tasavvuf ta’limoti

DOCX 20 pages 67.6 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.6 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

8 – mavzu tasavvuf ta’limotining sharq madanyatiga ta’siri. islom qadriyatlari va ma’rifatining hozirgi davrdagi ahamiyati. reja: 1. hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va taʼlimoti. 2. movarounnahrda hanafiy mazhabi va markaziy osiyo faqihlari. 3. islom huquqi manbalari. qurʼon, sunna, ijmo’ va qiyos, masolihul-mursala, istihson va urf. 4. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati. yusuf hamadoniy. abduxoliq gʻijduvoniy. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi. tayanch soʻz va iboralar: qurʼon, sunna, ijmo’ va qiyos, masolihul-mursala, istihson, urf, yusuf hamadoniy, abduxoliq gʻijduvoniy, yassaviya, kubroviya, naqshbandiya, tasavvuf, abu hanifa, mazhab, “ahli hadis”, markaziy osiyo, faqih. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati. tasavvuf, soʻfiylik – islomda insonni ruhiy va axloqiy jihatdan komillik sari yoʻllovchi taʼlimot. tasavvuf soʻzining oʻzagi va mazmuni haqida olimlar turli fikr va taxminlar bildirishgan. ular ichida ibn xaldunning fikri haqiqatga yaqin deb eʼtirof etilgan. u "muqaddima" asarida tasavvuf "suvf" – "jun", "poʻstin" soʻzidan olingan boʻlishi kerak, zero qadimdan tarki dunyo qilgan zohidlar jundan toʻqilgan kiyim …

2 / 20

iyor qilgan bir guruh kishilar tasavvuf va soʻfiylik nomi bilan ajralib chiqqanlar. tasavvuf turlicha talqin qilingan. masalan: maʼruf al karxiy (815 y.v.e.) fikricha, «tasavvuf – haqiqat sari intilish, odamlardan taʼmagirlik qilmaslik va faqirlikni ixtiyor etishdir». zunnuni misriy (859 y.v.e.), «soʻfiy boylik istab oʻzini charchatmas va yoʻqotgan boyligiga achinib, bezovta boʻlmas», desa, junayd al bagʻdodiy (909 y.v.e.) «tasavvuf – qalbni sof tutmoq, tugʻma zaiflik va noxush axloqlardan forigʻ boʻlib, hayvoniy va nafsoniy tuygʻular ustidan gʻalaba qilmoq», deb taʼrif bergan. yana u «tasavvuf bir uy boʻlsa, shariat unga kiradigan eshikdir», degan. soʻfi olloyor bu taʼrifni quvvatlab: shariatsiz kishi uchsa havogʻa, koʻngil berma aningdek xudnamogʻa, deb yozadi. misirlik olim ibrohim basyuniy «islomda tasavvufning paydo boʻlishi» kitobida hijriy iii va iv asrlarda yashab oʻtgan olimlarning tasavvuf haqidagi 40 ta taʼrifini keltiradi. tasavvufda tasavvufning oʻziga xos istilohi mavjud. masalan, tasavvuf ilmidan saboq beruvchi shaxs – shayx, murshid, pir, eshon, xoja, mavlo, mavlono, maxdum kabi unvonlar …

3 / 20

yozib qoldirishgan. ulardan ayrimlari oʻzbekiston fanlar akademiyasi sharqshunoslik instituti qoʻlyozmalar fondida saqlanmoqda. tasavvuf tariqatlarining insoniyat maʼnaviyatini yuksaltirishga qoʻshib kelayotgan benazir hissasi butun dunyo xalqi tomonidan eʼtirof etilsa-da, baʼzan islom olamida tasavvufga salbiy nazar bilan qarash, uning tariqatlari, mashoyixlar va karomatlarini inkor etish koʻzga tashlanadi. burhoniddin al-biqoiy (1406–1480)ning «tasavvuf inqirozi», abdurahmon dimashqiyning «naqshbandiya tahlili» kitobi va boshqa kitoblarda tasavvufning barcha tariqatlari va ularga doir asarlar hamda mashoyixlar qattiq tanqid qilingan. mustaqillik yillaridan beri oʻzbekistonda tasavvuf tariqatlarini oʻrganish, unga doir asarlarni tarjima qilish, atoqli mashoyixlarning maqbaralarini qayta qurish va taʼmirlashga ahamiyat berilmoqda. shuningdek, tasavvuf tariqatlariga mansub pir-u komillar: hakim termiziy, najmiddin kubro, abduxoliq gʻijduvoniy, xoja ahmad yassaviy, bahouddin naqshband, xoja axror valiy, shayx zayniddin, zangi ota, shayx xovandi tohur kabi valiylarning hayot va ijodlarini chuqur oʻrganish, qoldirgan asarlaridan xalqni bahramand etish borasida muayyan ishlar qilinmoqda. tariqatlar, tasavvuf va mutasavviflar tarixini oʻrgangan olimlardan biri abu nuaym oʻzining “xulyatul avliyo” kitobida tasavvuf bilan mashhur …

4 / 20

ni ifoda etadi. ix asr davomida tasavvuf nazariyoti va amaliyotini ishlab chiqish uchun qizgʻin harakatlar davom etdi. basra bilan bir qatorda bagʻdod va xuroson sufiylik maktablari eng nufuzli maktablar sifatida yuzaga keldi. ularning namoyandalari avvalgidek sufiyning ichki dunyosiga asosiy eʼtiborni qaratar edilar. ularning «ahvol», «maqomot»lariga batafsil tavsiflar berdilar. boshqa mistik taʼlimotlar kabi unga sufiy bosib oʻtganida «dunyo gunohkorligidan» poklanib, ilohiyotga yaqinlashishiga sabab boʻladigan yoʻl (tariq) sifatida qaradilar. «niyatlar» haqidagi taʼlimot yanada chuqurlashtirildi. bunda oʻzoʻzini nazorat (muroqaba, muhosaba) qilishga erishish uchun uning «ixlos» va «sadoqat» bilan boʻlishiga asosiy urgʻuni berdilar. bagʻdodlik ilohiyotchi almuhosibiy tomonidan shakllantirilgan bunday taʼlimotning xurosonda koʻplab tarafdorlari topildilar va ularni «malomatiylar» deb atadilar. tasavvufda allohga etishish faqatgina yuzini koʻrish bilan emas, unga qoʻshilib ketish (fano/baqo) bilan boʻlishi ham mumkin degan fikr ilgari surildi. mansur alhalloj, ibn ʼato, ʼayn alqudot alhamadoniy kabi kishilarning qatl etilishi boshqa sufiylarni xushyorlikka chaqirdi. tasavvuf — manbalarning keltirishicha, baʼzi musulmonlar kalom va mantiq ilmlaridagi …

5 / 20

om tarixining ajralmas bir boʻlagidir. tasavvuf (soʻfiylik) taʼlimoti (ruhiy kamolotga erishish yoʻli) 4-bosqichdan iborat 1. shariat. tasavvuf ahli shariatning barcha talablariga boʻysunishi kerak. 2. tariqat – bunda muridlar oʻz pirlari murshidlarga itoat etishi lozim. 3. maʼrifat – yaxshilik va yomonlikning nisbiyligi aql bilan emas, qalb bilan yengib oʻtiladi. 4. haqiqat – zohid “shaxs sifatida tugab” “haqiqatga”, xudoga yetishadi. ruhiy va jismoniy harakatlar sigʻinish va ibodatlar orqali intiladi. soʻfiylik (tasavvuf) tariqatlari: 1. markaziy osiyoda. 1) naqshbandiylik. 2) yassaviylik. 3) kubraviylik keng tarqalgan. 2. sharq mamlakatlarida: 7) shoziliylar. 1) qodiriylar. 8) chishiylar. 2) bektoshiylar. 9) safaviylar. 3) rifoʻiylar. 10) hamdariylar. 4) tayfuriylar. 11) neʼmatullohiylar. 5) suhravardiya. 12) jaloliylar keng tarqalgan.6) mavlaviylar 3. arab mamlakatlari, afrika, janubiy-sharqiy osiyo xalqlari orasida ham koʻp tariqatlar tarqalgan: 1) salafiylar. 7) ammoriylar. 2) shartariylar. 8) hamoliylar. 3) rashidiylar. 9) muridiylar. 4) rahmoniylar. 10) barqiylar. 5) tayyibiylar. 11) idrisiylar. 6) tinoniylar. 12) sanusiylar. 13) gʻufriylar va hokazo. movarounnahrga …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasavvuf ta’limoti"

8 – mavzu tasavvuf ta’limotining sharq madanyatiga ta’siri. islom qadriyatlari va ma’rifatining hozirgi davrdagi ahamiyati. reja: 1. hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va taʼlimoti. 2. movarounnahrda hanafiy mazhabi va markaziy osiyo faqihlari. 3. islom huquqi manbalari. qurʼon, sunna, ijmo’ va qiyos, masolihul-mursala, istihson va urf. 4. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati. yusuf hamadoniy. abduxoliq gʻijduvoniy. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi. tayanch soʻz va iboralar: qurʼon, sunna, ijmo’ va qiyos, masolihul-mursala, istihson, urf, yusuf hamadoniy, abduxoliq gʻijduvoniy, yassaviya, kubroviya, naqshbandiya, tasavvuf, abu hanifa, mazhab, “ahli hadis”, markaziy osiyo, faqih. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati. tasavvuf, soʻfiylik – i...

This file contains 20 pages in DOCX format (67.6 KB). To download "tasavvuf ta’limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: tasavvuf ta’limoti DOCX 20 pages Free download Telegram