"mehnat bozoridagi davlatning ish bilan bandlik siyosati"

DOCX 133 pages 1.2 MB Free download

133 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type DOCX

Pages 133

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 133

mehnat bozorida davlatning ish bilan bandlik siyosati 12.1. davlatning mehnat bozoridagi roli jahonda rivolanishning sanoat bosqichiga o'tilishi bilan mehnat bozorining shakllanishi jadallashdi. bu davlatning mehnat bozoridagi roliga aniqlik kiritish iqtisodchi olimlar tadqiqotining asosiy mavzusiga aylanishiga sabab bo'ldi. 1758 yilda frantsuz iqtisodchisi j.k. gurne fiziokratlar maktabining assambleyasida e'lon qilgan «laissez faire, laissez passer» (“nima qilmoqchi bo'lsalar ham ruxsat bering, qayoqqa bormoqchi bo'lsalar ham ruxsat bering”) shiori, ya'ni iqtisodiy erkinlikka, raqobatli bozor xo'jaligi yo'lidagi to'siqlarni olib tashlashga da'vati klassik iqtisodiy nazariya asoschisi a.smitning “bozorning ilg'anmaydigan qo'li” g'oyasiga asos bo'ldi. biroq xx asrning 30-yillarida aqshdagi “buyuk turg'unlik” bozor iqtisodiyoti mexanizmlari hamma narsani tartibga solishga qodir emasligini yaqqol namoyish qildi. o'sha paytlarda j.keynsning bozor talab va taklifni mutanosiblashtira olmasligi, shuning uchun bu jarayonlarga davlatning investitsiya faoliyatini kengaytirish, ish bilan to'la bandlikka intilish, aholining keng qatlamlari tomonidan talabni oshirish uchun daromadni qayta taqsimlash va ijtimoiy xususiyatga ega boshqa choralar orqali aralashishi shart ekanligi haqidagi fikrlari …

2 / 133

imiylik tusini oldi. rivojlangan davlatlarning ushbu siyosati yuksak samara keltirdi: ularda bir necha o'n yilliklar mobaynida tarixda misli ko'rilmagan iqtisodiy o'sish sur'atlari (yiliga o'rtacha 4-5%) ta'minlanishi bilan bir qatorda deyarli ish bilan to'la bandlikka (ishsizlik iqtisodiy faol aholining 1,5-3% dan oshmadi) va aholi farovonligini keskin oshirishga erishildi. ammo 1970-yillarda aqsh va g'arbiy evropa mamlakatlari iqtisodiyotida yangi holat – “stagflyatsiya”, ya'ni bir yo'la inflyatsiya va ishsizlik darajasining keskin ortishi paydo bo'ldi. masalan, 1975 yilda aqshda inflyatsiya 10% ga etgani holda ishsizlik darajasi 9% ni tashkil etdi. bu yangi iqtisodiy sharoitlarda keynscha nazariya o'zini oqlamayotganligining dalolati edi. ana shu yana kun tartibiga j.k. gurnening «laissez faire, laissez passer» shiorini – “davlatning iqtisodiyotga aralashishini kamaytirish”ni olib chiqdi. ushbu g'oya aqsh prezidenti r.reygan va buyuk britaniyaning bosh vaziri m.tetcherning “reyganomika” va “tetcherizm” nomini olgan iqtisodiy siyosatida o'z ifodasini topdi. iqtisodiy nazariyada bu yangi liberal yo'nalishning eng mashhur kotseptsiyasi monetarizm nomini oldi. ushbu oqim vakillari, …

3 / 133

di. mehnat bozorining mohiyati uning sub'ektlari o'zaro munosabatlarida mufassalroq namoyon bo'ladi (12.1-rasm). davlat yollanma xodimlar (mehnat resurslarining taklifi) ish beruvchilar (mehnat resurslariga talab) mehnat bozorining infratuzilmasi (yollanma xodimlar va ish beruvchilarning o'zaro kelishuviga yordam beradi) o'zini ish bilan mustaqil ta'minlovchi aholi mehnat bozorining barcha sub'ektlari raqobat sharoitida bir-birlari bilan o'zaro munosabatda bo'ladi. mehnat bozoridagi raqobat uning kon'yunkturasini belgilaydi. mehnat bozorining kon'yunkturasi boshqa bozorlardagi kabi ikki turli bo'ladi (12.2-rasm): 1. muvozanatsiz kon'yunkturali mehnat bozori. u ham ikki turli bo'ladi: · mehnatning kamomadligi. bunda mehnat bozorida mehnat resurslari etishmaydi; · mehnatning ortiqchaligi. bunda mehnat bozorida mehnat resurslari taklifi unga talabdan yuqori bo'ladi. 2. muvozanatli kon'yunkturali mehnat bozori. bunday mehnat bozorida mehnat resurslarining taklifi unga talabga mutanosib bo'ladi. muvozanatli kon'yunkturali mehnat bozori quyidagi xususiyatlari bo'ladi: 1. muvozanatli ish haqi stavkasi. bunday holat o'zi uchun chiqimli bo'lgan ish beruvchini ham, bu asosiy daromadi va tirikchilik manbai bo'lgan yollanma xodimni ham qoniqtiradi. 2. muvozanatli mehnat …

4 / 133

h siyosati har bir mamlakatdagi milliy iqtisodiyotdagi vaziyat, ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanganligi darajasi, tarkib topgan ijtimoiy-mehnat munosabatlari va boshqa ko'pgina omillar hisobga olgan holda shakllanadi. davlat mehnat bozorida faol va nofaol siyosat olib borishi mumkin. davlatning mehnat bozoridagi faol siyosati – bu mehnat bozori sub'ektlari o'rtasidagi munosabatlarni tartibga solish maqsadiga yo'naltirilgan huquqiy, tashkiliy, iqtisodiy choralar majmuasidir. davlatning mehnat bozoridagi faol siyosati xodimlarning mehnat bozoridagi raqobatbardoshligini oshirish uchun uni kasbiy tayyorlash, malakasini oshirish, qayta tayyorlash, ularni o'zlarini ish bilan mustaqil ta'minlashlariga har taraflama yordam berishni nazarda tutadi. davlatning mehnat bozoridagi faol siyosatiga tarkib topgan ijtimoiy-mehnat munosabatlarining, birinchi navbatda ijtimoiy sheriklarning (yollanma xodimlar, ish beruvchilar (ularning vakolatli vakillari va davlat) o'zaro hamkorligining ta'siri kattadir. davlatning mehnat bozoridagi nofaol siyosati ish qidirayotganlarning ro'yxatini tuzish, ishsizlik nafaqasini belgilash va uni taqdim etish tizimini shakllantirish, ishsizlar va ular oilalarini ijtimoiy qo'llab-quvvatlash bilan chegaralanadi. o'zbekistonda “aholini ish bilan ta'minlash to'g'risida”gi qonunning 6-moddasida davlat: · “ish bilan …

5 / 133

malakasini oshirishni; · boshqa joydagi ishga qabul qilinganda sarf qilingan moddiy xarajatlar uchun qonun hujjatlariga muvofiq kompensatsiya to'lashni; · haq to'lanadigan jamoat ishlarida qatnashish uchun muddatli mehnat shartnomalari tuzish imkoniyatini kafolatlaydi”, deb mustahkamlab qo'yilgan. davlatning mehnat bozoridagi roli asosan quyidagilardan quyidagilardan kelib chiqadi (12.3-rasm): davlatning mehnat bozoridagi roli davlat korxonalarida ish beruvchi davlat taraqqiyot dasturlari va yirik loyihalarning investori davlat mehnat bozori amal qilishi mexanizmlarini tartibga soluvchi 12.3-rasm. davlatning mehnat bozoridagi roli · davlat korxonalarida ish beruvchi ekanligidan; · davlat taraqqiyot dasturlari va yirik loyihalarning investori ekanligidan; · davlat mehnat bozori amal qilishi mexanizmlarini tartibga soluvchi ekanligidan. davlat davlat sektorida yirik ish beruvchi sifatida mehnat bozorida muhim rol o'ynaydi. o'zbekistonda mustaqillik yillarida yalpi ichki mahsulot hajmida davlat mulkining ulushi keskin qisqardi (12.4-rasm). ammo davlat ijtimoiy sohalar – xalq ta'limi, tibbiiyot, madaniyat, huquq-tartibot va boshqalarda asosiy ish beruvchidir. davlat ish beruvchi sifatida milliy iqtisodiyotning boshqa sohalarida ham ijtimoiy-mehnat munosabatlariga katta ta'sir …

Want to read more?

Download all 133 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""mehnat bozoridagi davlatning ish bilan bandlik siyosati""

mehnat bozorida davlatning ish bilan bandlik siyosati 12.1. davlatning mehnat bozoridagi roli jahonda rivolanishning sanoat bosqichiga o'tilishi bilan mehnat bozorining shakllanishi jadallashdi. bu davlatning mehnat bozoridagi roliga aniqlik kiritish iqtisodchi olimlar tadqiqotining asosiy mavzusiga aylanishiga sabab bo'ldi. 1758 yilda frantsuz iqtisodchisi j.k. gurne fiziokratlar maktabining assambleyasida e'lon qilgan «laissez faire, laissez passer» (“nima qilmoqchi bo'lsalar ham ruxsat bering, qayoqqa bormoqchi bo'lsalar ham ruxsat bering”) shiori, ya'ni iqtisodiy erkinlikka, raqobatli bozor xo'jaligi yo'lidagi to'siqlarni olib tashlashga da'vati klassik iqtisodiy nazariya asoschisi a.smitning “bozorning ilg'anmaydigan qo'li” g'oyasiga asos bo'ldi. biroq xx asrning 30-yillarida aqshdagi...

This file contains 133 pages in DOCX format (1.2 MB). To download ""mehnat bozoridagi davlatning ish bilan bandlik siyosati"", click the Telegram button on the left.

Tags: "mehnat bozoridagi davlatning i… DOCX 133 pages Free download Telegram