real gazlar fizikasi

PPT 23 стр. 2,1 МБ Бесплатная загрузка

23 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,1 МБ

Тип файла PPT

Страницы 23

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 23

videolektsiya 14 toshkent to’qimachilik va yengil sanoati instituti fizika va elektrotexnika kafedrasi ma’ruza № 7 real gazlar fizikasi ma’ruzachi: boymuratov faxriddin tog’aymuradovich * 1.gazlarning ideallikdan chetlanishi 2. van-der-vaals tenglamasi va uning tahlili. 3.kritik holat. eksperimental izotermalar 4. real gazlarning ichki energiyasi. 5. joul-tompson effekti * 14-ma’ruza rejasi * * real gazlarning xarakteri bosim uncha yuqori bo’lmagan, temperatura esa etarlicha yuqori bo’lgan hollardagina: tenglama bilan ancha yaxshi tavsiflanadi. bosim ortishi va temperatura kamayishi bilan bu tenglamadan ancha chetlanishlar kuzatiladi. bosim ortganda gazning zichligi ortadi, bu esa molekulalar orasidagi o’rtacha masofaning kamayishiga olib keladi, shuning uchun molekulalarning hajmi va ular orasidagi o’zaro ta’sir muxim rol o’ynay boshlaydi. molekulalar orasidagi o’zaro ta’sir xarakterini 1-rasmda keltirilgan egri chiziq yordamida ko’rsatish mumkin. bu egri chiziq ikki molekulaning o’zaro potentsial energiyasini shu molekulalarning markazlari orasidagi r masofaning funktsiyasi sifatida tasvirlaydi. bu egri chiziqni yasashda bir-biridan cheksiz katta masofada turgan molekulalarning potentsial energiyasi nolga teng deb olingan. …

2 / 23

i chiziq va kritik izotermaning k nuqtadan chapda yotgan qismi (r ,v) diagrammani uch sohaga bo’ladi. moddaning bir jinsli suyuq holatlari sohasi qiya shtrix chiziq bilan belgilangan. biz bilamizki, qo’ng’iroqsimon egri chiziq tagida ikki fazali holatning sohasi yotadi va nihoyat, qo’ng’iroqsimon egri chiziqdan va kritik izotermaning yuqorigi tarmog’idan o’ng tomonda yotadigan soha moddaning bir jinsli gaz holatlarini ifodalaydi. oxirgi sohada kritik izotermaning o’ng tarmog’i tagida yotuvchi qismni alohida ajratib, uni bug’ sohasi deb atash mumkin. bu sohadagi har qanday holat gaz holidagi boshqa holatlardan shu jihatdan farq qiladiki, boshqa bunday holatda bo’lgan modda uni izotermik siqqanda suyuqlanadi. kritik temperaturadan yuqori temperaturada biror holatda turgan modda har qancha siqilganda ham suyuqlikka aylanmaydi. van-der-vaals tenglamasi * real gazlarning xarakterini ifoda etish uchun berilgan juda ko’p tenglamalar ichida van-der-vaals tenglamasi eng sodda bo’lishi bilan birga juda yaxshi natijalar beradi. bu tenglama rvmrt tenglamaga tuzatmalar kiritish yo’li bilan hosil qilingan bo’lib, quyidagicha ko’rinishga egadir: …

3 / 23

da gazni o’sha hajmda saqlab qolish uchun tashqi bosimni pi ichki bosimga teng miqdorda orttirishga to’g’ri kelgan bo’lar edi. tenglama bir mol gaz uchun yozilgan. z mol gazga mos keluvchi ixtiyoriy m massali (zm) gazga oid tenglamaga o’tish uchun o’sha sharoitda uning z marta ortiq hajm egallashini, ya’ni: vzvm bo’lishini hisobga olish kerak. (1) da vm o’rniga vz qo’yib, quyidagi tenglamani topamiz: bu tenglamani z ga ko’paytirib va quyidagi: belgilarni kiritib, z mol gazga oid van-der-vaals tenglamasini hosil qilamiz: real gazning ichki energiyasi. real gazning molekulalari orasidagi o’zaro ta’sir natijasida molekulalarning o’zaro er potentsial energiyasi yuzaga keladi va bu energiya molekulalar harakatining ek kinetik energiyasi bilan birga gazning ichki energiyasini tashkil etadi: e=ek+er. biz bilamizki, bir mol gazdagi molekulalarning kinetik energiyasi ga teng, ya’ni temperaturaning funktsiyasidir. molekularning o’zaro potentsial energiyasi ularning orasidagi o’rtacha masofaga bog’liq. shuning uchun er potentsial energiya v gaz hajmining funktsiyasi bo’lishi kerak. binobarin, real gazning ichki …

4 / 23

a gaz bajaradigan to’liq ish quyidagiga teng δa=fdx=psdx = pdv * * ish p – gaz bosimi, s – porshen yuzasi, dx – uning ko’chishi δv- hajmning o’zgarishi a – gazning ishi a’- gaz ustida bajarilgan ish gaz ish bajaradi gazning hajmi v1 dan v2 gacha o’zgarganida gaz bajaradigan to’liq ish quyidagiga teng δa=fdx=psdx = pdv * kpa * kengayish siqilish gazning bajargan ishi musbat tashqi kuchlarning gaz ustida bajargan ishi manfiy gaz bajargan ish manfiy tashqi kuchlarning gaz ustida bajargan ishi musbat bajarilgan ish (p, v) diagrammadagi jarayon grafigi ostidagi shaklning yuzasiga qiymat jihatdan teng. * * rasmda gazni (1) holatdan (2) holatga o’tkazadigan uchta turli jarayon ko’rsatilgan. gaz ucchala holda turli hil ishni bajaradi. * * molyar gaz doimiysi r ning fizik ma’nosi molyar gaz doimiysi qiymat jihatdan temperaturasi izobarik ravishda bir kelvinga qizdirilgan bir mol ideal gaz bajaradigan ishga teng. * j j kg mol * moddaning …

5 / 23

heksizlikka intilgan vaqtda ichki u energiyaning ifodasi ideal gaz ichki energiyasining ifodasiga aylanadigan bo’lsin. bu mulohazalarga asoslanib, integrallash doimiysini nolga teng deb olish kerak. u holda real gazning ichki energiyasi quyidagicha ifodalanadi: bundan ko’rinadiki, temperatura ko’tarilganda ham, hajm ortganda ham ichki energiya ortar ekan. joul-tomson effekti joul bilan tomson gazni issiqlik izolyatsiyasiga ega bo’lgan va ichida g’ovak to’sig’i bor trubkadan o’tkazilganda gaz to’siq orqali o’tib kengayishi natijasida temperaturasi bir oz o’zgarishini payqaganlar. temperatura t o’zgarishning ishorasi boshlashg’ich bosim va temperaturaga qarab manfiy yoki musbat bo’lishi va jumladan, nolga teng bo’lib qolishi ham mumkin. bu hodisa joul-tomson effekti deb ataladi. agar gaz temperaturasi pasaysa (t0), effekt musbat ishorali deb hisoblanadi; agar gaz isisa (t0), effekt manfiy ishorali deb hisoblanadi. gazning mazkur miqdori ustida bajariladigan bu ishni unga qo’shni gaz bajaradi. gazning ajratib olingan qismiga chap tomondan p1s kuch ta’sir qiladi (s-trubkaning kesimi), bu kuch harakat tomoniga yo’nalgan. o’ng tomonidan esa, harakatga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 23 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "real gazlar fizikasi"

videolektsiya 14 toshkent to’qimachilik va yengil sanoati instituti fizika va elektrotexnika kafedrasi ma’ruza № 7 real gazlar fizikasi ma’ruzachi: boymuratov faxriddin tog’aymuradovich * 1.gazlarning ideallikdan chetlanishi 2. van-der-vaals tenglamasi va uning tahlili. 3.kritik holat. eksperimental izotermalar 4. real gazlarning ichki energiyasi. 5. joul-tompson effekti * 14-ma’ruza rejasi * * real gazlarning xarakteri bosim uncha yuqori bo’lmagan, temperatura esa etarlicha yuqori bo’lgan hollardagina: tenglama bilan ancha yaxshi tavsiflanadi. bosim ortishi va temperatura kamayishi bilan bu tenglamadan ancha chetlanishlar kuzatiladi. bosim ortganda gazning zichligi ortadi, bu esa molekulalar orasidagi o’rtacha masofaning kamayishiga olib keladi, shuning uchun molekulalarning hajmi va ular...

Этот файл содержит 23 стр. в формате PPT (2,1 МБ). Чтобы скачать "real gazlar fizikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: real gazlar fizikasi PPT 23 стр. Бесплатная загрузка Telegram