oʻzbek tilshunosligida antonimiya hodisasi talqini

DOCX 28 pages 86.1 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 86.1 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

kurs ishi mavzu: oʻzbek tilshunosligida antonimiya hodisasi talqini mundarija kirish………………………………………………………….3 i. bob. tilshunoslikda antonimiya hodisasining kelib chiqishi va uning talqini 1.1.tilshunoslikda antonimiya hodisasi……………………………………………………...7 1.2.antonimlarni belgilash mezonlari……………………...10 ii. bob.antonimlarning nutqdagi ahamiyati 2.1.antonimiya turlari haqida………………………………16 2.2.antonimiya hodisasiga yondosh hodisalar……………...20 xulosa……………………………………………….....25 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati……………………………..27 kirish agar olamdagi narsa va hodisalarni kuzatsak, ular taraqqiyotining asosida muntazam qarshiliklar, ziddiyatlar yotganligining guvohi boʻlishimiz mumkin. qarama-qarshiliklar qonuni dunyo taraqqiyotining asosiy mezonlaridan biri sanaladi.demak, bu qarama-qarshiliklar tilda ham oʻz aksini topgan.yaxshilik bilan yomonlik, oqlik bilan qoralik, yorugʻlik bilan qorongʻilik oʻrtasidagi ziddiyatlar asosida son-sanoqsiz qarama-qarshiliklar yuzaga kelganki, ularni ifodalash uchun har bir holatda alohida til birliklari mavjud.bu esa oʻz navbatida tilda yangi bir hodisaning paydo boʻlishiga olib kelgan.bu til hodisasi antonimiya, qarama-qarshi ma'noli soʻzlar esa antonimlar atamasi bilan yuritiladi.antonimiya soʻzi grekcha "anti" - zid, "onyma" - nom soʻzlaridan olingan.antonimiya hodisasi doimo dolzarb va muhimligicha qoluvchi mavzulardan biri hisoblanadi. bu hodisaning xalq ogʻzaki ijodida, badiiy asalarda va nutqimizda ham ahamiyati …

2 / 28

emas. masalan, ayt-aytma, ay tar- aytmas kabilar biri ikkinchisining inkori, lekin ularni oʻzaro antonim deb boʻlmaydi. asli bular – ikki leksema emas, balki bir leksemaning ikki (boʻlishli va boʻlishsiz) shakli. antonimik munosabat esa ikki leksema orasida voqe boʻladi, bunda inkor etish yangini nomlash orqali yuz beradi. masalan, shirin- achchiq leksemalari biri ikkinchisini oʻzi anglatadigan ma'nosi bilan, yangini nomlash bilan inkor etadi. demak, antonimik munosabat hosil etuvchi leksemalar biri ikkinchisini yangini nomlash orqali inkor etishi, leksik ma'nolar biri ikkinchisining zidi boʻlishi lozim. masalan, dono va ahmoq, bir va ming, yiqil va tur leksemalari oʻzaro antonim emas, chunki bular yuqoridagi shartlarga javob bermaydi. dono- leksemasiga nodon- leksemasi, ahmoq leksemasiga aqlli leksemasi antonim. tur- leksemasining bosh (toʻgʻri) ma'nosiga yot leksemasining bosh (toʻgʻri) ma'nosi antonim, lekin yiqil leksemasiga antonim yoʻq. shuningdek, ana- mana-; shu- oʻsha-, u- bu- koʻrsatish birliklari oʻzaro zid ma'nolarni bildirmaydi. bu birliklarning ma'nosidagi farq - zid yoʻnalishda emas, balki bir yoʻnalishda …

3 / 28

ntonimiya hodisasining kelib chiqishi,oʻrganilishi,qoʻllanilishi kabi xususiyatlarini oʻrganish. kurs ishining vazifalari: a) antonimiya va uni oʻrganish; b) antonimiyaning oʻziga xos xususiyatlarini tahlil qilish; c) antonimlarning tuzilishi va turlari haqida bilib olish; d) antonimlarni unga yondosh boʻlgan hodisalardan farqlash; e) antonimlarni uslubiy vosita sifatida qoʻllay olish. kurs ishi mavzusining oʻrganilganlik darajasi:oʻzbek tilshunosligida ushbu mavzuga oid n.mahmudov,a.nurmonov “oʻzbek tilining nazariy grammatikasi” asarida ma’lumot keltirilgan va shuningdek sayfullayeva r.r, mengliyev b.r, boqiyeva g.h, qurbonova m.m, yunosova z.q, abuzalova m.q “hozirgi oʻzbek adabiy tili” oʻquv qoʻllanmalari metodologik asos boʻlib xizmat qilib kelmoqda.yana qoʻshimcha qilib aytish mumkinki antonimiya hodisasi haqidagi ilk ilmiy qarashlar s. mutallibov, s. usmonov kabi olimlarning maqolalarida oʻz aksini topgan boʻlsa, keyinchalik r.s hukurov, b. isabekovlar tomonidan ushbu masala nomzodlik dissertatsiyalarida tadqiq qilingan. kurs ishining tuzilishi:ushbu kurs ishi 30 sahifadan iborat boʻlib,kirish,asosiy qism,xulosa va foydalanilgan adabiyotlar roʻyxatidan tashkil topgan. i. bob. tilshunoslikda antonimiya hodisasining kelib chiqishi va uning talqini 1.1.tilshunoslikda antonimiya hodisasi leksik …

4 / 28

sh), kuldi - yigʻladi (feʼl). butun dunyo oʻzaro bir-biriga qarama-qarshi munosabatlardan iborat sistemaga ega.ya'ni hodisalar oʻrtasida oppozitsiya mavjud.qarama-qarshilik borliqdagi asosiy mezonlardan boʻlib, olamni qanday hodisaning oʻrganilishida uning qarama-qarshi tomoni ham ahamiyatga ega. qarama-qarshilik kategoriyasi borliqning asosiy mezonlaridan biri sifatida doimo olimlar diqqat markazidagi hodisalardan biri sifatida e'tirof etilgan. [2: ] j1. antonimlarni tavsiflashda va tasvirlashda koʻproq quyidagi adabiyotlarga tayanildi: rahmatullayev sh., mamatov n., shukurov r. oʻzbek tili antonimlarining izohli lugʻati.-t.: "oʻqituvchi, 1980. rahmatullayev shavkat. hozirgi adabiy oʻzbek tili. –t.:universitet,2006.-79-83-b. rahmatullayev shavkat. hozirgi adabiy oʻzbek tili. –t.: mumtoz soʻz ", 2010.-b.86-89.. sayfullayeva r., mengliyev b., boqiyeva g., qurbonova m., yunusova z., abuzalova m. hozirgi oʻzbek adabiy tili.-toshkent -2009.-b.113-114. hakimova.muhayyo semasiologiya. –toshkent, 2008.-82-85-b. mirtojiyev m.m. hozirgi oʻzbek adabiy tili.-t.-2004.-b.178-180. usmonov s. antonimlar// "oʻzbek tili va adabiyoti masalalari" jurn., 1958, 2-son, 38-b. isabekov b.o.leksicheskaya antonimiya v sovremennom uzbekskom yazike. akd.-tashkent, 1973. shukurov r. leksiko-semanticheskaya priroda antonimov. akd. - tashkent, 1973. yana shu muallif:. …

5 / 28

tib oʻtish maqsadga muvofiqdir.oʻzbek tilshunosligida esa antonimiya hodisasi haqidagi ilk ilmiy qarashlar s. mutallibov, s. usmonov kabi olimlarning maqolalarida oʻz aksini topgan boʻlsa, keyinchalik r.s hukurov, b. isabekovlar tomonidan ushbu masala nomzodlik dissertatsiyalarida tadqiq qilingan. leksik birliklar oʻrtasidagi semantik qarama-qarshilikning yuzaga kelishida ularning sememalari emas, muayyan semalari asos boʻladi va bunday semalar qarama-qarshiligi - antisemiya nafaqat bir turkum, balki turli turkumdagi soʻzlar munosabatida ham mavjud. shunga koʻra, leksik birliklardagi semantik qarama- qarshilikni faqat antinomiya doirasidagina emas, balki undan tashqarida ham tekshirish maqsadga muvofiqdir kabi antisemiya borasidagi abdullayevaga tegishli ilmiy tahlillar ham tilshunosligimizdagi mazkur sohadagi yutuqlardan biri desak xato qilmagan boʻlamiz. deyarli barcha ishlarda leksik birliklarning mazmuniy qarama-qarshilik munosabati bir turkum doirasida olingan.turkumlararo qarama- qarshilikka oid fikrlar, asosan, n. millerning ilmiy qarashlarida uchraydi.qarama-qarshilik hodisasi tilshunoslikda, asosan, antonimiya termini bilan izohlanadi. "antinomiya - mantiqan har biri isbotlanadigan ikki qonun, mulohaza yoki xulosa oʻrtasidagi ziddiyat". demak, differentsial semalar asosidagina antonimiya hodisasi kelib chiqar …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oʻzbek tilshunosligida antonimiya hodisasi talqini"

kurs ishi mavzu: oʻzbek tilshunosligida antonimiya hodisasi talqini mundarija kirish………………………………………………………….3 i. bob. tilshunoslikda antonimiya hodisasining kelib chiqishi va uning talqini 1.1.tilshunoslikda antonimiya hodisasi……………………………………………………...7 1.2.antonimlarni belgilash mezonlari……………………...10 ii. bob.antonimlarning nutqdagi ahamiyati 2.1.antonimiya turlari haqida………………………………16 2.2.antonimiya hodisasiga yondosh hodisalar……………...20 xulosa……………………………………………….....25 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati……………………………..27 kirish agar olamdagi narsa va hodisalarni kuzatsak, ular taraqqiyotining asosida muntazam qarshiliklar, ziddiyatlar yotganligining guvohi boʻlishimiz mumkin. qarama-qarshiliklar qonuni dunyo taraqqiyotining asosiy mezonlaridan biri sanaladi.demak, bu qarama-qarshiliklar tilda ...

This file contains 28 pages in DOCX format (86.1 KB). To download "oʻzbek tilshunosligida antonimiya hodisasi talqini", click the Telegram button on the left.

Tags: oʻzbek tilshunosligida antonimi… DOCX 28 pages Free download Telegram