hozirgi o`zbek adabiy tilida o`zlashtirma gap

DOCX 25 pages 53.4 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.4 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

kurs ishi mavzu: hozirgi o`zbek adabiy tilida o`zlashtirma gap (kundalik matbuot materiallari bo`yicha) mundarija kirish i-bob 1. hozirgi o`zbek adabiy tilida o`zlashtirma gap haqida ma’lumot 2. o’zlashtirma gaplarning matnlarda qo’llanilishi ii-bob 1. manbalarda o’zlashtirma gaplar ishlatilishi 2. o’zlashtirma gaplarda uslublar xulosa foydalangan adabiyotlar ro`yxati kirish o’zga gapli sintaktik qurilmalarda ikki xil gap: muallif gapi va o’zga gap bo’ladi. o’zgalar gapini keltiruvchi – ifodalovchi shaxs muallif, uning gapi esa muallif gapi deyiladi. muallif nutqi ichida keltirilgan boshqa shaxslarning fikri o’zganing gapi sanaladi. gapi ifoda qilinayotgan shaxs so’zlovchi deyiladi. so’zlovchi nutqida keltirilgan o’zgalar gapi, asosan, ikki xil bo’ladi: 1) ko’chirma gap, 2) o’zlashtirma gap. o’zgalar gapining mazmun va grammatik jihatdan aynan, o’zga-rishsiz mustaqil gap shaklida muallif gapi bilan birga ishlatilishiga ko’chirma gap deyiladi: "til robitai vositai olamiyondir,– degan edi avaz o’tar o’g’li gapining "til robitai vositai olamiyondir" qismi ko’chirma gap shaklida keltirilgan o’zgalar gapidir, degan edi avaz o’tar o’g’li qismi esa muallif …

2 / 25

adi, so’radi, murojaat qildi, javob berdi, hazil qildi kabi fe'llar bilan: "oyi-yey, hech narsaga tushunmaysiz, zamon yangi bo’layapti, hurriyat, adolat kelibdi boshimizga, bizdaqa g’ariblarga kun tug’ibdi!" – xursand gapirdi qiz. (o.) saida chuqur taajjub bilan javob berdi: –kolxozda qoldirish-qoldirmaslik masalasini yuqori hal qiladida. (a.q.) saidaning haziliga qarshi kozimbek ham hazil qildi: – bilar ekasiz, bizning boboy ovqatlardan faqat palovni, rah6arlardan faqat o’rtoq qodirovni, dorilardan faqat pensillinni tan oladilar, – dedi. (a.q.) saida hayron bo’lib so’radi: – "byuro qaysi masalada sizning ra'yingizga qarshi ish qildi?" (a.q.) 2. so’zlash ma'nosi bilan bog’liq bo’lgan turli psixologik holatni ifodalovchi qichqirdi, baqirdi, chaqirdi, o’shqirdi, pichirladi, shivirladi, ogohlantirdi, talmovsiradi, tutaqdi, do’ng’illadi kabi fe'llar bilan: "ozib-to’zib ketibsiz", – deya shivirladi ziyoda (asq.m.) saida talmovsiradi: – "zulfiqorovning partiyadan chiqarilishiga qarshi emas-misiz?" (a.q.) qalandarov nazarov kolxozidan sozandalar, o’yinchi qizlar kelshiini xohlamay do’ngilladi: "bularning o’rniga tojixonni chaqirsangiz ham bo’lar edi. u ham o’yin biladi. (a.q.) saida malol kelgan bir alfozda: …

3 / 25

kelsa, to’liqroq pauza, hamda balandroq ohang bilan talaffuz qilinadi: agar muallif gapi ko’chirma gap o’rtasida kelsa, past ohangda aytiladi. ko’chirma va muallif gapining o’rni, uslubiy talablar bilan turlicha bo’ladi: 1) ko’chirma gap muallif gapidan oldin kelganda, muallif gapidagi bo’laklar inversiyaga uchrab, kesim tarkibi oldin, ega tarkibi keyin keladi: "hamidullaning gapiga kirib, o’qiyolmay qoldim", – dedi tojixon tovush titrab. (a.q.) dedi fe'li ko’chirma gapdan keyin kelgan muallif gapining kesimi vazifasida kelganda, ma'no va vazifasi jihatidan deb aytdi, deb so’radi, deb gapirdi kabi deb+so’zlash fe'llariga deyarli teng bo’ladi. bunda deb bog’lovchi emas, demoq fe'li vazifasini bajaradi. i-bob 1.1hozirgi o`zbek adabiy tilida o`zlashtirma gap haqida ma’lumot o’zga gap so’zlovhi hamma vaqt ham o’z fikrinigina bayon etib qolmaydi, u ba’’zan gapini ham o’z nutqi ichida ishlatadi. o’zganing gapini ifoda etuvchi shaxs avtor, uning gapi esa avtor gapi deyiladi. avtorning ma’lum shaxs fikrini o’z nutqi ichida keltirishi o’zganing gapi deyiladi. gap ifoda qilinayotgan shaxs so’zlovchi …

4 / 25

t buxgalteriyajoylashgan xonadan tovush eshitiladi «shaq-shuq». (o.) o’zga gapi turli xilda keladi. bularning asosiy tiplari ikki xil, 1) ko’chirma gap 2) o’zlashtirma gap. o’zganing gapi semantik, leksik, grammatik xususiyatlarni saqlagan holda, mustaqil gapshaklida avtor gapi bilan birga ishlatilsa, ko’chirma gap deyiladi- «yashang, oshpaz- kinoya bilan qichqirdi o’ktam.-bilib qo’yingki, dehqonchilikning qozoni boshqacha bo’ladi, mehnatini aytmasangiz, barakasi osha beradi, tosha beradi». (o.) avtor gapi ko’chirma gapning kimga qarashli ekanligini ko’rsatadi. avtor o’zganing mazmunini saqlab, grammatik, leksik xususiyatlarni o’zgartirib bayon qilib bersa, o’zlashtirma gap deyiladi. masalan, astaxov chu bilan suhbat qilishni orzu qilganini, lekin qo’li tegmaganini aytdi. ko’chirma gap. ko’chirma gapdagi mazmun tinglovchiga qaratiladi. ko’chirma gap bir so’zdan, bir ega yoki bir necha gapdan, ba’zan butun bir abzacdan iborat bo’lishi mumkin. avtor gapi esa ko’pincha ikki sostavli birgina sodda gapdan tashkil topadi~ qo’shma gap shaklida yoki bir sostavli sodda gap shaklida deyarli qo’llanmaydi. misollar` «o’rog’on buzilibdi. yigitlarni, suvchilarni to’sishga olib borsin», - deb …

5 / 25

ay olmay «agronom aka» -deb qichqirdi. (o.) oldingi fikr bilan bog’liqlikni ifodalovchi javob bermoq, bo’lmoq (gapni bolmoq), davom etirmoq kabi fellar. toycha bo’lsak ham, ot izidan boryapmiz»,-javob berdi jo’ra, ko’zlarini ayyoroncha qisib. (o.)rais so’zida davom etdi, «ayniqsa», «farhod» to’g’risida so’z borganda,hali sen aytganingday, kishining ko’kragi tog’day ko’tariladi».(o.) «sakson» ota uning gapinibo’ldi. «umr shomiga yetsak ham, yurakda o’timiz bor…» (o.) «balli, yurakdagi tilak-armon-sovet zamonidan», - gapga aralashdi boshqa bir chol, soqolidan yumalagan tomchilarni artib-axir bahor kelganda, qari tollar ham bargak yozadi…» (o.)so’roq mazmunini ifodalovchi fellar, «qalay, bu yil paxta rejasini bajarasizmi»-so’radi o’ktam (o.) avtorning turli ichki kechinmalarini, his-tuyog’ularini, hayajonini hamda ayrimmimikalarini ifodalovchi fellar, jon fiog’onida nima deyishni bilmay, yerga qaradi va do’nog’illadi, «men yig’latgan emasman… o’zing yig’lagansan». karimqul xuddi shishganday yog’on barmoqlari bilan mo’ylovini birpas buradi, keyin piching qilib to’nog’illadi, «dalada qizlarning ichiga ko’z tashlaydigan odatingiz ham bor ekan, shekilli-» (o.) nasimjon o’tirdi, yozuv-chizuvga uringani ko’rinib, boshini ko’tarmasdan minog’irladi` «xotirjam bo’linglar, …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi o`zbek adabiy tilida o`zlashtirma gap"

kurs ishi mavzu: hozirgi o`zbek adabiy tilida o`zlashtirma gap (kundalik matbuot materiallari bo`yicha) mundarija kirish i-bob 1. hozirgi o`zbek adabiy tilida o`zlashtirma gap haqida ma’lumot 2. o’zlashtirma gaplarning matnlarda qo’llanilishi ii-bob 1. manbalarda o’zlashtirma gaplar ishlatilishi 2. o’zlashtirma gaplarda uslublar xulosa foydalangan adabiyotlar ro`yxati kirish o’zga gapli sintaktik qurilmalarda ikki xil gap: muallif gapi va o’zga gap bo’ladi. o’zgalar gapini keltiruvchi – ifodalovchi shaxs muallif, uning gapi esa muallif gapi deyiladi. muallif nutqi ichida keltirilgan boshqa shaxslarning fikri o’zganing gapi sanaladi. gapi ifoda qilinayotgan shaxs so’zlovchi deyiladi. so’zlovchi nutqida keltirilgan o’zgalar gapi, asosan, ikki xil bo’ladi: 1) ko’chirma gap, 2) o’zlashtirma ga...

This file contains 25 pages in DOCX format (53.4 KB). To download "hozirgi o`zbek adabiy tilida o`zlashtirma gap", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi o`zbek adabiy tilida o`… DOCX 25 pages Free download Telegram