alkaloidlar

PPTX 25 pages 7.4 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.4 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint 13-ma’ruza alkaloidlar alkaloidlarning tasnifi va nomenklaturasi alkaloidlar uchta mezonga ko'ra tasniflanadi: 1. kimyoviy tuzilishi 2. tabiiy manbalar 3. biosintetik yo‘l alkaloidlar alkaloidlar tabiiy birikmalarning katta guruhidir. ularning nomi (ishqoriy - ishqorga o'xshash) ularning umumiy farqlovchi xususiyatini ko'rsatadi - ularning barchasi azotli asoslardir. ushbu birikmalar asosan o'simlik manbalaridan iborat. ular aminokislotalardan biosintez jarayonida hosil bo'ladi va o'simliklarda organik kislotalar bilan tuzlar shaklida topiladi. bugungi kunga qadar 5000 dan ortiq alkaloidlar ajratilgan, ulardan 3000 tasining molekulyar tuzilishi aniqlangan. 1. haqiqiy alkaloidlar. ular aminokislotalardan sintezlanadi va ularning tuzilishining asosini azotli geterosikllar tashkil qiladi; 2. protoalkaloidlar. ularda heterotsiklik fragment mavjud emas, balki o'simlik aminlari bo'lib, aminokislotalardan ham hosil bo'ladi; 3. psevdoalkaloidlar - tarkibida aminokislotalardan hosil bo'lmagan, ammo aminokislotalardan hosil bo'lmagan birikmalar. bularga terpen va steroidal alkaloidlar kiradi alkaloidlarning uch turi mavjud: bu guruhning eng muhimi efedrin bo'lib, efedralar oilasiga mansub ignabargli daraxtlarning (ephedra) ko'p turlarida uchraydigan alkaloid bo'lib, undan treoizomer psevdoefedrin bilan …

2 / 25

vjud: qadimgi yunon faylasufi suqrot gemlok (hemlok) damlamasi bilan zaharlangan degan taxmin mavjud. konin juda oddiy sintetik usulda olingan birinchi alkaloid edi (ladenburg, 1866): piridinlar guruhi bu guruhda nikotin (nicotina tabacum l.dan) va anabazin (anabasis aphilla l.dan) biologik faolligi bilan ajralib turadi: nikotin o'ziga xos tamaki hidiga ega, suvda va organik erituvchilarda yaxshi eriydigan rangsiz yog'li suyuqlikdir. limon yoki malein kislotalari bilan tuzlar shaklida, quruq tamaki barglarida sezilarli miqdorda (2-8%) topiladi, u erdan olinishi mumkin. kichik dozalarda nikotin markaziy asab tizimini qo'zg'atadi, katta dozalarda uni susaytiradi va oxir-oqibatda markaziy asab tizimining falajiga, nafas olish va yurak faoliyatiga olib keladi. anabazin farmakologik ta'sirida nikotinga o'xshaydi. ilgari chekishni tashlashga yordam beradigan vosita sifatida ishlatilgan, hozirda yuqori toksiklik tufayli to'xtatilgan opiy alkaloidi gipnotik (uxlatuvchi) yoki ko'knoridan (papaver somniferum) ajratilgan alkaloidlarni ikki guruhga bo'lish mumkin: 1) piperidin siklini o'z ichiga olgan fenantren hosilalari; 2) izoxinolin hosilalari. fenantrenin hosilalariga morfin va uning hosilalari kiradi. morfin …

3 / 25

stirish qobiliyatiga ega va tibbiyotda yo'talni davolovchi vosita sifatida qo'llaniladi. morfinning yarim sintetik analogi, geroin (diatsetilmorfin) ko'proq bioavailability tufayli morfinga qaraganda ancha kuchli giyohvandlik ta'siriga ega. opiy alkaloidlarining ikkinchi guruhi izoxinolin hosilalaridir. ulardan eng muhimi papaverindir. papaverin birinchi marta ko'knoridan ajratilgan. hozirgi vaqtda u sintetik tarzda olinadi va antihipertenziv vosita sifatida tibbiyotda keng qo'llaniladi. papaverinning sintetik analogi - no-shpa - silliq mushaklarning spazmlarini samarali ravishda engillashtiradi va dori sifatida ishlatiladi. tropin hosilalariga atropin, belladonna (atropa belladonna) va tungi soyalar oilasining boshqa o'simliklarida (solanaceae) topilgan alkaloid kiradi. kokain koka butasi (erythroxylon coca) barglarida taxminan 1% miqdorida topiladi. kokain birinchi mahalliy og'riqsizlantiruvchi dorilardan biri edi. uning kamchiliklari - giyohvandlik ta'siri. kokainning sintetik analoglari - anestezin, novokain, dikain - giyohvandlik xususiyatlaridan mahrum va mahalliy anestezika sifatida tibbiy amaliyotda keng qo'llaniladi: purin alkaloidlari purin alkaloidlari o'simlik dunyosida keng tarqalgan, ularning manbalari choy, qahva, kakao. hozirgi vaqtda ularning barchasi sintetik usulda olinadi. ularning biologik faolligi …

4 / 25

di. zaharli moddaning zaharliligi ularning fizik va kimyovny xossalariga va to’zilishiga bog`liq zaharlar ta`sirini belgilab beradigan asosiy omillardan biri ularning qanday miqdor yoki kontsentratsiyada organizmga ta`sir ko’rsatishidir. zahar degan tushunchaning o’zi ham hamisha moddaning miqdori, kontsentratsiyasi bnlan bog`langan zaharli moddalarning organizmda tarqalishi 3 asosiy omilga : atrof, vaqt va kontsentratsiyaga bog`liq bo’ladi. 1.atrof omili – organizmga zaharning tushishi va tarqalish yo’nalishi bo’lib, zaharning miqdori - to’qima massasi birligida a`zodagi qon hajmiga bog`liq bo’ladi. zaharning vaqt birligidagi maksimal miqdori odatda o’pka, buyrak, jigar, yurak, bosh miyada to’planadi. toksik jarayon zaharning miqdori bilangina emas, balki zaharda bo’ladigan retseptorlarning sezgirligi bilan ham o’lchanadi. ayniqsa orqaga qaytmaydigan jarayonlarni chaqiradigan toksik moddalar, misol uchun to’qimaning kislota va ishqorlar tufayli kimyoviy quyish juda havflidir. funktsional o’zgarishlarni keltirib chiqaradigan moddalar, misol uchun narkoz, ancha havfsiz xisoblanadi, chunki bu jarayonlar orqaga qaytadi. 2.vaqt omili deb organizmga zaharning tushishi va undan chiqib ketish tezligi ya`ni vaqt oralig`ida zaharning ta`siri …

5 / 25

elladonadan atropin ajratib olindi. yuqori toksik sintetik moddalar yaratildi. toksikologiyada zaharlovchi moddalarning zaharlilik darajasini belgilash uchun quyidagi tushunchalardan foydalaniladi: — yo’l qo’ysa bo’ladigan kontsentratsiyasi va miqdori — bunda zaharlovchi modda uzoq muddat ichida ta`sir qilsa ham kishi organizmida hech qanday o’zgarish yuzaga kelmaydi; — bo’sag`a miqdori yoki kontsentratsiyasi — bunda engil darajadagi klinik alomatlar paydo bo’ladi, ish qobiliyati pasayib ketadi; — o’rtacha safdan chiqaruvchi miqdori va kontsentratsiyasi — kishilar va 50% i ish bajarish xususiyatini yo’qotadi va ic50 va id50 belgilari bilan ifodalanadi. bu erda i — ingliz so’zining birinchi harfi bo’lib, incapacitating — qobiliyatsiz, qobiliyati yo’q degan ma`noni bildiradi; — o’ldiradigan o’rtacha miqdor va kontsentratsiyasi — bunda zaharlangan kishilarning 50% i halok bo’ladi va cl50, dl50 lar bilan ifodalanadi; — absolyut o’ldiradigan miqdori yoki kontsentratsiyasi — bunda zaharlanganlarning 90—100% i halok bo’ladi va sl50, dl50 bilan ifodalanadi. biotransformatsiya agar organizmga tushgan zaharlovchi modda miqdori ma`lum vaqt ichida kam miqdorda …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alkaloidlar"

prezentatsiya powerpoint 13-ma’ruza alkaloidlar alkaloidlarning tasnifi va nomenklaturasi alkaloidlar uchta mezonga ko'ra tasniflanadi: 1. kimyoviy tuzilishi 2. tabiiy manbalar 3. biosintetik yo‘l alkaloidlar alkaloidlar tabiiy birikmalarning katta guruhidir. ularning nomi (ishqoriy - ishqorga o'xshash) ularning umumiy farqlovchi xususiyatini ko'rsatadi - ularning barchasi azotli asoslardir. ushbu birikmalar asosan o'simlik manbalaridan iborat. ular aminokislotalardan biosintez jarayonida hosil bo'ladi va o'simliklarda organik kislotalar bilan tuzlar shaklida topiladi. bugungi kunga qadar 5000 dan ortiq alkaloidlar ajratilgan, ulardan 3000 tasining molekulyar tuzilishi aniqlangan. 1. haqiqiy alkaloidlar. ular aminokislotalardan sintezlanadi va ularning tuzilishining asosini azotli geterosi...

This file contains 25 pages in PPTX format (7.4 MB). To download "alkaloidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: alkaloidlar PPTX 25 pages Free download Telegram