murakkab qo‘shma gaplarning semantik xususiyatlari

DOCX 24 pages 120.5 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 120.5 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

mavzu: murakkab qo‘shma gaplarning semantik xususiyatlari kurs ishi mundarija i.kirish.o‘zbek tilshunosligida murakkab qo‘shma gaplarning o‘rganilishi……………………………………………………………………..5-7 ii.asosiy qism 1.murakkab qo‘shma gaplarning semantik tuzilishi…………………………..7-9 2.murakkab qo‘shma gap turlari…………………………………...................9-11 a)ergashish yo‘li bilan tuzilgan murakkab qo‘shma gaplar..............................11-14 b)bog‘lanish yo‘li bilan tuzilgan qo‘shma gaplar……………………………..15-17 c) aralash turdagi murakkab qo‘shma gaplar…………………………………18-20 3. murakkab qo‘shma gaplar haqida olimlarning tasnifi …………………….21-23 iii.xulosa……………………………………………………………………..24-26 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………… kurs ishining umumiy tavsifi kurs ishi mavzusining belgilanishi. kurs ishi mavzusi alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi tomonidan berildi va tasdiqlandi. mavzuning o‘rganilganlik darajasi. murakkab qo‘shma gaplarni o‘rganish gap ta’limotining tarkibiy qismi, undan ajratilgan holda qaralishi mumkin emas. o‘zbek tilshunoslari tomonidan murakkab qo‘shma gap ancha ko‘p o‘rganilgan. murakkab qo‘shma gap masalasi o‘zbek tilshunosligida birinchi marta ilmiy asosda g‘.abdurahmonov tomonidan chuqur o‘rganilgan. a.g‘ulomov, m.asqarova, a.nurmonov, n.mahmudov, r.sayfullayevalar bu sohada katta ishlar olib borganlar. kurs ishining maqsad va vazifalari. kurs ishidan ko‘zlangan maqsad hozirgi o’zbek tilidagi bog‘langan qo‘shma gaplarni …

2 / 24

borat. kurs ishimizning manbalari sifatida oldin bu sohada amalga oshirilgan ilmiy-tadqiqot ishlari, oliy ta’lim muassasalari uchun yaratilgan darslik va qo‘llanmalar, izohli lug‘atlar, shuningdek, badiiy asarlar fikrimizni tasdiqlash uchun xizmat qiladi. ishda, asosan, o‘zbek tili grammatikasi, turli davrlarda yaratilgan darslik va qo‘llanmalar, sintaksis, qo‘shma gaplarga bag‘ishlangan ishlardan asosiy manba sifatida foydalanildi. kurs ishida ilmiy-tadqiqot metodlaridan tavsifiy, qiyosiy-tarixiy, tahliliy usullardan keng foydalanildi. kurs ishining ilmiy va amaliy ahamiyati. kurs ishining ilmiy va amaliy ahamiyati murakkab qo‘shma gaplarga turli xil tomondan yondashib, turlarga ajratish va turlarni guruhlarga bo‘lish, avvalo, shuni ta’kidlash lozimki, bu kabi ishlarni amalga oshirishdan maqsad, birinchidan, tilshunoslik doirasidagi grammatik qoidalarda va ular orqali amaliyotda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammolarni bartaraf etishi lozim. ikkinchidan, ta’lim-tarbiya sohasida o‘quvchilar va mustaqil o‘rganuvchilarga o‘qish-o‘qitish jarayonlarini yengillashtirishdan iborat bo‘lishi lozim. zeroki, bugungi zamonaviylashgan texnika asri ham aynan shunday sodda, oson, ham qulay, ayniqsa, samarali o‘rgatish va o‘rganish tarafdoridir. kurs ishining tuzilishi. kurs ishi tuzilish jihatidan …

3 / 24

misilsiz zo’r bunyodkorlik deb maqtaydi va uni olqishlaydi. hozirgi o‘zbek adabiy tili ii qismi ya’ni sintaksis bo‘limida bunday gaplar murakkab period gap deb ta’rif berilgan. fikrni to‘liq ifodalamoq uchun tarkibi murakkab konstruksiyalar qo‘llanadi. tarkibi murakkab konstruktsiyalar bog‘langan va ergash gapli qo‘shma gaplarni, bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarni o‘z ichiga oladi. odatda, bu xil gaplarning qismlari darak gap shaklida boʼladi. murakkab periodning qo‘llanishi asosan yozma adabiyotga xos bo‘lib, voqea, hodisa, period matnlarni keng xarakterlash, tasvirlash uchun ishlatiladi. murakkab sostavli gaplarda maʼlum bir mazmun munosabati ifodalangani, intonatsion tugallik bo‘lgani uchun, bu xil konstruksiyalar o‘ziga xos sifatga ega bo‘ladi va ular period deb nomlanadi. ammo periodni faqat sostavi : bir murakkab qo‘shma gap konstruksiyalari bilan chegaralab bo‘lmaydi, sostavi uncha murakkab bo‘lmagan qo‘shma gaplarda , (masalan, bir necha ergash gapli qo‘shma gaplarda) va shuningdek, tarkibi murakkab sodda gaplarda (masalan, tarkibida/ uyushiq, ajratilgan bo‘laklari bo‘lgan gap konstruktsiyalarda) ham maʼlum fikr va intonatsiya tugalligi bo‘lishi mumkin. period tuzilishi, …

4 / 24

tili(ii. sintaksis) toshkent. 1966-482-bet.] intonatsiyadan tashqari,payt va o‘rin munosabatini ko‘rsatuvchi ayrim leksik elementlar (keyin, baʼzan, gunda, birdan, bir ozdan, so‘ng, shunga qaramay v. b.) olmoshlar (ko‘proq ko‘rsatish olmoshlari), bog‘lovchi va bog‘lovchi vazifasidagi so‘zlar, ayrim bo‘laklarining takrorlanishi yoki umumiy bo‘laklarning mavjudligi, kesimlarning zamon munosabati, qismlarning o‘rinlashishi murakkab periodni tuzuvchi, uning qismlari orasida maʼlum mazmun munosabatini o‘rnatuvchi vositalar bo‘lib xizmat qiladi.[footnoteref:2] murakkab period yozma adabiyotda maʼlum stilistik maqsadlar uchun xizmat qilishi mumkin ular turli tasviriy, ekspressiv, satirik, lirik, yumoristik funktsiyalarda ishlatiladi. shu jihatdan bu xil sintaktik konstruktsiyalar ham stilistik, ham sintaktik hodisa sifatida o‘rganilishi shart. murakkab sostavli konstruktsiyalar alohida sintaktik-stilistik hodisadir. biz sintaktik nuqtai nazardan tekshiramiz. bunda murakkab periodning qismlari orasida ifodalangan mazmun munosabatlari va ularning sostavi ko‘rib o‘tiladi. murakkab periodni ikkidan ortiq gaplar tashkil etadi. bu gaplar orasida maʼlum mazmun munosabatlari o‘rnatiladi.[footnoteref:3] [2: reshetev v., ibroximov s., tursunov .,kamolov k. xozirgi uzbek adabiy tili(ii. sintaksis) toshkent. 1966- 482-bet.] [3: http://www.ziyonet.uz/ ] …

5 / 24

ikki sodda gapning tenglanish yoki tobelanish asosida bog‘lanishidan tashkil topsa, murakkab qo‘shma gaplar tarkibiy qismlarining miqdori hamda uch va undan ortiq bog‘lanish usuli (tenglanish, tobelanish, aralash usul) asosida shakllanishi bilan xarakterlanadi. qiyoslang: 1. ikki komponentli qo‘shma gap: uning ham ko‘zi qattiq, ham tili tez edi. (o.) 2. murakkab qo‘shma gap (ko‘p komponentli qo‘shma gap): o‘tar kunlar, kechar yillar, yurakda muttasil xanda. (g‘.g‘.) murakkab qo‘shma gaplar sintaktik tuzilishi, qismlarini bog‘lovchi vositalariga ko‘ra bog‘langan va ergashgan qo‘shma gaplarga o‘xshaydi. bunday tuzilishdagi qo‘shma gap tarkibiy qismlarini bog‘lashda teng va ergashtiruvchi bog‘lovchilar, bog‘lovchi vazifasidagi yuklamalar, ko‘makchili biriktiruvchi vositalar, fe’l shakllari ko‘rsatkichlari, ohang muhim o‘rin tutadi. murakkab qo‘shma gaplarning tarkibiy qismlari faqat tenglanish yoki faqat tobelanish, shuningdek, ham tenglanish, ham tobelanish asosida bog‘lana oladi. murakkab qo‘shma gaplar uch va undan ortiq tarkibiy qismlarning o‘zaro semantiksintaktik jihatdan bog‘lanishidan tashkil topgan qo‘shma gaplardir. murakkab qo‘shma gaplar tarkibiy qismlarining tenglanish, tobelanish hamda aralash usullar asosida bog‘lanishi bilan ham …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "murakkab qo‘shma gaplarning semantik xususiyatlari"

mavzu: murakkab qo‘shma gaplarning semantik xususiyatlari kurs ishi mundarija i.kirish.o‘zbek tilshunosligida murakkab qo‘shma gaplarning o‘rganilishi……………………………………………………………………..5-7 ii.asosiy qism 1.murakkab qo‘shma gaplarning semantik tuzilishi…………………………..7-9 2.murakkab qo‘shma gap turlari…………………………………...................9-11 a)ergashish yo‘li bilan tuzilgan murakkab qo‘shma gaplar..............................11-14 b)bog‘lanish yo‘li bilan tuzilgan qo‘shma gaplar……………………………..15-17 c) aralash turdagi murakkab qo‘shma gaplar…………………………………18-20 3. murakkab qo‘shma gaplar haqida olimlarning tasnifi …………………….21-23 iii.xulosa……………………………………………………………………..24-26 foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………… kurs ishining umumiy tavsifi kurs ishi mavzusining belgilanishi. kurs ishi mavzusi alisher na...

This file contains 24 pages in DOCX format (120.5 KB). To download "murakkab qo‘shma gaplarning semantik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: murakkab qo‘shma gaplarning sem… DOCX 24 pages Free download Telegram