatika fanining rivojlanishida katta rol` oynaydi. uning qarashlari so`z birikmasi muammolarini ishlashda ma`lum darajada asos vazifasini o`tadi. f.f.fortunatovning izdoshi a.m.peshkovskiy fikricha, sintaksis grammatikaning bir bo`limi bo`lib, u so`z birikmasi formalarini o`rganuvchi sohadir. sintaksisga bunday ta`rif berish ikki sintaktik konstruktsiya – gap va so`z birikmasini shalkashtirishga olib keladi. a.m.peshkovskiy gaplarning barcha xillari (so`z- gaplardan tashqari) so`z birikmasi deb talqin qildi. so`z birikmasiga bunday munosabatda bo`lish so`z birikmasi bilan gapni farqlamaslikka olib keladi. a.a.shaxmatov esa so`z birikmasiga butunlay yangicha munosabatda bo`ldi. uning fikricha, so`z birikmasi gap sostavida mavjud bo`lib, ikkinchi darajali bo`laklarning bosh bo`laklarga va ularning bir-birlariga bo`lgan aloqasini o`rganadi.[footnoteref:11] shunday qilib, unda …

5 / 43

matik maʼno va vazifalarda qoʻllanadigan eng kichik nutq birligidir.[footnoteref:13] so‘z birikmasi sintaksis birligi sifatida ko‘pchilik tomonidan e`tirof etilayotgan bo‘lsa ham , lekin uning maqomi masalasida xilma-xil qarashlar mavjud. bunday xilma-xil qarash o‘zbek tilshunosligida rus tilshunosligita`sirida vujudga keldi. [7: lomonosov m.v. rossiyskaya grammatika. poln.sobr.soch.t.7.m-l. 1952-b.89-387.] [8: vostokov a.x. russkaya grammatika. sp., 1839, -b.219.] [9: fortunatov f.f. izbrannie trudi. slavyanskoye yazikovedenie. t.1, m.,1956, -b.182.] [10: fortunatov f.f. izbrannie trudi. slavyanskoye yazikovedenie. t.1, m.,1956, -b.184.] [11: shaxmatov a.a. sintaksis russkogo yazika., 1941., -b.276.] [12: f. de sossyur. kurs obshey lingvistiki (russkiy perevod), mosk., 1933, str.-b. 107.] [13: hojiyev a. tilshunoslik terminlarining izohli lugʻati. — toshkent.: oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002,-b. 95] xix asrga qadar dunyo tilshunosligida sintaksisning asosiy o‘rganish obyekti gap hisoblandi. uning tarkibidagi so‘zlarning o‘zaro aloqasi gap bo‘laklari sifatida o‘rganildi. shuning uchun sintaksis gap va uning bo‘laklari haqidagi ta`limot sifatida e`tirof etildi. tilshunoslarning bir guruhi o‘zaro grammatik va mazmunan bog`langan har qanday so‘zlar …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 43 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"so‘z birikmasidagi sintaktik munosabat" haqida

kurs ishi mavzu: so‘z birikmasidagi sintaktik munosabat reja: kirish i-bob. so‘z birikmasi haqida umumiy ma`lumot,so‘z birikmasi sintaksisi. 1.1. so‘z birikmasi haqida umumiy ma`lumot: jahon va o‘zbek tilshunosligida. 1.2. so‘z birikmasi sintaksisi 1.3. ii – bob. sintaktik munosabatlar, so‘zlarning o‘zaro sintaktik munosabatga kirishuvi va ularning ifodalanishi, sintaktik munosabatlar turlari. 2.1. sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi 2.2. sintaktik munosabatlarning turlari . xulosa: foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. 1 kirish mavzuning dolzarbligi. nutqda tushunchalarni aniqroq va muayyanroq ifodalash zarurati tug‘iladi. so‘z birikmasining mohiyatini sintaktik nuqtai nazardan talqin qilish o‘zining qadimiy traditsiyasiga ega. sintaktik nazariyalarning rivojlanishi protsessida ...

Bu fayl DOCX formatida 43 sahifadan iborat (95,2 KB). "so‘z birikmasidagi sintaktik munosabat"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: so‘z birikmasidagi sintaktik mu… DOCX 43 sahifa Bepul yuklash Telegram