cho'lpon she'riyatida ramz va timsollar

DOCX 33 pages 51.6 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 51.6 KB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

mavzu: cho’lpon she’riyatida ramz va timsollar reja: i. kirish. ii. asosiy qism: 1.o’zbek yangi she’riyatining asoschisi - abdulhamid cho’lpon.. 2.cho’lpon she’riyatida tabiat tasvirining ifodalanishi. 3.”buzilgan o’lkaga”, “binafsha”, “vijdon erki”, “xalq”, “yorug’ yulduzga”, “go’zal” she’rlaridagi ramz va timsollar. 4.cho’lpon she’rlarida badiiy san’atlar talqini iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar kirish xx asr o’zbek adabiyotining eng yirik siymolaridan biri abdulhamid sulaymon o’g’li cho’lpondir. bu ulug’ insonni taqdir shunday bir davrda tarix sahnasiga olib chiqdiki, oqibatda uning hayoti ham sha’nga, ham fojeaga to’la bo’ldi. negaki, xx asrning dastlabki choragi o’zbek xalqi tarixiga erk, istiqlol, ozodlik uchun kurash yo’llari, millatning o’zligini anglash, uyg’onish sanalari bo’lib kirdi. cho’lpon bu davrda xalqimiz erki, ozodligi yo’lida iymon, e’tiqod timsoliga aylanadi. u “go’zal turkiston”ni mustaqil , erkin holda ko’rishni shu qadar orzu qildiki, bolshevik mafkurachilari uning og’zini bekitib, nafasini chiqarmay turganda ham, u “kishan kiyma, bo’yin egma, ki sen ham hur tug’ilg’onsen!” deya millatdoshlarini kurashga chaqira oldi. u kurashga …

2 / 33

mizning ko’rki va fazilati bo’lib kelgan, alisher navoiy, zahiriddin muhammad bobur, boborahim mashrab kabi ijodkorlar ijodini yuksaklarga ko’targan “qofiya”, 1.“qizil o’zbekiston” gazetasi, 1927-yil17-may “radif” kabi she’riyat “kishan”lariga asir aruz vazniga xos “eski usul” edi. cho’lpon aruzda emas, boshqa vaznda erkin, yengil, samimiy, zamonaviy, ehtirosli she’rlar yozish mumkinligini angladi, bu zamonning talabi, ehtiyoji edi. shu sababli uning she’riyati bevosita “yurak qolipi”da quyulgan erkin so’zlardan tashkil topdi. cho’lpon aruzni “ eski usul” deb atab unga rag’bat bildirmagan ekan, bu uning aruzni butunlay inkor etgan degani emas edi. garchi u o’zini “aruzdan bebahra cho’lpon” deb atagan bo’lsa-da, bu avznda ham go’zal g’azallar yaratdi. biroq u yangi zamon adabiyoti asosan barmoq vaznida yaratilishi mumkinligini birinchi bo’lib teran his eta oldi. cho’lpon vaznnigina isloh etib qolmadi. uning she’riyati ruhan ham butunlay yangi edi. cho’lpon she’riyatiga zamonning katta-kichik voqealari, xalq dardi, orzu-armonlari, intilishlari bevosita mavzu bo’lib kirdi. demak, uning she’riyati xx asr ijtimoiy hayoti bilan, ya’ni …

3 / 33

ol, timsollilik cho’lpon she’riyatiga xos bo’lgan xususiyatdir. bu yo’l, bu usul cho’lpon yo’li cho’lponona edi. taassufki, cho’lpondan so’ng bu usul o’zbek adabiyotida davom ettirilmadi. bunga sho’ro mafkurachilarining cho’lpon yo’lini, uslubini badnom qilishga uringani sabab bo’ldi. cho’lpon she’riyati yevropa poeziyasiga monand his-tuyg’ularga boyligi bn ham ahamiyatlidir. bu haqda dastlab 20-yillarda germaniyada o’qigan vatandoshimiz ahmad shukriy aytgan edi. u “cho’lpon cho’lpondir” sarlavhali mitti maqolasida shunday yozadi: “cho’lpon oti qulog’imga eshitilishi bilan ko’zimga shekspir ko’rinadir. shekspir lirikasi bilan cho’lpon she’riyati orasindagi farqlarni axtarsam ham oni topolmadim. “uyg’onish”ni necha marta o’qib chiqdim. shekspirni mutolaa etdim. eng so’ng “shekspir cho’lpondir yoxud cho’lpon shekspirdir…” degan fikrga keldim. cho’lpon she’rlari shekspir jo’shqinligi bilan to’ladir. cho’lpon bizda sevgi tangrisi, sevgi yaratuvchisidir. cho’lpon—lirik shoirdir. cho’lpon cho’lpondir”.1 cho’lponning badiiy salohiyati haqida gapirilganda, kishini hayratga soladigan jihatlarini aytish joizdir. uning “uyqu”, “tabiatga” singari she’rlarini o’qigan kishi bunday hayratomuz asarlarni oddiy inson yaratishi mumkinmi, degan o’yga boradi va “nahotki, cho’lpon qalamiga “g’ayb”dan …

4 / 33

son, 19-20 betlar cho’lponga 1927-yili sho’ro mafkurachilari tomonidan boshlangan hujum bora-bora uning ijodini bo’g’di, bundan keying yozgan she’rlarida chinakam, cho’lponona usul yorqin ko’rinmaydi. shoir , albatta, cho’lponona she’rlarini yozishga dab-durustdan erishgani yo’q. masalan, dastlabki she’rlarida (“turkistonli qardoshlarimizga”) jadid shoirlarining izidan borish ko’rilgan bo’lsa, boshqalarida tatar, ozarbayjon, usmonli turk shoirlariga ergashish seziladi. buni hatto o’sha she’rlarning tilida ham ko’ramiz. cho’lpon “go’zal” she’ri bilan o’z yo’lini, cho’lponona usulini topdi, deyish mumkin. mana shunday she’rlari orqali shoir milliy zaminda ko’kartirgan she’riy niholini ko’rsata oldi. cho’lpon nisbatan uncha ko’p bo’lmagan muddat davomida o’zbek she’riyatini tamom yangi yo’lga burib yubordi. mana shu xizmatining o’zi shoir cho’lponga xalqimizning abadiy hurmat va e’zoziga sazovor bo’lish huquqini berdi. cho’lpon tinish belgilarini qo’llashda ham muayyan maqsadni ko’zlagan. masalan ko’p nuqtalarni oladigan bo’lsak, yonma-yon kelgan ikki nuqta, uch nuqta, to’rt nuqta va ko’p nuqtalarni she’rlari mutoalasida kichik pauza, uzoq pauza bilan o’qilishini istagan va bu she’r mazmuniga muayyan ta’sir ko’rsatishi …

5 / 33

r oʼzbek ziyolilariga chaqmoqdek taʼsir qilgan va butun adabiyotni oʼz izmiga olgan edi. 20-yillar oʼzbek sheʼriyatining chinakam choʼlpon davridir. u sheʼriyatga juda erta kirib keldi. ilk sheʼrlaridanoq mil-liy shoir sifatida tanildi. masalan, bizga maʼlum boʼlgan va matbuotda chop etilgan ilk sheʼri «turkistonli qardoshlarimizga» oʼksik vatan — turkiston jarohatlari haqida edi. chunonchi, «maʼrifatsizlik balosiga yoʼliqqan», foydazararini unutgan, yaxshi-yomonini tanimaydigan, tor manfaatlari doirasida koʼmilib qolgan, «topganini boshqalarga berib», oʼzi «ochyalangʼoch» qolgan, bir soʼz bilan aytganda, millat sifatida adoyi tamom boʼlgan «bizni xalq» haqida edi. ismoilbek gasprinskiy vafotiga bagʼishlab yozgan marsiyasida buyuk islohotchining «uygʼotguvchi ustod»ligiga diqqatni qaratdi. 1917 yil 28 noyabrdagi «turkiston muxtoriyati»ni olqishlab chiqdi, uni «ozod turk bayrami» sifatida qabul qildi. unga mehr-u muhabbatini izhor etdi. uni qoʼlga kiritgan vatan va xalqni sharafladi: muxtoriyat olindi, ishlar yoʼlga solindi. milliy marshlar cholindi, dushman oʼrtansun endi! hurriyat — bayrogʼimiz, adolat - oʼrtogʼimiz, hurriyat - bayrog’imiz, adolat - o’rtog’imiz turkistonli — shonimiz, turonli — unvonimiz, …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "cho'lpon she'riyatida ramz va timsollar"

mavzu: cho’lpon she’riyatida ramz va timsollar reja: i. kirish. ii. asosiy qism: 1.o’zbek yangi she’riyatining asoschisi - abdulhamid cho’lpon.. 2.cho’lpon she’riyatida tabiat tasvirining ifodalanishi. 3.”buzilgan o’lkaga”, “binafsha”, “vijdon erki”, “xalq”, “yorug’ yulduzga”, “go’zal” she’rlaridagi ramz va timsollar. 4.cho’lpon she’rlarida badiiy san’atlar talqini iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar kirish xx asr o’zbek adabiyotining eng yirik siymolaridan biri abdulhamid sulaymon o’g’li cho’lpondir. bu ulug’ insonni taqdir shunday bir davrda tarix sahnasiga olib chiqdiki, oqibatda uning hayoti ham sha’nga, ham fojeaga to’la bo’ldi. negaki, xx asrning dastlabki choragi o’zbek xalqi tarixiga erk, istiqlol, ozodlik uchun kurash yo’llari, millatning o’zligini anglash, uyg’onish sanala...

This file contains 33 pages in DOCX format (51.6 KB). To download "cho'lpon she'riyatida ramz va timsollar", click the Telegram button on the left.

Tags: cho'lpon she'riyatida ramz va t… DOCX 33 pages Free download Telegram