o'zbek tilimorfemikasi

PPTX 8 pages 59.6 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 59.6 KB

File type PPTX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

powerpoint taqdimoti mavzu:o'zbek tili morfemikasi, morfemik tahlil turlari reja: 1.o’zbek tili morfemikasining dolzarb muammolari. so’zlar tarkibidagi affiksal morfemalarning vazifasiga ko’ra turlarini ajratish. morfema variantlarini misollar asosida ajratish. grammatika ko’plab tilshunoslik atamalari kabi ikki ma’noli (bu esa terminlar bir ma’noli bo’ladi degan da’volarning unchalik ham to’g’ri emasligini ko’rsatadi)dir. bir ma’nosida tilning grammatik qurilishi tushunilsa, ikkinchi ma’nosida tilshunoslikning shu grammatik qurilishni o’rganuvchi sohasi anglashiladi. demak, u so’z va gapning formal-grammatik tomonlarini – so’z o’zgarishlarini, sintaktik birliklar va ularning turli ko’rinishlarini, strukturasini va hosil qiluvchi vositalarini, shuningdek, ifodalaydigan grammatik ma’nolarini o’rganadi. tilning o’ziga xosligi fonetik, leksik, grammatik strukturalarning yaxlitligidan iborat. ular bir-biridan ajralgan holda emas, yaxlit sistema sifatida mavjuddir. bu yaxlitlikni zohiriy va botiniy tushunish mumkin. yaxlitlikning zohiriy alomati tovushlarning so’z va qo’shimchalarni, so’zlarning gap va so’z birikmalarini tashkil etishida namoyon bo’ladi. yaxlitlikning botiniy idrokida fonetik omilning qo’shimcha, so’z, so’z birikmalari ma’nolarini, leksik omilning shu tarzda fonetik, grammatik, grammatik omilning fonetik va leksik …

2 / 8

y o’zgarishlarga befarq bo’lib, unda faqat vaqt o’z izlarini qoldiradi. chunki yaqin yillarda tubdan o’zgarishga uchragan ijtimoiy hayotning ta’siri natijasida, masalan, o’zbek tilining morfologik strukturasi, sintaktik qurilishida o’zgarish kuzatilmaganligi buning yorqin dalilidir. lekin asrlar davomida bunday o’zgarishlar bo’lib turadi. masalan, eski o’zbek tilida –gu affiksi yordami bilan yasalgan ish otiga -m, -ng affikslarining qo’shilib, ushbu so’zning kesim ekanligini ko’rsatgan: men ko’rgum tipida. bu hozirgi o’zbek tilida kuzatilmaydi. ul, alar, andin, anda, ko’zun ko’rub (ko’zi bilan ko’rib) kabi qator so’zshakllar fikrimizning dalilidir. yoki eski o’zbek tilida bu sening, bu mening ko’rinishidagi sintaktik qurilma mavjud bo’lgan. u hozirgi kunda u bu seniki, bu meniki ko’rinishiga ega. so’zlar tarkibidagi affiksal morfemalarning vazifasiga ko’ra turlarini ajratish.morfemika so’zning nomustaqil tarkibiy qismlari haqidagi ta’limot. ma’lumki, o’zbek tilida, flektiv tillardagidan farqli o’laroq, o’zak mustaqil ma’no anglatish xususiyatiga ega. so’zning o’zakdan boshqa qismlari esa undan ayricha qo’llanmaydi va ma’no anglatmaydi. shuning uchun ular morfemalar deyiladi. masalan, paxtakorlarga so’zi …

3 / 8

arning lisoniylashuvidir. ular leksema sifatida lisonda ish, paxta leksemalaridan farqli o’laroq, so’z yasovchi qo’shimchalar bilan birga mavjud. qo’shimchalardan xoli leksema o’zak atamasi bilan ham nomlanadi. so’zning morfemik strukturasidagi o’zgarishlar. aytilganidek, til taraqqiyoti natijasida so’zning semantik, fonetik strukturasida bo’lgani kabi, morfemik tarkibida ham jiddiy o’zgarishlar yuz beradi. ularning har xil ko’rinishlari bor: 1.so’z va qo’shimcha birlashib, so’z tublashishi mumkin: yuksal, yuksak. 2.so’z va qo’shimcha birlashib, ular yaxlitlanishi mumkin: biron, biror, bezor. qo’shimcha bunday zichlashishi natijasida o’z invarianti – morfemasidan uzilishi mumkin. 3.so’z va qo’shimcha orasidagi aloqa soddalashishi mumkin: yumshoq, qattiq. 4.so’z qo’shimcha holiga kelishi, murakkab qo’shimchalar bir-biriga qo’shilib ketishi, ya’ni birlashishi mumkin: borib yotibdi – borib yatipti – boryapti; ning + ki=niki. e’tiboringiz uchun rahmat /docprops/thumbnail.jpeg

4 / 8

5 / 8

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek tilimorfemikasi"

powerpoint taqdimoti mavzu:o'zbek tili morfemikasi, morfemik tahlil turlari reja: 1.o’zbek tili morfemikasining dolzarb muammolari. so’zlar tarkibidagi affiksal morfemalarning vazifasiga ko’ra turlarini ajratish. morfema variantlarini misollar asosida ajratish. grammatika ko’plab tilshunoslik atamalari kabi ikki ma’noli (bu esa terminlar bir ma’noli bo’ladi degan da’volarning unchalik ham to’g’ri emasligini ko’rsatadi)dir. bir ma’nosida tilning grammatik qurilishi tushunilsa, ikkinchi ma’nosida tilshunoslikning shu grammatik qurilishni o’rganuvchi sohasi anglashiladi. demak, u so’z va gapning formal-grammatik tomonlarini – so’z o’zgarishlarini, sintaktik birliklar va ularning turli ko’rinishlarini, strukturasini va hosil qiluvchi vositalarini, shuningdek, ifodalaydigan grammatik ma’nolarin...

This file contains 8 pages in PPTX format (59.6 KB). To download "o'zbek tilimorfemikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek tilimorfemikasi PPTX 8 pages Free download Telegram