morfem tahlil

DOCX 20 pages 54.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.2 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: morfem tahlil. abdulla qahhorning “bemor” hikoyasi mazmunida kurs ishi mundarija kirish ……………………………………………………………………………….. i bob. morfema va uning tilshunoslikdagi ahamiyati 1.1. morfema tushunchasi va uning tasnifi(asosiy manbalar va tilshunoslarning fikrlari asosida……………………………………………………………………………… 1.2. morfemalarning turlari…………………………………………………………………………….. ii bob. “bemor” hikoyasining morfem tahlili 2.1. hikoyada so‘z yasovchi va shakl yasovchi qo‘shimchalar tahlili …………………. 2.2. tahlil natijalari asosida morfemalarning statistik taqsimoti ……..……………….. xulosa ……………….……………………………………………………………… foydalangan adabiyotlar ......……………………………………..……... kirish til — jamiyatning muhim ijtimoiy hodisasi bo‘lib, inson tafakkuri, dunyoqarashi va estetik ongining ifodasidir. har bir millatning madaniyati, ma’naviy boyligi, tafakkur darajasi til orqali namoyon bo‘ladi. shu sababli tilshunoslik fanida til birliklarini, ularning ichki tuzilishini, ayniqsa morfemik tuzilmani o‘rganish dolzarb ahamiyat kasb etadi. tilshunoslikda morfema eng kichik ma’noli birlik sifatida e’tirof etilib, u so‘zning ma’no va shakl tomonini belgilovchi muhim element hisoblanadi. morfemalarning tahlili orqali tilning leksik-semantik va grammatik imkoniyatlari chuqur yoritiladi. ayniqsa, badiiy matn asosida olib borilgan morfemik tahlil adabiy tilning stilistik boyligini va grammatika …

2 / 20

iborat. morfemik tahlil vositasida adabiy tilning ichki tuzilmasini ochib berish maqsad qilingan. ishning vazifalari kurs ishining maqsadidan kelib chiqib, quyidagi vazifalar belgilandi: 1. morfema tushunchasining tilshunoslikdagi nazariy asoslarini tahlil qilish. 2. “bemor” hikoyasi asosida har bir gapdagi so‘zlarni morfemalarga ajratish. 3. so‘z yasovchi va shakl yasovchi morfemalarni ajratib ko‘rsatish. 4. har bir morfemaning vazifasini aniqlash. 5. tahlil qilingan ma’lumotlar asosida morfemalarning statistik foizini aniqlash. 6. nazariy yondashuvlarni amaliy tahlil bilan bog‘lash. ishning dolzarbligi bugungi kunda tilshunoslikda morfemik tahlil usullari nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham keng qo‘llanilmoqda. morfema — tilning eng muhim birliklaridan biri bo‘lib, uni tahlil qilish orqali tilning grammatik qurilishi, ifodaviy imkoniyatlari aniqlanadi. ayniqsa, badiiy matn asosida o‘tkazilgan morfemik tahlil o‘zbek adabiy tilining zamonaviy holati, til vositalarining badiiy maqsadlar uchun qanday ishlatilishini o‘rganishda muhim vositadir. kurs ishi obyekti kurs ishining obyekti – o‘zbek adabiy tili tizimida faol ishlatiladigan morfemalar tizimi. kurs ishi predmeti kurs ishining predmeti – “bemor” …

3 / 20

malar ham, qattiq va yumshoq turlarga bo‘linadi. qadimgi turkiy tilda birlamchi cho‘ziq unlilar ham farqlangan. undoshlardan jarangli va jarangsiz uyg‘unlik bor. qadimgi turkiy adabiy tili morfem tuzilishining hozirgi o‘zbek adabiy tili bilan mos keluvchi va farq qiluvchi tomonlari bor. ba’zi shakllar iste’moldan chiqqan bo‘lsa, ba’zilarning vazifasi o‘zgargan. ayrimlari turli fonetik o‘zgarishlarda hozirgi tilimizda ham uchraydi. qadimgi turkiy tilda mavjud bo‘lib, hozirgi o‘zbek adabiy tilida saqlanmagan, lekin umumxalq tilida yoki boshqa turkiy tillarda uchraydiganlari ham bor. qadimgi turkiy tilda faol sanalgan ayrim shakllar hozirgi o‘zbek tilida qoldiq sifatida ham uchrashi mumkin. ma’lumki, davr o‘tishi bilan morfemalar ma’no o‘zgarishiga uchrashi mumkin; so‘z-morfema ham, affiks-morfema ham o‘z ma’nosini yo‘qotadi. yani ulardan biri iste’moldan chiqadi. shunda tarixan mustaqil morfemalar bir so‘zga aylanib, hozirgi paytda ma’noli qismlarga bo‘linmaydigan bo‘lib qoladi. jumladan, hozirgi boshla, ishla so‘zlarini osonlik bilan ikki morfemaga ajrata olamiz. ular qadimda ham shunday bo‘lingan: bosh-la, ish-la. lekin ula so‘zi tilimizda ikkiga ajralmaydi. qadimgi …

4 / 20

funksiya bajaruvchi birligi” sifatida izohlagan. [1: > ¹ vinogradov v. v. russkiy yazik. grammaticheskoye ucheniye o slove. — m.: nauka, 1972.] eng kichik grammatik birlik morfema bo‘lib, morfemalardan so‘zlar yasaladi, so‘zlar esa o‘z navbatida so‘z birikmalari va gaplar qurilishida qatnashadi. z.xolmonovani fikriga ko‘ra morfema shunday tasnif qilingan. eng kichik grammatik birlik morfema bo‘lib, morfemalardan so‘zlar yasaladi, so‘zlar esa o‘z navbatida so‘z birikmalari va gaplar qurilishida qatnashadi.[footnoteref:2] morfema haqida bildirilgan j.vandriesning fikri ham o'ziga xos bo'lib, u mustaqil ma'no anglatuvchi til elementlari o'rtasida munosabat o'rnatuvchi birliklarni morfema deb ataydi va ular jumlasiga tilning barcha yordamchi vositalarini hamda so'zlarning formal qismlarini kiritadi. [2: > ¹ xolmonova z. hozirgi o‘zbek adabiy tili. — toshkent: o‘qituvchi, 1992. — b. 105.] morfema termini deskriptiv tilshunoslikning asoschilaridan biri l.blumfild ta'limotida yanada boshqacharoq tavsiflanadi. bunga ko'ra, boshqa biror forma bilan fonetik-semantik jihatlariga ko'ra o'xshash bo'lmagan til formasini sodda forma yoki morfema, deb atash mumkin. bird «ptitsa», play …

5 / 20

stemasidagi o'rni va boshqa birliklarga munosabati ustuvor ahamiyat kasb etmaydi. shu bois l.blumfild ta'limotida sodda va nomustaqil so'zlar ham, so'zning ma'noli qismlari ham morfema jumlasiga kiritiladi. 3. i.a.boduen de kurtene ham morfemaning minimal shaklli bo'lishini alohida qayd etadi. biroq bunda uning til sistemasida tutgan o'rni va boshqa birliklarga bo'lgan munosabati ahamiyatli ekanligi ta'kidlanadi. boduen so'zning minimal ma'noli qismini morfema deb ataydi. bizningcha, morfemaning lingvistik tabiati haqida yuqorida bildirilgan l.blumfildning mulohazalari keng qamrovli bo'lib, u haqiqatga yaqindir. hajman minimal sodda so'zlar ham, nomustaqil so'zlar ham qayta parchalanmasligi va muayyan ma'no ifodasini berishiga ko'ra morfemaning ta'rifiga mos keladi. i.a.boduende kurtene mulohazalarida esa morfemaning, asosan bir turi - so'z bilan bog'liq bo'lgan, uning ma'noli qismini tashkil etuvchi minimal birliklar haqida so'z yuritiladi. j.vandries ham morfemani nisbatan tor ma'noda tushunadi. shu bois u yordamchi so'zlar, so'zning formal qismlarini, urg'u va intonatsiya haqida fikr bildiradi. so'zning o'zak qismini morfema sanamaydi. v.m.solntsev l.blumfild nazariyasida sodda so'zlarning …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "morfem tahlil"

mavzu: morfem tahlil. abdulla qahhorning “bemor” hikoyasi mazmunida kurs ishi mundarija kirish ……………………………………………………………………………….. i bob. morfema va uning tilshunoslikdagi ahamiyati 1.1. morfema tushunchasi va uning tasnifi(asosiy manbalar va tilshunoslarning fikrlari asosida……………………………………………………………………………… 1.2. morfemalarning turlari…………………………………………………………………………….. ii bob. “bemor” hikoyasining morfem tahlili 2.1. hikoyada so‘z yasovchi va shakl yasovchi qo‘shimchalar tahlili …………………. 2.2. tahlil natijalari asosida morfemalarning statistik taqsimoti ……..……………….. xulosa ……………….……………………………………………………………… foydalangan adabiyotlar ......……………………………………..……... kirish til — jamiyatning muhim ijtimoiy hodisasi bo‘lib, inson tafakkuri, dunyoqarashi va estetik ongining ifodasidir. har bir millatning madaniya...

This file contains 20 pages in DOCX format (54.2 KB). To download "morfem tahlil", click the Telegram button on the left.

Tags: morfem tahlil DOCX 20 pages Free download Telegram