estetika nazariyasi

DOCX 23 pages 43.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.5 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

7-mavzu: estetika nazariyasi. 1.dunyoni estetik idrok qilishnnng mohiyati 2.falsafa tarixida estetik qarashlar evolyusiyasi. 3.estetikaning asosiy yo'nalishlari va kategoriyalari. estetik did va olamni estetik idrok etishning shaxs kamolotiga ta'siri. 4.estetikaning zamonaviy yondashuvlari. estetika va dizayn. tayanch tushunchalar: estetika, estetika ob’ekti, nafosat, go‘zallik, san’at, go‘zallik falsafasi, san’at falsafasi; qadimgi misr madaniyati, yunon estetikasi, xind epik termolari, islom memorchiligi, «uyg‘onish davri» nafosati; estetik xis kilish, idrok etish, estetik faoliyat, estetik ijod, estetik ong, estetik did tushunchalari; go‘zallik va xunuklik tushunchasi, ulug‘vorlik, oliyjanoblik va pastkashlik tushunchalari, fojiaviylik va kulgililik tushunchalari. estetika yunoncha ektezikos so‘zidan olingan bo‘lib, – sezish, his qilish, idrok degan ma’noni anglatadi. bu iborani ilm-fan estetikasi sifatida birinchi marta nemis faylasufi aleksandr baumgarten (1714-1772) o‘zining «poetik asarning ba’zi bir masalalari to‘g‘risida» nomli asarida qo‘llagan. biroq bu bilan uni estetika fanining asoschisi deb hisoblab bo‘lmaydi, chunki estetika fani ancha ilgariroq paydo bo‘lgan. olamdagi maxluqotlar orasida aql-idrok sohibi bo‘lgan odamga, yorug‘likni, qorong‘ulikdan, (tunni kundan), …

2 / 23

qadar xilma-xil, rang-barang, jozibali, ehtirosli, mo‘‘jizali, sehrliki, unda moddiy go‘zallik bilan ma’naviy go‘zallik uyg‘un holda chiroy ochib turadi. insonning nafosat olamini anglashga intilishi atrof voqelikni anglashga intilishi bilan chambarchas bog‘liqdir. inson moddiy go‘zallik dunyosini bunyod etishi jarayonida ma’naviy go‘zallikni ham kashf eta borgan, ya’ni nafosat olamining yaratilishi jarayoni uni anglash, mushohada etish jarayoni bilan uyg‘unlikda sodir bo‘lgan. estetika – bu estetik bilish hamda voqelikni o‘zgartirishning umumiy qonunlarini o‘rganadigan fandir. bunda birinchidan – estetika faqat san’atni o‘rganadi; ikkinchidan, u borliq va san’at go‘zalligi haqidagi fan deb talqin qilinsa, juda tor va noto‘g‘ri xulosa chiqargan bo‘lamiz. negaki, estetika san’at bilan ham, inson hayoti va faoliyatining turli sohalari, ya’ni mehnat, turmush, xulq-atvorlarida, estetik asosning namoyon bo‘lishi bilan ham shug‘ullanadi. estetikani faqat go‘zalliknigina emas, balki, sifat va xususiyat, oliyjanoblik, bema’nigarchilik, fojiali va kulgili hodisalar ham qiziqtiradi. estetika yordamida biz butun olamni, unga nisbatan o‘zimizning insoniy, ijtimoiy munosabatlarimizni ham tushunamiz. estetika falsafiy fan bo‘lib, uning …

3 / 23

lan ijtimoiy ong o‘rtasidagi aloqadorlik va bog‘liqlik kabi masalalar, estetik ong, badiiy ijod, san’at tabiati va xususiyatlarini ilmiy tushunishga yordam beradi. estetika fani rivojlanishga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. masalan: bilish nazariyasini boyib borishida badiiy bilishning ham o‘z navbatida ahamiyati katta. bilish nazariyasi, badiiy madaniyat qadriyatlari, voqelikka estetik munosabat, estetik tushunchalar, ijtimoiy ong, uning nisbiy mustaqilligi haqidagi fikr mulohazalar ham ko‘p jihatdan san’at bilan bog‘liq. san’at va falsafa. inson hayoti mazmunini hikmat va baxt– saodatini anglash, in’ikos etish bilan bog‘liq muammolar san’at uchun ham falsafa uchun ham asosiy mavzudir. san’at o‘z mazmunini nihoyatda keng tushunchalar (kategoriyalar) orqali ifoda etadi. san’atning asosiy ta’sir kuchi insonning ma’naviy dunyosiga, uning fikr mulohazalariga, his-tuyg‘ulariga qaratilgan bo‘lsa, falsafaning ta’sir kuchi aql-idrokka, ma’naviy talab – ehtiyojlarni qondirishga, ma’naviy madaniyatni rivojlantirishga qaratilgan bo‘ladi. san’at manzaralar, hodisalarni bir-biriga biriktirishga intilsa, falsafa o‘sha hodisalar mohiyatini anglashga, ular qonuniyatlarini ochishga intiladi. san’at badiiy haqiqatga, falsafa hayotiy haqiqatga tayanadi. inson hayoti muammolarini …

4 / 23

etika – yaxshilik haqidagi ta’limot, bo‘lsa estetika - go‘zallik haqidagi ta’limot bo‘lib, ular bir-birini doimo to‘ldirib turadi. lekin shunga qaramasdan ular o‘ziga xos tarzda quyidagicha farqlanadi: birinchidan, axloqiy baho berishda fakt, haqiqat, so‘z, nutqning -mazmuni muhim bo‘lib, ifoda qilish shakliga deyarli ahamiyat berilmaydi. estetik baho mazmun va shaklning garmonik birligi bilan bevosita bog‘liqdir. shuning uchun u his-tuyg‘u organlarining real faktlar va hodisalar, odamlar, konkret san’at asarlari bilan bevosita munosabatida paydo bo‘ladi. axloqiy-ma’naviy tasavvurlar hech qanday konkret his-tuyg‘uga ega bo‘lmagan umumiy mulohazalar, mavhumiy g‘oyalar, abstarkt tushunchalar shaklida ham ifoda etilishi mumkin. holbuki, estetika doirasi ko‘rinib va eshitilib turgan olamdan iborat. san’at va axloq munosabatlariga 3 uslub bo‘yicha yondashiladi. 1.«axloqiy». «badiiy ijodni axloq - odobga bo‘ysundirish, ezgulikni san’atning birdan-bir va eng oliy maqsadi sifati targ‘ib ettirishdir. bunga aflotun, russo, a.tolstoy qarashlarni misol keltirish mumkin. 2.san’atni axloqdan «ozod qilish» uslubi. axloqiylik ruhi san’at erkinligini bug‘adi, natijada nafosatni halokat yoqasiga olib keladi. san’at ezgulikdan …

5 / 23

san’at yaxshi va yomon hodisalarni ibrat qilib ko‘rsatish orqali axloqiy poklikka, rahm – shafqatga, dardkashlikka, axloqiy kamolotga da’vat etadi. ikkinchidan, estetik baholashda odatda, axloqiylik yoki axloqsizlikning har qanaqa ko‘rinishi emas, balki eng kuchli va to‘liq ko‘rinishlari ifoda qilinadi. uchinchidan, estetika bilan axloqni bir-birlariga shuning uchun ham tenglashtirish mumkin emaski, axloqiy kategoriyalar va baholarni tabiat hodisalariga nisbatan ishlatib bo‘lmaydi. holbuki, jonli va jonsiz tabiatning hammasi – estetika uchun tabiiy va zaruriy doiradir. estetika va sotsiologiya ham bir biri bilan chambarchas bog‘liq.ijtimoiy voqea va hodisalar hamda jarayonlarning uslubiy asosi hisoblangan umumsotsiologiya nazariyasi estetikaning ham ilmiy–nazariy asosi bo‘lib xizmat qiladi. sotsiologiya ijtimoiy voqea hodisalarning xususiy, alohida, nisbiy mustaqil sohalari: ya’ni siyosat, davlatlar, millatlar, san’at turlari va ko‘rinishlarini qamrab olgan holda estetika va badiiy ijod jarayonlarining ayrim jabhalari bilan uzviy bog‘liqlikda namoyon bo‘ladi. aniq sotsiologik tadqiqotlar orqali olinadigan dastlabki ijtimoiy axborotlar (ma’lumot, bilimlar) estetik va badiiy faoliyat jarayonlarini ham qamrab oladi. estetika umumsotsiologik nazariyaga …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "estetika nazariyasi"

7-mavzu: estetika nazariyasi. 1.dunyoni estetik idrok qilishnnng mohiyati 2.falsafa tarixida estetik qarashlar evolyusiyasi. 3.estetikaning asosiy yo'nalishlari va kategoriyalari. estetik did va olamni estetik idrok etishning shaxs kamolotiga ta'siri. 4.estetikaning zamonaviy yondashuvlari. estetika va dizayn. tayanch tushunchalar: estetika, estetika ob’ekti, nafosat, go‘zallik, san’at, go‘zallik falsafasi, san’at falsafasi; qadimgi misr madaniyati, yunon estetikasi, xind epik termolari, islom memorchiligi, «uyg‘onish davri» nafosati; estetik xis kilish, idrok etish, estetik faoliyat, estetik ijod, estetik ong, estetik did tushunchalari; go‘zallik va xunuklik tushunchasi, ulug‘vorlik, oliyjanoblik va pastkashlik tushunchalari, fojiaviylik va kulgililik tushunchalari. estetika yunoncha ekte...

This file contains 23 pages in DOCX format (43.5 KB). To download "estetika nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: estetika nazariyasi DOCX 23 pages Free download Telegram