maxsus nisbiylik nazariyasi

PPTX 20 pages 1.7 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation maxsus nisbiylik nazariyasi elementlari 01 maxsus nisbiylikning postulatlar 02 vaqtning sekinlashishi va uzunlikning qisqarishi 03 e=mc²: massa va energiyaning ekvivalentligi reja: maxsus nisbiylik nazariyasining asosiy tushunchalari vaqtning sekinlashishi, harakatlanuvchi soatning tinch turgan soatga nisbatan sekinroq yurishini anglatadi, bunda tezlik qanchalik yuqori bo'lsa, sekinlashish shunchalik katta bo'ladi. maxsus nisbiylik nazariyasida, yorug'lik tezligi (taxminan 3.0 x 10^8 m/s) barcha inertial sanoq sistemalarida bir xil qiymatga ega bo'lishi postulat qilingan. inertsial sanoq sistemalari inersial sanoq sistemalari - bu nyutonning birinchi qonuni amal qiladigan sistemalar bo'lib, erkin zarra tashqi kuchlar ta'sirida bo'lmasa, doimiy tezlikda harakat qiladi. maxsus nisbiylik nazariyasi faqat inersial sanoq sistemalarida qo'llaniladi; noinersial sistemalarda, masalan, tezlanuvchi sistemalarda, qo'shimcha 'soxta' kuchlar paydo bo'ladi. efirning mavjud emasligi mayklson-morli tajribasi 1887-yilda yorug'lik tezligi efirga nisbatan o'zgarmasligini ko'rsatdi, bu esa efirning mavjud emasligini isbotladi. maxsus nisbiylik nazariyasi vakuumdagi yorug'lik tezligi (taxminan 3.0 x 10^8 m/s) barcha inertial sanoq sistemalarida bir xil ekanligini tasdiqlaydi. maxsus …

2 / 20

= γt formulasi bilan ifodalanadi, bu erda γ - lorentz faktori. uzunlikning qisqarishi uzunlikning qisqarishi, nisbiylik nazariyasiga ko'ra, jismning harakat yo'nalishida kuzatuvchiga nisbatan uzunligi kamayishidir. bu effekt faqatgina jismning tezligi yorug'lik tezligiga yaqinlashganda sezilarli bo'ladi. qisqarishning miqdori lorentz faktori (γ) orqali aniqlanadi: l = l₀/γ, bu yerda l₀ - turg'un uzunlik, l - kuzatilgan uzunlik, γ = 1/√(1-v²/c²), v - tezlik va c - yorug'lik tezligi. nisbiy tezliklarni qo'shish maxsus nisbiylikda tezliklarni qo'shish klassik fizikadagidan farq qiladi, chunki yorug'lik tezligi *c* dan oshib ketishining oldini olish kerak. agar *u* va *v* tezliklar bir yo'nalishda bo'lsa, qo'shish * (u+v)/(1+uv/c^2)* formula bilan amalga oshiriladi. klassik fizikada 0.7*c* va 0.8*c* tezliklar qo'shilganda 1.5*c* bo'lar edi, ammo nisbiy qo'shish formulasi bilan bu natija *c* dan kichikroq bo'ladi. yorug'lik tezligi, taxminan, 3 * 10^8 m/s ga teng. lorents transformatsiyalari ushbu transformatsiyalar galiley transformatsiyalaridan farq qiladi, chunki ular yorug'lik tezligiga yaqin tezliklarda jismning fazoviy koordinatalari va …

3 / 20

ismning tezligi yorug'lik tezligiga yaqinlashganda, uning relativistik impulsi cheksizlikka intiladi. bu jismni tezlashtirish uchun cheksiz ko'p energiya kerakligini anglatadi. relativistik kinetik energiya relativistik kinetik energiya klassik kinetik energiyadan farq qiladi, chunki u massaning tezlik bilan ortishini hisobga oladi, ayniqsa tezlik yorug'lik tezligiga yaqinlashganda sezilarli bo'ladi. relativistik kinetik energiya (k) formulasiga ko'ra, k = (γ - 1)mc², bu yerda γ lorentz faktori, m turg'un massa va c yorug'lik tezligi bo'lib, energiya ortishini aniqlaydi. massasiz zarrachalar 01 02 massasiz zarralar, masalan fotonlar, tinchlikdagi massaga ega emas, shuning uchun ularning energiya (e) va impuls (p) o'rtasidagi bog'lanishi e=pc tenglama orqali ifodalanadi, bunda c yorug'lik tezligi. sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 sales 1st qtr 2nd qtr 100 0 doppler effekti (relativistik) relativistik doppler effektida kuzatuvchi va manba orasidagi nisbiy harakat tufayli chastota oʻzgaradi, bu klassik hisoblashdan farq qilib, vaqt sekinlashishi omilini oʻz ichiga oladi. ko'ndalang doppler effekti klassik to'lqinlarda uchramaydi, faqat relativistik …

4 / 20

kat va gravitatsiya ta'sirida turli tezlikda ishlaydi, 38 mikrosekund farqni keltirib chiqaradi. paradokslar va ularning yechimlari egizaklar paradoksida sayohatchi egizak, yerdagi egizakdan ko'ra sekinroq qaradi, chunki uning tezlashishi va sekinlashishi simmetriyani buzadi, bunda 10 yillik farq sezilarli bo'lishi mumkin. length qisqarishi paradoksi kuzatuvchiga nisbatan harakatlanayotgan ob'ekt uzunligining qisqarishini ko'rsatadi, lekin ob'ektning o'zida hech qanday deformatsiya yo'q, faqat koordinatalar transformatsiyasi natijasidir. umumiy nisbiylikka kirish umumiy nisbiylik gravitatsiyani fazo-vaqtning egri chizig'i sifatida tasvirlaydi, nyutonning 1/r^2 qonunidan farqli o'laroq, massalar orasidagi tortishish kuchini tushuntiradi. eynshteynning maydon tenglamalari (10 ta tenglama) umumiy nisbiylikning asosini tashkil etadi, ular fazo-vaqtning egri chizig'ini energiya va momentumning taqsimlanishi bilan bog'laydi. e'tiboringiz uchun rahmat image4.jpg image5.jpg image6.jpg image7.jpg image8.jpg image9.jpg image10.jpg image11.jpg image12.jpg image13.jpg image14.jpg image15.jpg image16.jpg image17.jpg image18.jpg image19.jpg image20.jpg image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg

5 / 20

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maxsus nisbiylik nazariyasi"

powerpoint presentation maxsus nisbiylik nazariyasi elementlari 01 maxsus nisbiylikning postulatlar 02 vaqtning sekinlashishi va uzunlikning qisqarishi 03 e=mc²: massa va energiyaning ekvivalentligi reja: maxsus nisbiylik nazariyasining asosiy tushunchalari vaqtning sekinlashishi, harakatlanuvchi soatning tinch turgan soatga nisbatan sekinroq yurishini anglatadi, bunda tezlik qanchalik yuqori bo'lsa, sekinlashish shunchalik katta bo'ladi. maxsus nisbiylik nazariyasida, yorug'lik tezligi (taxminan 3.0 x 10^8 m/s) barcha inertial sanoq sistemalarida bir xil qiymatga ega bo'lishi postulat qilingan. inertsial sanoq sistemalari inersial sanoq sistemalari - bu nyutonning birinchi qonuni amal qiladigan sistemalar bo'lib, erkin zarra tashqi kuchlar ta'sirida bo'lmasa, doimiy tezlikda harakat qilad...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "maxsus nisbiylik nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: maxsus nisbiylik nazariyasi PPTX 20 pages Free download Telegram