radiatsiya o'lchash turlari

DOCX 8 pages 81.9 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 81.9 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

radiatsiya turli xil nurlanishlar va fizik kattaliklar bo‘yicha o‘lchanadi. asosiy radiatsiya o‘lchash turlari quyidagilar: 1. nurlanish turlariga ko‘ra o‘lchash 📌 alfa-nurlanish (α) – og‘ir zaryadlangan zarralar, tez energiyasini yo‘qotadi va teri orqali o‘ta olmaydi. uni o‘lchash uchun scintillyatsion detektorlar ishlatiladi. 📌 beta-nurlanish (β) – elektron yoki pozitron oqimi, yupqa materiallardan o‘ta oladi. geyger-myuller hisoblagichi yoki scintillyatsion detektorlar bilan o‘lchanadi. 📌 gamma-nurlanish (γ) – yuqori energiyali elektromagnit nurlanish, ko‘plab materiallardan o‘tishi mumkin. uni dozimetrlardan, radiometrlardan yoki ionizatsion kameradan foydalangan holda o‘lchash mumkin. 📌 neytron nurlanishi – yadroviy reaksiyalar natijasida hosil bo‘ladigan neytron oqimi. buni scintillyatorlar yoki pufakchali kameralar yordamida o‘lchash mumkin. 2. o‘lchanadigan parametrlar bo‘yicha 🔹 ekspozitsion doza quvvati (rentgen/soat, r/soat) – havodagi radiatsiya darajasini ko‘rsatadi, tashqi nurlanishni baholash uchun ishlatiladi. 🔹 yutilgan doza (grey, gy) – muhit tomonidan yutilgan energiya miqdori (1 kg massa uchun). 🔹 ekvivalent doza (zivert, sv) – radiatsiyaning biologik ta’sirini hisobga olgan holda o‘lchanadigan kattalik. 🔹 …

2 / 8

siyaning inson organizmiga biologik ta’sirini hisobga olgan holda o‘lchanadigan kattalik. 📌 turli nurlanish turlarining zararli ta’siri farqlanadi, shuning uchun ekvivalent dozani hisoblashda nurlanish vazn koeffitsiyenti qo‘llaniladi: · gamma va beta-nurlanish (w = 1) · neytron nurlanishi (w = 5–20, energiyasiga bog‘liq) · alfa-nurlanish (w = 20, chunki u hujayralarga katta zarar yetkazadi) · 📌 1 zivert (sv) = 1 gy × nurlanish vazn koeffitsiyenti 🔹 radioaktiv nuklidlar faolligi (bekkerel, bq) 📌 radioaktiv moddaning parchalanish tezligini ko‘rsatadi. 📌 1 bekkerel (bq) = 1 soniyada 1 ta atom yadrosining parchalanishi. 📌 avval kiuri (ci) ishlatilgan: 1 ci = 3,7 × 10¹⁰ bq 📌 yadro fizikasi, radiologiya va ekologiyada qo‘llanadi. har bir kattalik turli maqsadlar uchun ishlatiladi: ekspozitsion doza havodagi radiatsiya darajasini ko‘rsatadi, yutilgan doza organizmga kirgan energiyani ifodalaydi, ekvivalent doza esa nurlanishning real biologik xavfini baholaydi. faollik esa radioaktiv moddalar parchalanish tezligini aniqlaydi. dp-5v dozimetri-radiometri asosan gamma-nurlanishni o‘lchash uchun mo‘ljallangan va maxsus …

3 / 8

p-5v apparati yordamida)» ma'lumot: gamma-nurlanish — bu yuqori energiyali elektromagnit nurlanish bo'lib, atom yadrolarining energiya holatidan boshqa holatga o'tishida yuzaga keladi. gamma-nurlari juda yuqori o'tkazuvchanlikka ega, shuning uchun ular tirik organizmlar uchun xavfli hisoblanadi, chunki ular tanaga kirib, hujayralarga zarar yetkazishi mumkin. ishning maqsadi: dp-5v apparati yordamida gamma-nurlanishni o'lchash va natijalarni tahlil qilish, shu bilan birga gamma-nurlanish uchun hisoblashlar qilish. o'lchov uskunalari: 1. dp-5v apparati. 2. radiatsiya manbai (masalan, plutoniy manbai). 3. geiger-muller hisoblagichi (dp-5v apparatida mavjud). 4. eksperiment uchun namuna (agar kerak bo'lsa). teoriya: gamma-nurlanish — bu atom yadrosining bir holatdan boshqasiga o'tishi natijasida yuzaga keladigan yuqori energiyali elektromagnit nurlanish. gamma-nurlarining yuqori o'tkazuvchanligi, ularning tirik organizmlarga ta'sirini kuchaytiradi. · gamma-nurlarning energiyasi bir necha kilovolt va bir necha megavolt orasida o'zgaradi. · gamma-nurlarning yutilishi materialning zichligi va uning atom raqamiga bog'liq bo'lib, nurlanish energiyasiga ham bog'liq. · gamma-nurlari tibbiyotda va sanoatda keng qo'llaniladi, masalan, diagnoz qilish va sterilizatsiya jarayonlarida. formulalar …

4 / 8

kirish chuqurligi (r): bu yerda: · e — gamma-nurlanish energiyasi; · μγ — gamma-nurlanishning materialdagi yutilish koeffitsiyenti. 6. korreksiya koeffitsiyenti (kc) (gamma-nurlanish uchun): bu yerda: · xsr — gamma-nurlanish uchun o'rtacha ekspozitsion doza; · xn — gamma-nurlanish uchun nominal doza. 7. gamma-nurlanish manbaidan masofa (r): bu yerda: · iγ — gamma-nurlanish intensivligi. 8. radyatsiya darajasi (l) gamma-nurlanish uchun: bu yerda: · iγ — gamma-nurlanish intensivligi; · s — gamma-nurlanish tarqaladigan maydon. variant 1 2 3 4 5 6 dozimetr o’lchaganda 450 impulsni 460 impulsni 480 impulsni 490 impulsni 470 impulsni 500 impulsni gamma-nurlanish uchun detektor xususiyatlarini hisobga oluvchi koeffitsiyent λγ=0.04 λγ=0.045 λγ=0.048 λγ=0.049 λγ=0.047 λγ=0.046 nurlanish o'tadigan materialning zichligi ρ=1.5g/sm3 ρ=1.5g/sm3 ρ=1.5g/sm3 ρ=1.5g/sm3 ρ=1.5g/sm3 ρ=1.5g/sm3 gamma-nurlanish uchun koeffitsiyent kγ=0.03 kγ=0.02 kγ=0.03 kγ=0.02 kγ=0.03 kγ=0.02 gamma-nurlanish energiyasi e=1.2mev e=1.2mev e=1.2mev e=1.2mev e=1.2mev e=1.2mev gamma-nurlanishning materialdagi yutilish koeffitsiyenti μγ = 0.1 μγ = 0.15 μγ = 0.1 μγ = 0.15 μγ = …

5 / 8

idan masofa (r): 0.258 m 8. radyatsiya darajasi (l): 0.3 mr/cm² image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "radiatsiya o'lchash turlari"

radiatsiya turli xil nurlanishlar va fizik kattaliklar bo‘yicha o‘lchanadi. asosiy radiatsiya o‘lchash turlari quyidagilar: 1. nurlanish turlariga ko‘ra o‘lchash 📌 alfa-nurlanish (α) – og‘ir zaryadlangan zarralar, tez energiyasini yo‘qotadi va teri orqali o‘ta olmaydi. uni o‘lchash uchun scintillyatsion detektorlar ishlatiladi. 📌 beta-nurlanish (β) – elektron yoki pozitron oqimi, yupqa materiallardan o‘ta oladi. geyger-myuller hisoblagichi yoki scintillyatsion detektorlar bilan o‘lchanadi. 📌 gamma-nurlanish (γ) – yuqori energiyali elektromagnit nurlanish, ko‘plab materiallardan o‘tishi mumkin. uni dozimetrlardan, radiometrlardan yoki ionizatsion kameradan foydalangan holda o‘lchash mumkin. 📌 neytron nurlanishi – yadroviy reaksiyalar natijasida hosil bo‘ladigan neytron oqimi. buni scintilly...

This file contains 8 pages in DOCX format (81.9 KB). To download "radiatsiya o'lchash turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: radiatsiya o'lchash turlari DOCX 8 pages Free download Telegram