perseptiv timsollar

PPTX 49 стр. 38,7 МБ Бесплатная загрузка

49 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 38,7 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 49

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (10 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 49

idrok perseptiv timsollarning tashkil topishi. idrokning murakkab shakllari ularni o‘rganish metodlari. reja perseptiv timsollar haqida tushincha 01 02 03 04 vaqt, harakat va fazoni idrok qilish idrok fenomenlari idrok to‘g‘risida umumiy tushuncha perseptiv timsollar – bu insonning tashqi dunyoni idrok qilish jarayonida ongida hosil bo‘ladigan hissiy obrazlar bo‘lib, ular insonning atrof-muhitni tushunish va moslashishida muhim o‘rin tutadi. ushbu timsollar idrokning asosiy natijasi bo‘lib, obyektlarning his-tuyg‘ular orqali qabul qilingan xususiyatlarini aks ettiradi. perseptiv timsollarning shakllanishi 1. sezgi organlari orqali: qo‘llar bilan tegib ko‘rish, ko‘zlar bilan ko‘rish, quloqlar bilan eshitish va boshqa hislar orqali obyektning xususiyatlari qabul qilinadi. 2. ongli tahlil: inson miyasi sezgi ma’lumotlarini qayta ishlaydi, ularni umumlashtiradi va ma’noli tasvirlar hosil qiladi. 3. tajriba va xotira asosida: yangi qabul qilingan obrazlar insondagi oldingi tajribalar bilan bog‘lanadi, bu esa idrokni tezroq va aniqroq qiladi. perseptiv timsollarga misollar 1. tabiat manzarasi: ko‘z bilan ko‘rilgan manzara (masalan, tog‘lar, daryolar) perseptiv timsolga aylanadi. 2. …

2 / 49

bir-biri bilan bog'langan holda idrok qilinadi. biz narsalarni, ularga xos bo'lgan fazodagi shakllari (kub, uchburchak, doira va hokazo shakllari)ga, fazodagi katta-kichikligi (katta, kichkina, mayda va hokazo)ga, fazodagi munosabatlari (birbiriga va bizga nisbatan yaqin, uzoq, chap, o‘ng tomonda, yuqori va past turishlari)ga qarab idrok qilamiz, ular tinch yoki harakat holatlarida idrok qilinadi. biz idrok qilib turgan narsa va hodisalami ma’lum vaqt (zamon) davomida paydo bo'lish va o‘zgarib borishlarida idrok qilamiz idrok jarayonini, ya’ni ongimizning bevosita aks ettiruvchi faoliyatini narsalarni idrok qilish (aks ettirish)dan hosil bo`ladigan subyektiv obraz idrok murakkab psixik jarayondir. sababi, har bir idrok tarkibiga ayni vaqtda bir necha sezgi kiradi shakli rang hid shirin chuchuk og'ir-yengillig qattiq-yumshoqligi idrokning retseptiv tomoni idrokning perseptiv tomoni shu xossalarning jamini sezishdan idrok qilayotgan narsaning dastlabki bevosita obrazi bunda shu xossalar narsaning o'zida qanday bog'langan bo'lsa, ayni shu tarkibda seziladi. shu sababli idrok qilinayotgan narsaning dastlabki obrazi ham sezgilarning mexanik jami (yig'indisi)dan iborat bo'lmay, …

3 / 49

batiga qarab tug'iladi. narsaning ayrim xossalarining o'zaro obyektiv bog'liqligini aks ettirishdan iboratdir. muayyan bir figuralarning qanday rang bilan chizilganligi va katta-kichikligidan qat’i nazar, ularning konturlarini topib olishga imkon beradi kuyning baland yoki past (ingichka yoki yo'g'on) tonda ijro qilinishidan qat’i nazar, uni tanib olinishiga (bir xilda idrok qilinishiga) imkon beradi. shunday qilib, idrok bitta sezgi origanining ishi bo'lavermay, balki boshqa bir qancha sezgi organlari, bir qancha analizatorlarning faoliyati mahsulidir. ikki, uch sezgi organi baravar muhim o'rinda turadi ko'rish eshitish hid maza teri idrok turlari idrokning aralash turi lekin har bir idrokda sezgi organlaridan biri eng muhim o'rin tutadi. idrokning mazmuni uning tarkibiga kirgan sezgilarning faqat oddiy jami yig'indisidan iborat bo'lib qolmaydi. balki har bir idrok tarkibiga sezgilar kirishi bilan birga, odamning o ‘tmishida hosil qilgan tajriba lari va bilimlari ham kiradi shu sababli idrokning fiziologik asosida avval hosil bo'lgan muvaqqat nerv bog'lanishlari ham mavjuddir. idrokning asosini xotira tashkil etadi har …

4 / 49

shan qilamiz, bu idrokimizni boshqa kishilar uchun ham aniqlaymiz shu jumladagi idrokning mazmuni, asosan, odam hosil qilgan tajribaning boyligi, unda tafakkur va xayolning nechog‘li taraqqiy qilganligi bilan belgilanadi. idrok birinchi signal sistemasi ikkinchi signal sistema idrokning faolligi va kuzatish idrok jarayonlari faqat tevarak-atrofdagi narsalarning sezgi organlarimizga ta’sir qilib turishlari natijasidagina emas, balki shu bilan birga idrok qilayotgan odam o'zining olamni bilish va amaliy faoliyatida yon atrofidagi narsalarga ta’sir ko'rsatishi natijasida ham vujudga keladi. idrokning faolligiga, avvalo unga bog'liq bo'lgan hissiy kechinmalar sabab bo'ladi. his-tuyg'ular idrokning faollik darajasini kuchaytiradi, idrok sharoiti bo'lgan boshqa psixik jarayonlarning ildamlik darajasiga ta’sir qiladi: bu jarayonlarni tezlatadi yoki susaytiradi. xayol diqqat idrokning faolligini oshiradi va idrokning mukammal, raso va ravshan bo'lishiga xizmat qiladi ixtiyoriy ixtiyorsiz muayyan bir obyektni oldindan maqsad qilib olmasdan va maxsus tanlanmasdan, kuch sarf etmasdan idrok qilish o'zining yorug'ligi, rang-barangligi, harakati, xushohangligi, kontrastligi bilan ajralib turadigan ehtiyoj va manfaatimizga javob beradigan, shaxsiy tajriba …

5 / 49

kuzatuvchanlik qobiliyatini mashq qildirish kerak» appersepsiya umuman odam psixikasining hamma mazmuni idrokida namoyon bo`ladi nerv-fiziologik mexanizmi, aftidan, o‘tmishdagi tajribadan hosil bo'lgan bog'lanishlar sistemasidan va ularning yangi hosil bo'layotgan muvaqqat bog'ianishlarga ta’sir ko'rsatishidan iborat dinamik stereotip qo'zg'ovchi ayni bir narsa yoki hodisani ayrim kishilarning idrok etishida ko'rinadigan ba’zi xususiyatlar appersepsiya bilan belgilangan bo'ladi. yoshlari ma’lumotlari turmush tajribalari kasblari sinfiy chiqishlari temperament xarakter qobiliyat qiziqishlari qarab har xil idrok qiladilar idrokka subyektiv mazmun berish: «ildiz» «reaksiya» ayni bir narsa yoki hodisani ayni bir kishi turli vaziyatda turlicha idrok qilavermog'i mumkin, bu hol har gal o'sha kishini kayfiyati, hissiyoti, diqqati, manfaati, maqsadi va hokazolarga qarab ro'y beradi. qushlar ilon odam soch fazoni idrok qilish narsalarning fazodagi shakllarini, ularning fazodagi katta-kichikligini va fazodagi o'zaro munosabatlarini ko'zda tutamiz hamma uch o'lchovida ko'rish (asosan) teri sezgilari muskul-harakat organlari monokulyar binokulyar ko'z gavharining va umuman, ko'zning ravshan ko'rish uchun uyg'unlashuvini akkomodatsiya deb ataladi olislikni, chuqurlikni, relyefni ko‘z …

6 / 49

shishi yoki mos emas nuqtalarga to'g'ri kelishiga bog'liqdir. ko'z soqqalarining to'r pardalarida sariq dog'dan teng baravar uzoqlikdagi nuqtalarni mos (yoki identik) nuqtalar deyiladi. idrok qilinayotgan narsadan aks etgan nurlar xuddi shu mos nuqtalarga to'g'ri kelsa, narsa bitta bo'lib ko'rinadi. 1, 2, 3 raqamlari bilan belgilangan nuqtalar ko'zdan teng-baravar uzoqlikda bo'lib, bu nuqtalar ko'z to'r pardasining mos nuqtalarida aks etadi. bu nuqtalarning har biri ko'zimizga bitta nuqta bo'lib ko'rinadi. mos nuqtalarning xususiyati shuki, agar bu nuqtalar ayni bir vaqtda baravar qo'zg'alsa, narsaning surati bitta bo'lib, to'g'ri aks etadi to'r pardasining sariq dog'iga nisbatan har xil uzoqlikdagi nuqtalarini mos emas nuqtalar deb ataladi uchinchi o'lchovni (uzoqdalik, chuqurlikni) binokulyar idrok qilishda ko'zning konvergensiyasi, ayniqsa, katta ahamiyatga ega. konvergensiya ma’lum bir narsaga qaraganda, ikkala ko'z soqqasining gavhar tomon baravar burilishidir. ikkala ko'z soqqasi ana shunday burilganida ko'rish o'qlari biz qarab turgan narsaning o'zida birbirini kesib o'tadi. sechenov yaqinlashadi uzoqlashadi fazoni teri sezgilari va muskul-harakat …

7 / 49

rsalarni juda yaqin va ko'ziga tegib turayotgandek his qilgan operatsiyadan so'ng ko'zi ochilgan yana bir odamga yog'ochdan yasalgan, har ikkalasi ham bir xil bo'yalgan va diametri teng shar bilan kub ko'rsatganlar. u odam bu narsalarning turli buyumlarekanini ko'rib tursa ham, lekin ularni bir-biridan aniq farq qila olmagan: qaysisi dumaloq va qaysisi burchakli ekanini aniq aytib bera olmagan. yana shu odamga shar bilan bir xil kattalikdagi doiraning, kub bilan bir xil kattalikdagi to'rtburchakning yassi shaklini yonma-yon qo'yib ko'rsatganlarida, ularni bir-biridan farq qila olmagan, faqat paypaslab ko'rganidan keyin sharni doiradan va kubni to'rtburchakdan ajratgan. bu odam qilingan operatsiyadan tamomila sog'aygandan keyin, ko‘z bilan ko'rib idrok qilishni o'rganmoq uchun maxsus mashq qilgan. masalan, oyog'idan etigini yechib irg‘itib yuborar, so‘ngra etikkacha bo‘lgan masofani ko'zi bilan chamalashga urinar ekan. chama bilan bir-ikki qadam yurgandan keyin, qolini uzatib etikni olishga harakat qilar ekan, lekin ko'zi bilan masofani aniq belgilay olmaganligidan yanglishar va paypaslab, qachon eshik qo'liga …

8 / 49

k jarayonlar bilan ham belgilanadi. yurak tepish, nafas olish ritmikasi va organik sezgilar vaqtni idrok qilishda katta rol o'ynaydi, bu hol maxsus tekshirishlar bilan aniqlangan. «sekin o'tayotgandek» buning sababi shunda ekanki, har birining davomi obyektiv suratda bir xilda bo'lgan vaqt bo`lgini, ya’ni soat, daqiqa, soniya va hokazoni hamisha bir xilda sezavermas ekanmiz. vaqtni tez yoki sekin o'tayotgandek sezishimiz shu paytda siz kechirayotgan psixik jarayonlarga bog'liq bo'ladi. ichki organlarning sezgirligi yo'qolgan (anesteziya paydo bo'lgan) bemorlarda l.p. pavlovning fikricha tanamizda boiib turadigan hodisalaming takrorlanib turishi vaqtni idrok qilishda katta rol o'ynaydi. «bir kun davomida, — deb yozadi pavlov, — bosh miya ta’sirlanadi, charchaydi, so'ngra yana kuchini tiklaydi. ovqat hazm qiladigan yoilar vaqt-bevaqt ovqat bilan toiatiladi, ovqatdan bo'shab qoladi va hokazo. binobarin, organning har bir holati katta miya yarim sharlarida aks etishi mumkin boiganligidan ana shuning o'ziyoq bir paytni boshqa paytdan ajratish uchun asos bo`la oladi». mavzuning qanchalik mazmundor bo'lishi odamning vaqtga va …

9 / 49

o'lgan narsaga ko'zni uzmasdan qaraganda uning surati ko'z to'r pardasida hosil bo'ladi harakatni ko'z bilan ko'rib idrok etish ikki xil usul bilan: ko'zimizni harakatda bo'lgan narsa tomon yuritish, harakatini kuzatib borish bilan voqe bo'ladi. ancha tez harakatdek ko'rinadi. harakat idroki nisbiy g'ayri nisbiy biz harakatlanuvchi narsa va shu narsaning harakati bog'langan yoki yonidan o'tgan sokin nuqta bo'lgan narsani boshqa narsalardan ayrim holida idrok etish ancha tez harakatdek ko'rinadi. obyektiv tezligiga uzoq-yaqin harakatning tezdek yoki sekindek ko‘rinishi muayyan vaqt ichida (masalan, bir soniya ichida) hosil bo'lgan qarash burchagi qancha katta bo'lsa, harakat ham shuncha tez harakatdek idrok qilinadi. sekundiga 15° dan kichikroq qarash burchagi hosil qiladigan harakat to'g'ri kelganda bevosita idrok qilinmaydi (masalan, soat strelkasining, quyosh, yulduz va hokazolarning harakati) harakatda bo'lgan narsaning ovoziga qarab, ya’ni harakatni eshitib ham idrok qilamiz. image1.png image2.svg image3.png image4.svg image5.png image6.svg image7.png image8.svg image9.jpeg image10.png image11.svg image12.png image13.svg image14.gif image15.png image16.png image17.svg image18.png image19.png image20.png …

10 / 49

g image81.svg image82.png image83.svg image84.png image85.svg image86.png image91.png image92.svg image93.png image94.svg image95.png image96.svg image97.jpeg image98.jpeg image99.png image100.png image101.png image102.png image103.svg image104.png image105.svg image106.jpeg image107.png image108.jpeg image109.jpeg image110.jpeg image111.png image112.png image113.png image114.svg image115.png image116.svg image117.png image118.svg image119.png image120.png image121.png image130.svg image122.svg image123.png image124.svg image125.png image126.png image127.png image128.jpeg image129.png image131.png image140.svg image132.png image133.png image134.png image135.svg image136.png image137.svg image138.png image139.png image141.png image142.png image143.png image144.png image145.png image146.png image147.svg image148.png image149.svg image150.png image151.png image152.svg image153.png image154.svg image155.png image156.png image157.svg image158.png image159.png image160.svg image161.png image162.png image163.png image164.svg image165.png image166.svg image167.png image168.svg image169.png image170.svg image171.png image172.svg image173.png image174.svg image175.png image176.svg image177.png image178.svg image179.png image180.svg image181.png image182.svg image183.png image184.svg image185.png image186.gif image187.png image188.png image189.png image190.svg image191.png image192.png image201.jpeg image202.png image203.svg image193.svg image194.png image195.svg image196.png image197.svg image198.png image199.png image200.svg image204.png image205.png image206.svg image207.png image208.svg image209.png image210.svg image211.png image212.svg image213.png image214.png image215.svg image216.png image217.png image218.png image219.png image220.png image221.png image222.png image223.png image224.png image225.png /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 49 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "perseptiv timsollar"

idrok perseptiv timsollarning tashkil topishi. idrokning murakkab shakllari ularni o‘rganish metodlari. reja perseptiv timsollar haqida tushincha 01 02 03 04 vaqt, harakat va fazoni idrok qilish idrok fenomenlari idrok to‘g‘risida umumiy tushuncha perseptiv timsollar – bu insonning tashqi dunyoni idrok qilish jarayonida ongida hosil bo‘ladigan hissiy obrazlar bo‘lib, ular insonning atrof-muhitni tushunish va moslashishida muhim o‘rin tutadi. ushbu timsollar idrokning asosiy natijasi bo‘lib, obyektlarning his-tuyg‘ular orqali qabul qilingan xususiyatlarini aks ettiradi. perseptiv timsollarning shakllanishi 1. sezgi organlari orqali: qo‘llar bilan tegib ko‘rish, ko‘zlar bilan ko‘rish, quloqlar bilan eshitish va boshqa hislar orqali obyektning xususiyatlari qabul qilinadi. 2. ongli tahlil: in...

Этот файл содержит 49 стр. в формате PPTX (38,7 МБ). Чтобы скачать "perseptiv timsollar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: perseptiv timsollar PPTX 49 стр. Бесплатная загрузка Telegram