alkaloidlar

PPT 35 pages 13.4 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.4 MB

File type PPT

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

"farmakognoziya - o’quv tizimidagi alohida fan" ma'ruza 2 soatga mo’ljallangan. tarkibida alkaloidlar bo’lgan dorivor o’simliklar va mahsulotlar ma'ruza - 10 soat alkaloidlar – o‘simliklarda, kamdan-kam hollarda hayvonot organizmida uchraydigan va asos xossasiga ega bo‘lgan azotli organik birikmalar. shular jumlasidan morfinni birinchi marta (1806) nemis aptekari sertyurner ko‘knori shirasi (afyun)dan ajratib oddi. shundan keyin olimlar o‘simliklar ta-nasida neytral va kislota xossasiga ega bo‘lgan kimyoviy birikmalargina emas, balki asos xossasiga ega bo‘lgan moddalar ham mavjud degan xulosaga keldilar. 19-asrda strixnin, xinin, kofein, atro-pin, efedrin va boshqa ajratib olindi. 20-asrning 60-yillarda 1000 dan ziyod tabiiy va sun’iy yo‘l bilan olingan a. ma’lum edi. a. o‘simliklar hayotini boshqarib turadigan faol moddalardir. aksariyat a. rangsiz kristall moddalar bo‘lib, kimyo-viy tabiatiga ko‘ra halqasida azot atomlari bo‘lgan geterotsiklik birikmalar hisoblanadi. oddiy alkoloidlar tarkibida 10 ga yaqin, murakkablarida 50 dan ziyod ugle-rod atomlari buladi. alkoloid sulfat, xlorid, salitsilat, oksalat va boshqa kislotalar bilan kristall tuzlar hosil qiladi; bu …

2 / 35

deyiladi. alkaloidlar - oz miqdorda qimmatbaho dorivor moddalar, ko‘p miqdori esa zaharli moddalar hisoblanadi. alkaloid so‘zi «arabcha-grekcha» so‘zlar yig‘indisi bo‘lib «ishqorsimon» degan ma’noni anglatadi. o‘simliklarda alkaloidlar miqdori turlicha bo‘ladi. ko‘p miqdorda alkaloid saqlovchi «xinin» daraxti, barbaris o‘simligi hisoblanadi (10%-15%). lekin bunday o‘simliklar juda kam. tarkibida (1-2%) alkaloid bo’lgan o‘simliklar alkaloidga boy o'simlik hisoblanadi. alkaloidlar o`simliklarda, asosan olma, limon, oksalat, qahrabo, sirka, propion, sut, sulfat, fosfat kislotalarning tuzlari holida uchraydi. tuzlaridan hosil qilingan erkin alkaloidlar alkaloid asoslar deb yuritiladi. alkaloidlar o'simliklardan suv va spirt yordamida (tuz holida), boshqa organik erituvchilar bilan (asos holida) ekstraksiya usuli bilan ajratib olinadi. erituvchilar haydalgandan so‘ng qolgan qoldiq «alkaloidlar yig‘indisi» dan maxsus usullar (masalan xromatografiya usuli) yordamida alkaloidlar alohida-alohida qilib ajratib olinadi. alkaloidlarning ko`pchiligi oson kristallanadigan, rangsiz moddalar bo`lib, ayrimlarigina (konin, nikotin, anabazin) suyuq holda bo`ladi. ko`pchilik alkaloidlar optik faollikka ega tropan alkaloidlari. tropan pirrolidin va pipiridin halqalarning kondensirlanishidan hosil bo`lgan bisiklik birikmadir. tropan alkaloidlarining hosilalariga …

3 / 35

l modda. u ko`z, jigar, buyrak,nerv, bronxial astma kasalliklarini davolashda qo`llaniladi [3]. kokain janubiy amerikada o`sadigan “kokka” o`simligi barglarida bo`ladi. u kristall modda bo`lib, uning xlorgidrati ko`, quloq, tomoq, burun kasalliklarinidavolashda hamda jarrahlikda og`riqni qoldiruvchi vosita sifatida qo`llaniladi. narkotik tasirga ega. purin alkaloidlariga kofein, teofillin, teobrominlar, ya’ni ksantinning metilli hosilalari misol bo`ladi. ular choy bargi, kofe doni va kakao tarkibida uchraydi. 1,3,7-trimetil ksantin teofilin teobromin ma'ruza rejasi: alkaloidlarga miqdor tahlili. alkaloidlar saqlovchi dorivor o’simliklar va ularning mahsulotlari. alkaloidlarni miqdorini aniqlash usullari alkaloidlarni mahsulotdan erituv-chilar yordamida ajratib olish. alkaloidlarni turli aralashmalardan tozalash. toza alkaloidlar miqdorini turli usullar bilan aniqlash. i – bosqich mahsulotdan ajratma olish. mahsulot namunasi + konts. nh4oh + efir - efirli ajratma alk.asos xosil bo’ldi. ii - bosqich tozalash. efirli ajratma alk.asos + 5, 4, 3 ml hcl - alk . tuz xosil bo’ldi. alk . tuz +10% nh4oh + 5, 4, 3 ml xloroformli ajratma - sof …

4 / 35

ori; b - reaktsiyaga kirishmay qolgan 0,02 m xlorid kislotani titrlash uchun ketgan 0,02 m natriy ishqorning ml miqdori; p - mahsulot og’irligi (alkaloidlarni efirdagi boshlang’ich ajratmasining har 15 ml va tahlil uchun olingan mahsulotning 1 g ga to’g’ri kelish hisobi bo’yicha); v - namligi. 1 ml 0,02 m li xlorid kislota eritmasi 0,00578 g alkaloidga (giostsiamin alkaloidi bo’yicha) to’g’ri keladi. tropan unumlari bo’lgan o’simliklar va maxsulotlar belladonna bargi, yer ustki qismi va ildizi folia, herba et radices belladonnae dorivor belladonna atropa belladonna l. ituzumdoshlar solanaceae mikroskopik tuzilishi . a – bargning yuqori epidermisi; b - bargning pastki epidermisi; b – tomir ustidagi tuk; 1,2 – boshchali tuklar; 3 - oddiy tuklar; 4 - qum xaltachali hujayralar kimyoviy tarkibi. asosiy alkaloidi giostsiamin, skopolamin kumarin glikozid - metileskuletin. ishlatilishi. preparatlari oshqozon-ichak kasalliklarida og’riq qoldiruvchi sifatida ishlatiladi. bargi antiasmatik preparatlar (astmatol, astmatin) tarkibiga kirib, bronhial astma kasalligida ishlatiladi. ildizi “karbella” tabletkasi tarkibiga …

5 / 35

i tinchlantirish uchun qo’llaniladi. skopolamin qusishga qarshi ishlatilib, “aeron” tabletkasi tarkibiga kiradi. * oddiy bangidevona meksika bangidevonasi mingdevona bargi folia hyoscyami mingdevona hyoscyamus niger l. ituzumdoshlar solanaceae mikroskopik tuzilishi a – bargning yuqori epidermisi; b - bargning pastki epidermisi; 1 – oddiy tuklar; 2 – boshchali tuklar; 3 – yakka kristallar kimyoviy tarkibi va ishlatilishi alkaloidlar yig’indisi 0,1% gacha bo’lib, asosiy - giostsiamin va skopolamin. bargi “astmatol” va “astmatin” tarkibiga kiradi. mingdevona moyi - oleum hyoscyami og’riq qoldiruvchi sifatida surtiladi. qalampir mevasi fructus capsici qalampir - capsicum annuum ituzumdoshlar solanaceae qalampir o’simliginig mevasi kapsaitsin alkaloidi, efir moyi, yog’, karotinoidlar va askorbin kislotasi saqlaydi. kapsaitsin qalampir preparatlari ishtaha ochuvchi va ovqat hazm bo’lishini yaxshilovchi, shamollaganda (radikulit, miozit, nevrolgiya, revmatizm) kasalliklarini davolashda ishlatiladi. nastoyka - tinctura capsici revmatizm va shamollaganda suriladigan murakkab suyuq qalampir surtmasi - linimentum capsici compositum va sovuq urgan yerni davolashda ishlatiladigan surtma xamda kapsitirin - capsitirinum preparati tarkibiga …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alkaloidlar"

"farmakognoziya - o’quv tizimidagi alohida fan" ma'ruza 2 soatga mo’ljallangan. tarkibida alkaloidlar bo’lgan dorivor o’simliklar va mahsulotlar ma'ruza - 10 soat alkaloidlar – o‘simliklarda, kamdan-kam hollarda hayvonot organizmida uchraydigan va asos xossasiga ega bo‘lgan azotli organik birikmalar. shular jumlasidan morfinni birinchi marta (1806) nemis aptekari sertyurner ko‘knori shirasi (afyun)dan ajratib oddi. shundan keyin olimlar o‘simliklar ta-nasida neytral va kislota xossasiga ega bo‘lgan kimyoviy birikmalargina emas, balki asos xossasiga ega bo‘lgan moddalar ham mavjud degan xulosaga keldilar. 19-asrda strixnin, xinin, kofein, atro-pin, efedrin va boshqa ajratib olindi. 20-asrning 60-yillarda 1000 dan ziyod tabiiy va sun’iy yo‘l bilan olingan a. ma’lum edi. a. o‘simliklar hayoti...

This file contains 35 pages in PPT format (13.4 MB). To download "alkaloidlar", click the Telegram button on the left.

Tags: alkaloidlar PPT 35 pages Free download Telegram