statistik ko’rsatkichlar

PPTX 40 pages 2.8 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPTX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

statistik ko’rsatkichlar taqdimoti 4-mavzu: statistik ko’rsatkichlar tayyorladi: zaripov a.d. reja: statistik ko‘rsatkichlarning mazmuni va ahamiyati. statistik ko‘rsatkichlarning turlari va tasnifi. mutlaq ko‘rsatkichlarning tasnifi. nisbiy ko‘rsatkichlarning tasnifi va ular orasidagi bog‘lanishlar 2) biror narsaning rivoji, darajasi, ishning borishi, bajarilishi va shu kabilarni bildiruvchi belgi yoki narsa. ko‘rsatkich so‘zi quyidagi lug‘aviy ma’nolarga ega: ko‘rsatish uchun xizmat qiluvchi yozuv, ishora; falsafiy jihatdan statistik ko‘rsatkich o‘rganilayotgan hodisa va jarayonning (yoki xossalarning) me’yoridir hodisaning sifati bilan miqdorining o‘zaro bog‘liqligi, ajralmas birligi uning me’yori deb ataladi «me’yor - deb izohlaydi buyuk faylasuf olim gegel - sifat aniqligiga ega bo‘lgan miqdor..., u ma’lum miqdorki, u bilan biror muayyan narsa bog‘langan». statistik ko‘rsatkichlar me’yor ekanligiga ishora qilib, gegel yozgan: «statistikada qo‘llanadigan sonlar faqat o‘zlarining sifat natijalari bilangina qiziqarlidir. quruq raqamlar bilan ishlash ... oddiy qiziquvchanlik predmeti hisoblanadi, u na nazariy va na amaliy jihatdan diqqatga sazovor emas» statistik ko‘rsatkich - bu ommaviy hodisa va jarayonning me’yori, ya’ni uning …

2 / 40

‘rinadi. misol qilib, paxta yetishtirishni olaylik. paxta - sifat, yerni haydash va chigit ekishdan boshlab yetishtirilgan hosilni yig’ib olishgacha bo’lgan davrda sarflangan mehnat mahsuli. u tuzilishi, xususiyatlari, iste'mol qiymati bilan boshqa mahsulotlardan farq qiladi. shu bilan birga, yetishtirilgan paxta o’z miqdoriga ham ega. masalan, 2019 yilda o’zbekistonda 4,5 mln. tonna paxta yetishtirildi. bu son paxta yetishtirish hajmini, hodisa miqdorini belgilaydi. hodisalarning sifat va miqdor tomonlari bir-biri bilan chambarchas bog’liqdir. ular har qanday voqeaning, har qanday hodisaning ikki tomoni bo’lib, bir-biri bilan uzviy birlikda bo’ladi va bir-birini taqozo etadi. demak, miqdor o’zgarishlarining sifat o’zgarishlari bilan aloqasi qonuniydir. bu qonunning mohiyatidan kelib chiqqan holda bunday deb ifodalash mumkin: tabiatdagi sifat o’zgarishlari faqat materiya yoki harakatning miqdor jihatdan ko’payishi yoki kamayishi yo’li bilangina sodir bo’lishi mumkin. demak, sifat o’zgarishlari faqat miqdor o’zgarishlari vositasidagina sodir bo’ladi. statistik ko’rsatkich belgilari (tarkibiy unsurlari) ta’riflanayot gan obyekt va uning unchurlari fazoviy chegaralar (hudud, tarmoq va h.k. vaqt …

3 / 40

o‘rtacha sog‘ib olingan sut, mamlakat va viloyatlarda tug‘ilish va o‘lish ko‘rsatkichlari, milliy boylik hajmi, bozorlarda iste’mol buyumlariga baholarning o‘rtacha darajasi va h.k. ikkinchi turkum ko‘rsatkichlari qatoriga mutlaq va nisbiy hamda o‘rtacha miqdorlar, indekslar, variatsiya va ekstsess ko‘rsatkichlari, o‘zaro bog‘lanishlarni ifodalovchi ko‘rsatkichlar, taqsimot ko‘rsatkichlari, zamonda o‘zgarish va o‘sish tezligi va tebranish ko‘rsatkichlari va h.k. kiradi. ikkinchi turkum ko‘rsatkichlari birlamchi ko‘rsatkich - bu kuzatish ma’lumotlarini jamg‘arish natijasidir. birlamchi ko‘rsatkichlar asosida hisoblanuvchi ko‘rsatkichlar ikkilamchi, ya’ni hosilaviy ko‘rsatkichdir masalan: yalpi paxta hosili (belgi qiymatlari yig‘indisi)ni ekin maydonga (mazkur belgi sohiblari soni, hodisalar to‘plami) bo‘lish natijasida, o‘rtacha hosildorlik aniqlaymiz, ya’ni x=xm: m bu yerda x-har bir gektar paxta maydonidan olingan hosil, m-paxta maydoni, ga., xm-yalpi hosil, m-jami paxta maydoni. belgi mohiyatini aks ettirishiga qarab birlamchi ko‘rsatkichlar to‘g‘ri va teskari ko‘rsatkichlarga bo‘linadi to‘g‘ri ko‘rsatkich deb belgi tabiatiga mos ravishda o‘zgaruvchi ko‘rsatkichga aytiladi belgi tabiatiga teskari holda o‘zgaruvchi ko‘rsatkich teskari ko‘rsatkich deb ataladi masalan: vaqt birligida o‘rtacha …

4 / 40

otganto’plamningharbirbirliginiemas, balkiuningyig’indisinita’riflovchimiqdorlar a mutlaq miqdorlar quyidagicha ifodalanadi: natura; pulda shartli natura birliklarida; ommaviy hodisa va jarayonlarni bilish va o‘rganishda mutlaq miqdorlar muhim qurol vazifasini o‘ynasa-da, ammo ular bilan cheklanib qolish mumkin emas. mutlaq miqdorlar o‘rganilayotgan voqelik qanday tezlikda rivojlanayotganligini, uning takrorlanish intensivligini aniqlamaydi. buning uchun nisbiy miqdorlar qo‘llanadi. nisbiy miqdorlar- solishtirilayotgan hodisalar va belgilarning o’xshashlik tomonlari va farqlarini aniqlash imkonini beradi. nisbiy miqdorlar - o’rganilayotgan voqelik qanday tezlikda rivojlanayotganligini, uning takrorlanish intensivligini aniqlaydi. ular qiyosiy tahlilni chuqurlashtirish va tafakkurimizni boyitish uchun hizmat qiladi. nisbiy miqdorlar deb, ikki mustaqil mutloq miqdorlarni o’zaro nisbatidan kelib chiqadigan natijalar tushuniladi. bazis miqdor nisbiy miqdorlarning ifodalanishi shartli belgisi misol 1 koeffisient 1 1,234 100 foiz % 123,4 1 000 promille ‰ 1234 10 000 prodisimille 0/0000 12340 1-jadval nisbiy miqdorlarning ifodalanishi taqqoslash shakllari miqdorlar nisbatini aniqlash miqdorlar orasidagi farqlarni aniqlash dinamikada taqqoslash fazoda taqqoslash normativ bilan taqqoslash obekt belgilarni taqqoslash o’zaro bog’langan korsatkichlarni t. to’plam …

5 / 40

ishlari lozim.agar taqqoslanayotgan ko’rsatkichlar tarkibiy jihatdan bir-birlaridan farq qilsa, ularda taqqoslanuvchanlikni ta’minlash uchun shartli o’lchov birliklarida hisoblash zarur. taqqoslanayotgan ko’rsatkichlarni taqqoslanuvchanlik holatiga etibor beriladi. buning uchun esa quydagi shartlarga rioya qilmoq lozim: statistik taqqoslashlar turli miqdorlarni ayirma yoki nisbat shaklida solishtirishni bildiradi. =k1-k0 t=k1/k0 nisbiy ko’rsatkichlar har xil shakllarda ifodalanadi, masalan,koeffitsiyentda, foizda, promillada, prodisimillada va h.k yoki bu shaklni qo’llash zaminiy miqdorni qanday birlikka tenglashtirib olinishiga bog’liq,jumladan koeffitsentda bu miqdor 1 ga, foizda 100 ga, promillada 1000 ga,prodisimillada 10000 ga tenglashtiriladi. to’plam tuzilishi va undagi o’zgarish larni ta’riflovchi hodisaning turli belgilari orasidagi nisbatlarni ta’riflovchi jarayon dinamikasi (vaqtda o’zgarishni ta’riflovchi) hududiy va obektlar aro nisbatlarni tariflovchi hodisa larning bog’la nishini ta’rif lovchi shartnoma bajarilishini tariflovchi nisbiy miqdorlar turlari nisbiy miqdorlar hisoblanayotganda taqqoslash bazasi (maxraj) har xil miqdorlar qabul qilinishi mumkin. shunga ko’ra nm turlari: 1. reja topshirig’i nm 4. tuzilma nm 3. dinamika nm 2. buyurtma (shartnoma) bajarilishi nm 5. koordinasiya …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistik ko’rsatkichlar"

statistik ko’rsatkichlar taqdimoti 4-mavzu: statistik ko’rsatkichlar tayyorladi: zaripov a.d. reja: statistik ko‘rsatkichlarning mazmuni va ahamiyati. statistik ko‘rsatkichlarning turlari va tasnifi. mutlaq ko‘rsatkichlarning tasnifi. nisbiy ko‘rsatkichlarning tasnifi va ular orasidagi bog‘lanishlar 2) biror narsaning rivoji, darajasi, ishning borishi, bajarilishi va shu kabilarni bildiruvchi belgi yoki narsa. ko‘rsatkich so‘zi quyidagi lug‘aviy ma’nolarga ega: ko‘rsatish uchun xizmat qiluvchi yozuv, ishora; falsafiy jihatdan statistik ko‘rsatkich o‘rganilayotgan hodisa va jarayonning (yoki xossalarning) me’yoridir hodisaning sifati bilan miqdorining o‘zaro bog‘liqligi, ajralmas birligi uning me’yori deb ataladi «me’yor - deb izohlaydi buyuk faylasuf olim gegel - sifat aniqligiga ega bo‘lg...

This file contains 40 pages in PPTX format (2.8 MB). To download "statistik ko’rsatkichlar", click the Telegram button on the left.

Tags: statistik ko’rsatkichlar PPTX 40 pages Free download Telegram