ertakning o‘tkir mavozi.

PPTX 28 pages 95.0 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.0 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

boshlang‘ich sinfda epik asarlar ustida ishlash metodikasi boshlang‘ich sinfda epik asarlar ustida ishlash metodikasi reja: 2. ertakni o‘qish metodikasi ertak janridagi asarlarni o‘rganish metodikasi xalq og‘zaki ijodida ertak janrining bolalar tomonidan yaxshi qabul qilinib, qiziqib o‘qilishining sabablaridan biri ertak tilining ta’sirchanligi, o‘tkirligi, ma’nodorligi va xalq tiliga yaqinligidir. ertaklarning ko‘pchiligida real hayot tasviri sarguzasht elementlar bilan qo‘shilib ketadi. ertakning o‘tkir maroqli syujeti, voqea rivojidagi favqulodda ajoyib vaziyat bolalarni maftun qiladi, undagi mard, kuchli, topqir, dovyurak, chaqqon qahramonlar, ertakning g‘oyaviy yo‘nalishi, unda ezgulik kuchining − yaxshilikning doimo g‘alaba qilishi bolalarni o‘ziga tortadi. ertakda qabul qilingan hikoya qilish shakli bir xil so‘z va iboralarning qayta-qayta takrorlanib turishi, ohangdorligi, tilining ta’sirchanligi, ifoda vositalarining jonliligi, bolalar uchun juda qiziqarliligidir. ertakda qatnashuvchilar ko‘pincha rahmdil, saxiy, adolatli hamda ularning aksi bo‘lgan yovuz, baxil, ochko‘z obrazlar bo‘ladi. ertakning pedagogik qiymati shundan iboratki, o‘quvchilar unda to‘g‘rilik, halollik g‘alaba qilganidan, kambag‘al kishilar qiyinchilikdan qutilganidan, ya’ni yaxshilik, ezgulik ro‘yobga chiqqanidan va …

2 / 28

hokama qilib, baholash ko‘nikmasini o‘stirishi bilan birga yaxshilikning doimo g‘alaba qozonishiga ishonch uyg‘otadi. o‘quvchilar ertakni tahlil qilish jarayonida “kishilardagi qanday sifatlar sizga yoqdi? (yoki yoqmadi?)”, “nima uchun?”, “... nima uchun jazolandi? (yoki rag‘batlantirildi?)”, “nima uchun ertakdagi ba’zi qahramonlarga hatto tabiat kuchlari ham yordam beradi? (yoki ba’zilaridan yuz o‘giradi?)” kabi savollarga javob topish jarayonida mushohada qiladilar, muhokama qilib, xulosaga keladilar. boshlang‘ich sinflarda hayvonlar haqidagi ertaklar ko‘proq o‘qitiladi. “ko‘zacha bilan tulki”, “olapar, mosh, musicha” kabi ertaklar aniq hayotiy hikoyalar tarzida o‘qitiladi va tahlil qilinadi. ertak matni ustida ishlashda tanlab o‘qish, savollarga javob berish, o‘quvchilarning o‘zlari ertak mazmuniga oid savollar tuzib, javob berishlari, reja tuzish, qayta hikoyalash, ijodiy davom ettirish, ertak aytish, qahramonlarni grafik tasvirlash kabi ish turlaridan foydalaniladi. bunday ertaklarda hayvonlarning odatlari tahlil qilinadi, ammo ularni kishilar xarakteriga taqqoslash tavsiya qilinmaydi. maktab tajribasidan ma’lumki, kichik yoshdagi o‘quvchilar ertakdagi hayvonlar gapirmasligini, tulki va turna bir-birinikiga mehmonga bormasligini yaxshi biladilar, ammo ertaklar dunyosini hayotiy …

3 / 28

opib o‘qing», «nima uchun aynan shu joyi yoqqanini ayting», «hayotingizda ertakdagi voqealarga o‘xshash voqealar bo‘lganmi?» kabi savol-topshiriqlar yordamida o‘quvchilarning ertak xulosasini tushunishlariga erishiladi. boshlang‘ich sinf o‘quvchilari hayvonlar haqidagi ertaklardan tashqari, «davlat», «hunarsiz kishi o‘limga yaqin» kabi maishiy ertaklarni ham o‘qiydilar. bunday ertaklar xalq o‘z hayotini hikoya qiladi, shu sababli o‘quvchilar ertakni o‘qigach, o‘tmishdagi xalq hayotini, o‘y-fikrlari va orzu-istaklarini bilib oladilar. bunday ertaklarni tahlil qilish badiiy hikoya tarzida uyush– tiriladi. bolalar o‘qituvchi rahbarligida ertakda qatnashuvchilarning xulq-atvori, ayrim xatti-harakatlarini baholaydilar, ularning birbirlariga bo‘lgan munosabatlarini aytadilar va shular asosida ayrim obrazlar haqida xulosalar chiqaradilar, ertak rejasini tuzadilar, ertakni rollarga bo‘lib o‘qiydilar. «davlat» ertagi (4-sinf) oddiy turmushga tegishli hodisalarni tasvirlovchi ertakdir. ertakni o‘qishga tayyorlash uchun ota-bobo– larimiz atrofni, tabiatni, borliqni qanday tasavvur etishlari haqida suhbat o‘tkaziladi. bunday suhbat ertakdagi badiiy obrazlarni, ularning o‘zaro munosabatlarini, xulq-atvorlari, xarakterlarini to‘g‘ri tushunishga yordam beradi. «davlat» ertagi matni ustida ishlash jarayonida o‘quvchilar «dehqonning xonadoni qanday hayot kechirar ekan?», «nima …

4 / 28

tirib olgandan so‘ng, uning tili ustida ishlashga alohida ahamiyat qaratilishi zarur. ertak mazmunini qayta hikoyalashda, qahramonlarga tavsif berishda o‘quvchilarning o‘z nutqida til vositalaridan o‘rinli foydalanish talab qilinadi. til vositalaridan foydalanish uchun imkoniyat, talab va vaziyat, ehtiyoj yaratish zarur. ertak tilida shunday so‘z va iboralar borki, ular bolaga o‘zgacha ta’sir ko‘rsatadi. masalan, «yo‘lbars, tulki va bo‘ri» ertagida «tog‘ echkisi siz ulug‘imizniki bo‘lsin», «quyon siz podshohimizning ertalabki nonushtangiz bo‘lsin», «kiyik kechqurungi taomingiz, qo‘y kunduzgi xo‘ragingiz bo‘lsin» kabi gaplar tarkibidagi ajratib ko‘rsatilgan so‘zlarga o‘quvchilar diqqati qaratilib, ertakni so‘zlab berayotganda ulardan nutqda foydalanishlariga erishish zarur. ertaklarda keltirilgan maqollar ustida ishlash, ularda ilgari surilayotgan g‘oyalarni bolalar ongiga yetkazish, yod oldirish yo‘li bilan bog‘lanishli nutqni o‘stirish, nutqning ta’sirchanligini oshirish lozim. masalan, «rostgo‘y bola» (1-sinf) ertagida bola o‘z rostgo‘yligi bilan podshoga ma’qul bo‘lganligi hikoya qilingan. ertak g‘oyasiga mos xulosa esa «boshingga qilich kelsa ham to‘g‘ri gapir» maqoli bilan ifodalangan. o‘quvchilar ushbu maqol mazmunini tushunib olishsa, o‘zlari ham …

5 / 28

berishi kerak bo‘ladi. shu ertakni o‘qib, mazmuni bilan tanishtirilgach, o‘quvchi– lardan shaylanib, ro‘parasida, sharbat, xayrli ish, xivchin, muhayyo so‘zlarining ma’nosi so‘raladi. javoblar to‘ldiriladi, umumlashtiriladi. ertak matni bilan ishlash jarayonida unda qo‘llangan badiiy vositalar: jonlantirish, metafora, mubolag‘alar ustida ishlash ham muhim ahamiyat kasb etadi. yuqoridagi barcha fikrlarni hisobga olganda, ertakni o‘rganish darslarining qurilishi quyidagicha bo‘lishi mumkin: 1. ertak bilan tanishtirish: a) o‘quvchilarni ertakni idrok etishga tayyorlash; b) o‘qituvchining audio orqali eshittirishi, sahnalashtirishi, ertakni ifodali o‘qishi, yod aytib berishi va hok.; 2. ertakni o‘quvchilar qay darajada idrok etganliklarini aniqlash maqsadida qisqacha suhbat o‘tkazish; 3. ertakni qismlarga bo‘lib o‘qish va tahlil qilish; undagi ayrim tasviriy vositalar, ma’nodosh so‘zlarni topish, lug‘at ishi (ayrim so‘zlar ma’nosini tushuntirish); 4. ertakni aytib berishga tayyorlanish (ichda o‘qish); 5. ertakni so‘zlab berish; 6. umumlashtiruvchi suhbat (ertak g‘oyasini ochish); 7. ma’lum vazifa bilan ertakni qayta o‘qish (ijodiy va mustaqil ishlar); 8. vazifani tekshirish va yakunlash; 9. uyda ertakni o‘qib va …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ertakning o‘tkir mavozi."

boshlang‘ich sinfda epik asarlar ustida ishlash metodikasi boshlang‘ich sinfda epik asarlar ustida ishlash metodikasi reja: 2. ertakni o‘qish metodikasi ertak janridagi asarlarni o‘rganish metodikasi xalq og‘zaki ijodida ertak janrining bolalar tomonidan yaxshi qabul qilinib, qiziqib o‘qilishining sabablaridan biri ertak tilining ta’sirchanligi, o‘tkirligi, ma’nodorligi va xalq tiliga yaqinligidir. ertaklarning ko‘pchiligida real hayot tasviri sarguzasht elementlar bilan qo‘shilib ketadi. ertakning o‘tkir maroqli syujeti, voqea rivojidagi favqulodda ajoyib vaziyat bolalarni maftun qiladi, undagi mard, kuchli, topqir, dovyurak, chaqqon qahramonlar, ertakning g‘oyaviy yo‘nalishi, unda ezgulik kuchining − yaxshilikning doimo g‘alaba qilishi bolalarni o‘ziga tortadi. ertakda qabul qilingan hik...

This file contains 28 pages in PPTX format (95.0 KB). To download "ertakning o‘tkir mavozi.", click the Telegram button on the left.

Tags: ertakning o‘tkir mavozi. PPTX 28 pages Free download Telegram