nuklein kislotalar

PPT 31 pages 3.6 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

slayd 1 6-ma'ruza. nuklein kislotalar tuzilishi va funktsiyalari. reja: 1. hujayra nukleotidlari. nuklein kislotalarning tuzilishi, klassifikatsiyasi va nomenklaturasi. 2. nukleozidlar. nukleotidlar. nukleozid mono- va polifosfatlar: amf, adf, atf. nukleozidtsiklofosfatlar. 3. nuklein kislotalarning birlamchi tuzilishi. ribonuklein va dezoksiribonuklein kislotalar. nuklein kislotalar nuklein kislotalarni birinchi bo’lib, yangi biologik modda sifatida 1868-yilda shvetsariyalik biolog olim fridrix misher tomonidan kashf qilingan. u yiringlash jarayoni sababchisi bo’lgan qon elementi leykositlar yadrosidan ajratib olingan fosforga boy birikmaga ”nuklein’’, deb nom bergan. nuklein kislotalar tarkibida fosfat kislota qoldig’i bo’lgani uchun kislota nomi berilgan. 1891-yilda nemis olimi kossel nuklein kislotani gidrolizlab, uning 3 xil kompanentdan iborat ekanligini aniqladi. triplet krik ifodasiga ko’ra kodon deb nomlangan nuklein kislotalar yuqori molekulali birikmalardir. nuklein kislotalar boshqa polimerlarga xos bolmagan qator muhim biologik funksiyalarni bajaradilar, ulaming asosiylari quyidagilar: irsiy axborotning saqlanishi va o‘tkazilishini ta’minlash, hujayra-barcha oqsillari sintezini programmalash orqali axborotni o'tkazish mexanizmida bevosita ishtirok etadi. nuklein kislotalami struktur tarkibiy qismlari kofaktor, allosterik …

2 / 31

i, glyukozada esa uglerod atomlarining soni 6 taga teng. odamning 23 juft xromosomalaridagi dnkning umumiy uzunligi taxminan 1,5 mga teng. rnk molekulalari kaltaroqdir: ulaming uzunligi odatda o.01 mmdan ortmaydi. dnk molekula massasi juda katta bo’lgan qo’sh zanjirli polimer birikma. bitta molekula tarkibida haddan tashqari ko’p nukleotidlar bo’ladi. dnk molekulasida oqsil sintezi to’g’risida axborot joylashgan. shu bilan birga dnk molekulasi ana shu axborotning nusxasini ko’paytirish xususiyatiga ega. bu tirik organizmlar haqidagi irsiy axborotni aniq holda nasldan naslga o’tkazish demakdir. dnk asosan hujayra yadrosida, xromatin tarkibida bo'ladi. mitoxondriyalarda dnk oz miqdorda bo'ladi. rnk hujayraning hamma qismlarida bo'ladi va u hujayra umumiy massasini 5-10% ini tashkil etadi. nuklein kislotaiar nukleotidlaming polimerlaridir. nukleotidlar uch tarkibiy qismdan - pirimidin yoki purin asosi, pentoza va fosfat kislotadan tuzilgan. purin va pirimidin tuzilishining asosida 2 ta aromatik geterotsiklik birikmalar - purin va pirimidin yotadi. purin molekulasi ikkita kondensirlangan halqa - pirimidin va imidazoldan tarkib topgan. asosiy pirimidin …

3 / 31

. purin asoslariga -adenine va guanin, pirimidin asoslariga- timin (urasil) va sitozin kiradi. o’z tarkibida adenin saqlaydigan nukleotid adenin (a), guanin (g), timin (t) va sitozin (s) nukleotidlari deyiladi va ularni nomi bosh xarflari bilan ko’rsatiladi. nukleozidlar ribonuklein kislotalarning tuzilishi ribonuklein kislotalarning tuzilishi dnkga o’xshash bo’ladi. ularning tarkibiga azot asoslaridan adenin, guanin, sitozin va uratsil uchraydi. asosiy farqi rnk bir zanjirli molekulalardan iborat. molekulyar massasi ularning turiga qarab har xil bo’ladi. ular transport (trnk), informatsion (axborot) (i rnk) va ribosomal (rrnk)ga bo’linadi. turlari oqsil sintezida ishtirok etadi. bunday nomlanish ular bajaradigan vazifalari bilan bog’liqdir. rnk ning barcha turlari oqsil sintezida ishtirok etadi sitoplazmaning asosiy tarkibi. barcha hujayralar butun hayoti davomida o’z strukturasi va modda almashinuvi prosesslarini saqlashga harakat qiladi. buning uchun hujayra mebranasi, ya’ni ularning qobig’i katta ahamiyatga ega. sitoplazma esa barcha organoidlar joylashgan muxit hisoblanadi. o’ziga xos muxitda amalga oshadi. nukleozidtrifosfat xayvon organizmida nuklein kislotalardan ajratib olingan nukleotitlardan tashkari …

4 / 31

g molekulalaridagi azot asoslari kush-kush bulib ozaro vodorod boglari yordamida boglanganligidan dalolat beradi. 1953 yilda 2 ta yosh ingliz olimlari uotsom va kriklar rentgenostruktura analiziga asoslanib dnk molekulasi kush spiralli tuzimiga ega ekanligi aniklandi. bu modulga asosan xar ikki zanjir bitta umumiy ukka ega bolib diyametri 20 a teng. nukleotitlar koldigi bir-bitiga nisbatan 3b burchak xosil kilib joylashgan. 360 ga teng spiralning bir aylanasi yoki orami 100ta nukleotit koldigidan tashkil topgan. spiralning 1 orami orasidagi masofa 34a ga, xar bir nukleotit 3.4a ni egallaydi. j.chargoff 1947-1950 yillarda usimlik va xayvon tukimalari xujayralaridan nuklein kislotalarni ajratib olib, ularning tarkiblarini urganib, dnk uchun purin va pirimidin asoslarini mikdoriy munosabatlarini aniklab berib, tegishli koidalar yaratdi va bu fanda “chargoff koidasi” nomi bilan tarkaldi. koidadagi asosiy fikrlar kuyidagicha: dnk ning ikkilamchi strukturasi. dnk molekulalari nukleotidlari tarkibi uchun ularning ajratib olingan manbasidan qat’iy nazar muhim umumiy qonuniyatlari ham ma’lum. bu qonuniyatlar ularni kashf etgan olim …

5 / 31

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nuklein kislotalar"

slayd 1 6-ma'ruza. nuklein kislotalar tuzilishi va funktsiyalari. reja: 1. hujayra nukleotidlari. nuklein kislotalarning tuzilishi, klassifikatsiyasi va nomenklaturasi. 2. nukleozidlar. nukleotidlar. nukleozid mono- va polifosfatlar: amf, adf, atf. nukleozidtsiklofosfatlar. 3. nuklein kislotalarning birlamchi tuzilishi. ribonuklein va dezoksiribonuklein kislotalar. nuklein kislotalar nuklein kislotalarni birinchi bo’lib, yangi biologik modda sifatida 1868-yilda shvetsariyalik biolog olim fridrix misher tomonidan kashf qilingan. u yiringlash jarayoni sababchisi bo’lgan qon elementi leykositlar yadrosidan ajratib olingan fosforga boy birikmaga ”nuklein’’, deb nom bergan. nuklein kislotalar tarkibida fosfat kislota qoldig’i bo’lgani uchun kislota nomi berilgan. 1891-yilda nemis olimi kossel n...

This file contains 31 pages in PPT format (3.6 MB). To download "nuklein kislotalar", click the Telegram button on the left.

Tags: nuklein kislotalar PPT 31 pages Free download Telegram