o'zbek shevashunoslari

DOCX 14 pages 43.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.8 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

kurs ishi mavzu: o‘zbek shevashunoslari (s. ibrohimov, y.ibragimov, d.abdullayeva) va “bir sheva lug ‘ati” loyihasini sheva so‘zlari bilan boyitish mundarija kirish………………………………………………………………..… asosiy qism i bob . 1.s. ibrohimovning ilmiy ishlari 2.y. ibragimovning ilmiy tadqiqotlari 3.d. abdullayevaning ilmiy kuzatishlari ii bob. 4. bir sheva lug‘ati loyihasini sheva so‘zlari bilan boyitish hamda o‘z shevangiz haqida to‘liq ma’lumot bering 5.o‘z shevangizdan o‘nta dialektal so‘z yozib , ulardagi dialektal so‘zlarning tagiga chizib izohlang va transkripsiya qiling xulosa…………………………………………………………………….……… foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati kirish dialektologiya grekcha so‘z bo‘lib, (dialektos - sheva, logiya - fan) sheva haqidagi fan degan ma‘noni anglatadi. bu ta’rif 1959-yilgi darslikda bu tarzda berilgan: “dialektologiya grekcha dialektos so‘zidan olingan bo‘lib, so‘zlashmoq, gaplashmoq demakdir”1 . rus, nemis, fransuz, ingliz dialektologiyalari bo‘lgani kabi “o‘zbek dialektologiyasi” nomli fan ham mavjuddir. bu fanni oliy o‘quv yurtlarida rasman o‘qitish xx asrning 60- yillaridan boshlangan. ayni shu fanni ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatlardan asoslash (1925-yidan shevalarimizni, asosan, shahar shevalatini rus olimlari …

2 / 14

isida mahalliy lahja va shevalarning fonetik tuzilishi, grammatik qurilishi, leksik tarkibi haqida mufassal maʼlu-mot beriladi. ikkinchisida tilning dialektal xususiyatlarini qayd etish bilan birga, ularning kelib chiqishi, rivojlanishi va shakllanish tarixi oʻrganiladi. dialektologik tadqiqotlar tilning grammatik, leksik, orfografik va orfoetik meʼyorlarini belgilashda mu-him ahamiyatga ega. dialektalogiya tilshunoslik, etnogrofiya, folklor va bo‘limlar bilan jips aloqada rivojlanadi. f. abdullayev, gʻozi olim yunusov, a. k.. borovkov, sh. shoabdurahmonov va b. oʻzbek dialektalogiyasi rivojiga sezilarli hissa qoʻshgan. dialektologiya fanining o‘zbek tilini o‘qitishdagi ahamiyati juda kattadir. chunki shevalarning asosiy xususiyatlarini yaxshi bilish barcha filologlar uchun, xususan, maktab o‘qituvchilari uchun juda zarur. boshlang‘ich sinf o‘quvchilarinin g yozuvida uchraydigan xatolar o‘z shevalari ta‘sirida amalga oshirgan xatolar hisoblanadi. o’zbek tili juda boy adabiy traditsiyaga ega. o’zbek xalqining butun tarixi davomida yaratgan taraqqiyot bosqichlarini belgilash uchun boy material beradi. ammo o’zbek tilining o’ziga xos ba’zi xususiyatlari (ayniqsa, fonetikaga xos xususiyatlari) bu yozma yodgorliklarida o’z aksini topmagan, chunki arab alifbosida yozilgan …

3 / 14

ash uchun katta yordam beradi. ayni vaqtda dialektologik kuzatishlar yozuv yodgorliklarida uchraydigan ayrim sheva materiallari va ularning xususiyatlarini to’g’ri izohlash imkonini ham beradi. sheva materiallari o’zbek tili tarixi mutaxassislari uchungina emas, balki tarixchilar uchun ham o’zbek xalqi etnogenezi masalalarini hal qilishda yordam beradi. chunki xalq shevalari o’zbek xalqining moddiy va ma’naviy madaniyatini, yodgorliklarda qayd etilmagan ayrim faktlarni bizning davrimizgacha olib kelgan bo’lishi mumkin. demak, sheva materiallari faqat tilshunoslik uchungina emas, balki tarix, etnografiya va boshqa sohalar uchun ham muhimdir. ushbu ma’ruza matnida o’zbek tilining ko’pshevaliligi uning boyligi sifatida qayd etilib, o’zbek lahjalarining tasnifi tarixiga qisqacha izoh, lingvistik geografiyasiga e’tibor qaratiladi. dialektologiyaning xalq va til tarixi bilan uzviy aloqada ekanligi ta’kidlanib, masalalar o’sha mezondan kelib chiqqan holda yoritilgan. kurs ishi maqsadi: o'zbek dialektologlari (e. sheraliyev,d. abdurahmonov, u. ibragimov) va "bir sheva lug'ati" loyihasini sheva so'zlari bilan boyitish haqida ilmiy-metodik tavsiyalar ishlab chiqish. kurs ishi obyekti: o‘zbek dialektologlari (e. sheraliyev,d. abdurahmonov, u. …

4 / 14

an adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. asosiy qism i bob 1.s. ibrohimovning ilmiy ishlari o‘zbek tilshunosligining yetuk namoyondalaridan biri filologiya fanlari doktori professor s. ibrohimovdir. sobirjon ibrohimov 1905-yil 21-dekabrda andijonda xizmatchi-dehqon oilasida tug‘ilgan. uning yoshlik davri andijon rayonidagi saroy qishlog‘ida o‘tadi. s. ibrohimovning otasi ibrohim hoji toshmuhammad o‘g‘li o‘z zamonasining taraqqiyparvar kishilaridan sanalgan: u oldin qo‘qonda keyin buxoroda tehsil ko‘rib xatmikarda bo‘lgan arab va fors tillarini mukammal o‘rgangan ilmli faroiz, grammatika, tarix, tabobat, ilmlaridan yuqori daraja bilim olgan va hattotlik san’atini yaxshi egallagan ziyoli edi. 1890-yilda andijon uezdiga qarashli qishloq va volost idoralarida sekretar bo‘lib ishlagan kezlarida rus ziyolilari bilan munosabatda bo‘ladi hatto nemis va rus tillarini o‘rganishga kirishadi; bu tillarni birmuncha o‘rganib ham oladi. s. ibrohimov o‘z otasi qo‘lida o‘qib savoq chiqaradi; saroy qishlog‘ida ochilgan yangi usul maktabida tahsil oladi; 1916-yili otasi uni rus-tuzem maktabiga o‘qishga beradi. oktyabr sotsialistik revolyutsiyasidan keyin andijon uezd maorif shu’basi bir to‘da bolalarni shular qatorida s. …

5 / 14

i. shahar maktablarida va savodsizlikni bitirish kurslariga dars beradi. u til, imlo va termin masalalari mavzularida maqolalar e’lon qila boshlaydi. 1932-yilda m. rahmon va a. xo‘jaxonovlar bilan birga birinchi “o‘zbek tilining qisqacha imlo lug‘ati”ni nashr qildiradi. bu lug‘at 1933-36-yillarda kengaytirilgan holda qayta nashr qilindi. 1930-50-yillar mobaynida turli kurslarda va insitutlarda til va adabiyotdan, 1962-yildan 1965-yilgacha toshdu filologiya fakultetida o‘zbek tilshunosligidan kurs o‘qib keldi. s. ibrohimov o‘zbek xalq tili boyligini to‘plashda alohida ahamiyat beradi. u ayniqsa, xalq orasida asralr bo‘yi davom etib kelgan qo‘l hunari sanoati va qishloq xo‘jaligiga oid turli-tuman kasb –hunar terminlari bilan qiziqadi. bu soha bilan bog‘liq bo‘lgan ishlab chiqarish jarayonlarining rivojini yillar davomida kuzatib boradi. tegishli termin va iboralarni to‘playdi. ularning lug ‘atlarini tuzadi, lingvistik tomondan tekshirib taraqqiyot qonuniyatlarini aniqlaydi. sobirjon ibrohimovning markaziy gazetalarda juda ko‘p maqolalari bosilib chiqqan. ulardan tashqari kitob tariqasida bosilgan ishlari 30dan ortadi, 30dan ortiq maqolasi jurnallarda bosilgan. “farg‘ona shevalarining kasb-hunar leksikasi” nomli …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek shevashunoslari"

kurs ishi mavzu: o‘zbek shevashunoslari (s. ibrohimov, y.ibragimov, d.abdullayeva) va “bir sheva lug ‘ati” loyihasini sheva so‘zlari bilan boyitish mundarija kirish………………………………………………………………..… asosiy qism i bob . 1.s. ibrohimovning ilmiy ishlari 2.y. ibragimovning ilmiy tadqiqotlari 3.d. abdullayevaning ilmiy kuzatishlari ii bob. 4. bir sheva lug‘ati loyihasini sheva so‘zlari bilan boyitish hamda o‘z shevangiz haqida to‘liq ma’lumot bering 5.o‘z shevangizdan o‘nta dialektal so‘z yozib , ulardagi dialektal so‘zlarning tagiga chizib izohlang va transkripsiya qiling xulosa…………………………………………………………………….……… foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati kirish dialektologiya grekcha so‘z bo‘lib, (dialektos - sheva, logiya - fan) sheva haqidagi fan degan ma‘noni anglatadi. bu ta’rif 1959-yilgi darslikda bu tarz...

This file contains 14 pages in DOCX format (43.8 KB). To download "o'zbek shevashunoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek shevashunoslari DOCX 14 pages Free download Telegram