nisbiylik nazariyasi elementlari

PPT 18 стр. 526,0 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 526,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

nisbiylik nazariyasi elementlari. 9-10-ma`ruza mavzu:nisbiylik nazariyasi elementlari. reja. 1. galileyning nisbiylik prinsipi. galileyning koordinat almashtirishlari. 2. maxsus nisbiylik nazariyasi postulatlari. 3. lorens almashtirishlari. 4. uzunlikning va vaqtnig nisbiyligi. 5. relyativistik dinamikaning asosiy qonuni. 6. massa bilan energiya orasidagi bog`lanish. tayanch so`z va iboralar: klassik, mexanika, koordinat almashtirish, nisbiylik nazariyasi, postulat, yorug`lik tezligi, uzunlik, soat,relyativistik impuls, relyativistik massa. 1.galileyning nisbiylik prinsipi. tajribalar shuni ko`rsatadiki inersial sanoq tizimi ichida o`tkazilgan mexanik tajribalar yordamida bu tizimning harakat holatini aniqlab bo`lmaydi. masalan, turtkisiz to`g`ri chiziqli va tekis harakatlanayotgan poyezd vagoni ichida turib, agar vagon oynasidan qarasdan, vagon tinch turibdimi yoki harakatlanayotibdimi buni bila olmaymiz. barcha mexanik hodisalar turli inersial tizimlarda bir hil sodir bo`lganligi sababli hech qanday mexanik tajribalar yordamida berilgan sanoq tizim tinch turibdimi yoki to`g`ri chiziqli tekis harakat qilayotganini bilib bo`lmaydi. bu qonun galileyning nisbiylik prinsipi deyiladi. galileyning koordinat almashtirishlari. tizimlarning koordinat o`qlari boshlang`ich momentda ustma-ust yotsin. demak t=0 da koordinatalar mos …

2 / 18

x1=x- 0 y=y1 (3) yoki (4) y1=y z=z1 z1=z (3) va (4) tenglamalar klassik mexanikada tezliklarni qo`shish qoidalarini beradi. 2.maxsus nisbiylik nazariyasining postulatlari. maxsus nisbiylik nazariyasi asosida ikkita postulat yotadi. postulat. inersial sanoq tizimlari ekvivalent bo`lib, tabiatdagi hamma hodisalar ularda bir xil bajariladi. faqat mexanik yo`l bilan emas balki optik tajribalar yordamida ham tizimning harakat holatini aniqlab bo`lmaydi. postulat. yorug`likning vakuumdagi tezligi hamma inersial tizimlarida bir xil bo`lib manba yoki qabul qiluvchining tezligiga bog`liq emas. yorug`lik tezligining o`zgarmas qiymatiga ega bo`lishi va vaqtning o`tishi har xil sanoq tizimi uchun turlicha bo`lishi galiley almashtirishlar qoidasini yorug`lik nuri uchun qo`llash mumkin emasligi aniqlandi . chunki x=x1+0 dan yorug`lik tezligi uchun x1 =c u holda x=c+ bo`ladi, ya’ni x  c bu esa mumkin emas. niderlandiyalik fizik xendrik lorens 1904 yilda nisbiylik nazariyasidan foydalanib k (x,y,z,t) tizim koordinatalarini k1 (x1,y1,z1,t1) koordinatalariga almashtirish formulalarini aniqladi. 3.lorens almashtirishi. lorens almashtirishlari quyidagicha: y=y1 z=z1 y1=y z1=z …

3 / 18

da demak, harakatlanayotgan soatlar qayd qiladigan t vaqt oralig`i tinch turgan soatlarning tegishli ko`rsatishlaridan kichik, ya’ni harakatlanayotgan soatlar sekinroq yuradi. 5.relyativistik impuls. relyativistik dinamikaning asosiy qonuni. nisbiylik nazariyasining zaminida yotuvchi ikki postulatning birinchisiga asosan, fizika qonunlari barcha inersial sanoq tizimlarida bir hil ko`rinishga ega. bundagi kattalikni, ya’ni  tezlik bilan harakatlanayotgan jism massasi m ni relyativistik massa, m0 ni esa tinch holatdagi jism massasi deb ataladi. eynshteynni ko`rsatishicha moddiy nuqta dinamikasining asosiy qonuni bundan bo`ladi. bu ifoda relyativistik dinamikaning asosiy qonuni deb ataladi. 6. massa bilan energiya orasidagi bog`lanish. katta tezlik bilan harakatlanayotgan jism massasi m tinch turgan shu jism massasi m0 dan katta bo`lib, harakat tezligi  ga bog`liqligi quyidagicha bo`ladi (1) (1) ifodani qatorga yo`yib va ikkinchi darajali kichik hadlarini hisobga olmay quyidagiga ega bo`lamiz ya’ni bunda kinetik energiya demak harakat qilayotgan jism kinetik energiya olgani sababli jism massasi ortib boradi. m- m0 = nazorat savollari galileyning nisbiylik …

4 / 18

o r r = ÷ ÷ ÷ ÷ ÷ ø ö ç ç ç ç ç è æ - 2 2 1 j j 2 2 0 1 c m m j - = 2 2 0 0 2 2 0 2 1 2 2 0 2 ... 2 1 1 1 c m m c m c m m j j j + = ú û ù ê ë é + ÷ ÷ ø ö ç ç è æ - - = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ - = 2 0 c e m m k + = 2 2 j m e k = 2 c e k

5 / 18

nisbiylik nazariyasi elementlari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nisbiylik nazariyasi elementlari"

nisbiylik nazariyasi elementlari. 9-10-ma`ruza mavzu:nisbiylik nazariyasi elementlari. reja. 1. galileyning nisbiylik prinsipi. galileyning koordinat almashtirishlari. 2. maxsus nisbiylik nazariyasi postulatlari. 3. lorens almashtirishlari. 4. uzunlikning va vaqtnig nisbiyligi. 5. relyativistik dinamikaning asosiy qonuni. 6. massa bilan energiya orasidagi bog`lanish. tayanch so`z va iboralar: klassik, mexanika, koordinat almashtirish, nisbiylik nazariyasi, postulat, yorug`lik tezligi, uzunlik, soat,relyativistik impuls, relyativistik massa. 1.galileyning nisbiylik prinsipi. tajribalar shuni ko`rsatadiki inersial sanoq tizimi ichida o`tkazilgan mexanik tajribalar yordamida bu tizimning harakat holatini aniqlab bo`lmaydi. masalan, turtkisiz to`g`ri chiziqli va tekis harakatlanayotgan poyezd ...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPT (526,0 КБ). Чтобы скачать "nisbiylik nazariyasi elementlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nisbiylik nazariyasi elementlari PPT 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram