tabiat simmetriyasi va saqlanish qonunlari

PPT 18 sahifa 1,6 MB Bepul yuklash

18 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,6 MB

Fayl turi PPT

Sahifalar 18

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 18

aylanma harakat kinematikasi 7-ma`ruza mavzu: saqlanish qonunlari va ularning qo`llanishi reja. 1. tabiat simmetriyasi va saqlanish qonunlari. 2. klassik mexanikada impulsning saqlanish qonuni. 3. klassik mexanikada energiyaning saqlanish qonuni. 4. klassik mexanikada impuls momentining saqlanish qonuni. 5. klassik mexanikaning qo`llanilish chegarasi. 1. tabiat simmetriyasi va saqlanish qonunlari. tabiatning eng umumiy xossalaridan biri uning simmetrikligi, ya'ni fazo va vaktni simmetriklik xossalaridir. boshkacha aytganda, fizika konunlarining kurinishi muayyan almashtirishlarga nisbatan invariantligi, uzgarmasligi fazo va vakt simmetriklik xossasining natijasidir. tabiatni bunday xususiyati fizika konunlaridagina aks etmay, oddiy sharoitdagi jismlarda xam kuzatiladi. masalan, odam, samolyot, xatto kristallarning tuzilishi xam simmetriyaga buysunadi. fazo va vaktning bir jinsliligi va fazoning izotropligi ularning muxim xususiyatlaridir. fazoni ixtiyoriy nuktasini bir xil xususiyatga ega bulishi, birinchilan, fazoni xar bir nuktasini ikkinchisidan farki yukligini ya'ni bir jinsligini, ikkinchidan fazoning turli yunalishdagi xar bir nuktasini bir xil bulishi ya'ni izotropligini bildiradi. vaktni ixtiyoriy dakikalari bir-biriga ekvivalent - teng kuchli bulishi uning …

2 / 18

b va ichki kuchlarning yigindisi nolga teng ekanligidan kuyidagi tenglik kelib chikadi: sistema impulsi uni tashkil kilgan jismlar impulslariiing yigindisiga teng r = p1 + r2 + r3, va f = f1 + f2 + f3=o tashki kuch nolga teng deb xisoblasak: bu ifoda impulsning saklanish konuni deyiladi. berk sistemalarda impuls uzgarmas ekan ichki kuchlar sistema impulsini uzgartira olmaydi. 3. klassik mexanikada energiyaning saqlanish qonuni. umuman xar kanday jism xam kinetik, xam potentsial energiyaga egadir. sistemani kinetik va potentsial energiyalar yigindisi uning tula mexanik energiyasi deyiladi. kuyidagi ifodada (er va jicmdan iborat sistemaga tadbik etsak, bunda er va jismdan iborat sistemani tula mexanik energiyasi buladi) birinchi xad m massali jicmning kinetik energiyasi, ikkinchisi potentsial energiyadir. bu mexanik energiyaning saqlanish qonunini matematik ifodasidir. bu qonunga kura yakkalangan sistemalarda energiya o'zgarmasdan saqlanadi. energiyaning saqlanish konuniga asosan yakkalangan sistemalardagi turg'un muvozanatli xolat potentsial energiyaning minimumiga mos kelgan xolat sifatida tushuntiriladi. yakkalangan sistemalarda ishkalanish …

3 / 18

nukta uchun aylanma xarakatning asosiy tenglamasini yozaylik: ichki kuchlar momenti tashki kuchlar momenti ikkita moddiy nukta orasidagi uzaro ta'sir karama-karshi bulgani uchun ularni biror nukgada xosil kilgan momentlarn karama-karshi bulib, natijasi nolga tent buladi. shuning uchun ichki kuchlar xosil kilgan momentlar yigindisi nolga teng. tashki kuchlar xosil kilgan moment: ga teng deb, oxirgi ifodani kuyidagicha yozamiz yopik sistemalarda tashki kuchlar xosil kilgan moment nolga teng bulganligidan impuls momentining vaktga boglik emasligi kelib chikadi: demak, yopik sistemalarda impuls momenti uzgarmas ekan. bu ifoda klassik mexanikada impuls momentining saklanish konuni deyiladi. impuls momentining saklanish konunini kuyidagicha yozishimiz mumkin: l= iѡ =const jism xarakat mikdori momenti i ѡ uzgarmasdan kolishi uchun i ortsa ѡ kamayishi, i kamaysa ѡ ortishi kerak. bu konunni bevosita sportchining dumbalok oshib sakraganda oyok kullarini yigib olishida kurish mumkin yoki vertikal uk atrofida aylanma xarakat kilayotgan platforma (disk) ustidagi odam xarakatida (kullarni yigib, yozib yuborishda) kuzatish mumkin. kullarni yozishda …

4 / 18

adi. nisbiylik nazariyasiga asosan va keyinchalik tajribalar kursatadiki, xarakatdagi elektron massasi tinch turgan elektron massasiga nisbatan katta bulib, tezlik ortishi bilan ortib boradi. bu formula xar kanday moddiy zarra uchun urinli bulib, klassik fizika konunlarining kullanilish chegarasini belgilab beradi. xisoblashlar kursatadiki, 8 t li kosmik kema 8 km/s tezlik bilan xarakatlanishida uning massasi 3,510-3 grammga ortadi. tezlik 300 km/s ga teng bulganda v/c = 0,001 ga teng bulib, massa 0,5 10-3 grammga ortadi. bulardan kurinadiki, yoruglik tezligidan kichik tezliklarda xatto bir necha yuz km/s larda xam massaning uzgarishi sezilarli bulmaydi. amalda kupincha bunday xollarda massa uzgarmas deb olinadi. demak, klassik mexanika kichik tezlik-larda v/s«1 shart bajarilganda urinli bulib, bu klassik mexanikaning kullanilish chegarasini belgilaydi. 3 31 13 3 2 23 21 2 1 13 12 1 ; ; f f f p dt d f f f p dt d f f f p dt d + + = + …

5 / 18

tabiat simmetriyasi va saqlanish qonunlari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 18 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tabiat simmetriyasi va saqlanish qonunlari" haqida

aylanma harakat kinematikasi 7-ma`ruza mavzu: saqlanish qonunlari va ularning qo`llanishi reja. 1. tabiat simmetriyasi va saqlanish qonunlari. 2. klassik mexanikada impulsning saqlanish qonuni. 3. klassik mexanikada energiyaning saqlanish qonuni. 4. klassik mexanikada impuls momentining saqlanish qonuni. 5. klassik mexanikaning qo`llanilish chegarasi. 1. tabiat simmetriyasi va saqlanish qonunlari. tabiatning eng umumiy xossalaridan biri uning simmetrikligi, ya'ni fazo va vaktni simmetriklik xossalaridir. boshkacha aytganda, fizika konunlarining kurinishi muayyan almashtirishlarga nisbatan invariantligi, uzgarmasligi fazo va vakt simmetriklik xossasining natijasidir. tabiatni bunday xususiyati fizika konunlaridagina aks etmay, oddiy sharoitdagi jismlarda xam kuzatiladi. masalan, odam, samol...

Bu fayl PPT formatida 18 sahifadan iborat (1,6 MB). "tabiat simmetriyasi va saqlanish qonunlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tabiat simmetriyasi va saqlanis… PPT 18 sahifa Bepul yuklash Telegram