3-bob: makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi

DOC 1 page 159.5 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 159.5 KB

File type DOC

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

3-bob: makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi: klassik maktab vakillarining iqtisodiy qarashlari. reja: 1. u.petti g‘oyalari. 2. u.petti: xalqlar boyligi konsepsiyasi. 3. kantellion g‘oyalari. 4. kene qarashlari. 5. adam smit 6. klassik iqtisodchilar, rikardo, maltus, xyum 7. utopiklar, marks va radikallar 1. u.pettining iqtisodiy ta'limoti uilyam petti (1623-1687) - angliya klassik siyosiy iqtisodining asoschisi sanaladi. k.marks so‘zi bilan aytganda, u-petti-tfs'iyosry iqtisodning otasi... buyuk tadqiqotchi - iqtisodchi». u.petti har tomonlama yuksak bilim sohibi odam bo‘lgan. u angliyaning janubidagi romsi shahrida hunarmand-matochi oilasida tug‘ildi. 0‘n to‘rt yoshida ota kasbini egallashdan voz kechgan u.petti uydan chiqib ketadi va kemada yollanma dengizchi (yunga) bo‘lib xizmat qiladi. oradan bir yil o‘tgach, taqdir taqozosi bilan oyog‘i lat egan u.petti fransiya hududidagi bir qirg‘oqda qoldirib ketiladi. bu notanish chet o‘lkalarda lotin tilini bilganligi tufayli u kan kollejiga qabul qilindi va tinglovchi sifatida moddiy jihatdan ta'minlandi. kollej unga ffansuz va grek tillarini, matematika, astronomiyani o‘rganishga imkoniyat yaratib berdi. u.petti 1640-yili kollejni …

2 / 1

hlab chiqarishda yaratiladi, muomala sohasida esa u faqat taqsimlanadi. 2. u.petti: xalqlar boylik konsepsiyasi merkantilistlardan farqli ravishda, u.petti fikri bo‘yicha nafaqat qimmatli metall va toshlar hamda pul boylik hisoblanadi, balki mamlakatning yeri, uylar, kemalar, tovarlar va hatto uy jihozlari ham boylikni tashkil etadi. bu masala bo‘yicha o‘z fikrini rivojlantirib, bizning davrda keng tarqalgan «mehnat - boylikning otasi, yer esa uning onasi» degan iborani ishlatdi. mamlakat boyligini ko‘paytirish uchun u.petti qamoq jazosi o‘miga pul jarimasini joriy etish zarurligini, pul to‘lashga «qurbi yetmagan o‘g‘rilami» esa «qullikka» mahkum etishni, ishlashga majbur qilishni tavsiya etadi. bu merkantilistlarga qarama-qarshi tarzda boylik, eng awalo, mehnat bilan yaratilishini bildiradi, ya’ni xo‘jalik hayotidagi pulning «asosiy» vazifasini inkor etadi. u.petti bu fikmi rivojlantirib, chetga pul chiqarishni taqiqlash bema’ni narsa ekanligini ko‘rsatib o‘tadi. davlatning bunday xatti- harakati, uning fikricha mamlakatga chetdan tovar keltirishni man etish bilan bir narsadir. u.petti bu fikrlari bilan o‘zini pulning miqdoriy nazariyasi tarafdori ekanligini ko‘rsatdi va …

3 / 1

. masalan, u savdo va savdo kapitalining milliy boylik yaratishdagi ishtirokini inkor etdi va hatto, savdogarlar sonini ancha kamaytirishni qattiq turib ma’qulladi. u.petti savdogarlami davlatning «qonini» taqsimlash bilan shug‘ullanuvchi «o‘yinchilar»ga o‘xshatadi. u «qon» deganda qishloq xo‘jaligi va sanoat mahsulotlarini nazarda tutadi. qiymat nazariyasi. u.pettining merkantilistlar g‘oyasiga bo‘lgan salbiy yondashuvi nafaqat boylikning mohiyatini va uni ko'paytirish yo‘llarini tahlil qilishda, balki tovarlar qiymatining yaratilish tabiatini va bozorda ulaming qimmati darajasiga ta’sir etuvchi omillami aniqlashda ham o‘z ta'sirini ko‘rsatdi. bu boradagi uning tadqiqotlari keyinchalik uni qiymatning mehnat nazariyasining birinchi muallifi, deb tan olinishiga sabab bo‘ldi. umuman olganda, qiymatning mehnat nazariyasi klassik iqtisodiy maktabning asosiy belgilaridan biri hisoblanadi. u-petti nazariyalarining birida aytilishicha, tovar qiymati kumush qazib oluvchi mehnat bilan yaratiladi va uning «tabiiy bahosi» hisoblanadi; kumush qiymatiga tenglashtirilgan tovarlar qiymati esa ulaming «haqiqiy bozor bahosi» hisoblanadi. ikkinchi bir joyda qayd qilinishicha, tovar qiymati mehnat va yer ishtirokida yaratiladi. ya’ni u.pettining o‘zi aytganidek, «kemaning yoki …

4 / 1

ilish va ko ‘payishi uchun» kerakli narsani olsa bas, degan xulosaga keldi. buni u nazariy jihatdan isbotlab bermoqchi bo‘ldi: agar ishchiga ko‘rsatilgan minimumdan ikki baravar ko‘p haq to‘lansa, u chog‘da ishchi ikki marta kamroq ishlaydi, bu esa jamiyat uchun shuncha miqdordagi mehnat boy berilganini bildiradi. u.pettining ish haqi to‘g‘risidagi mazkur qoidasi «klassik maktabning» ko‘pchilik vakillari nazariy tadqiqotlarining asosini tashkil etdi. masalan, u.pettidan keyin d.rikardo va t.maltus ish haqini ishchi mehnatining bahosi sifatida tavsiflab, uni ishchining va uning oilasining yashashi uchun zamr bo‘lgan vositalar minimumi bilan bog‘lab tushuntirganlar. tadbirkorlar va yer egalari daromadlari u.petti o‘zi umum- lashtirgan tushuncha — “renta” sifatida tavsiflanadi. u masalan, dehqonchilikda yaratilgan mahsulot qiymati bilan uni ishlab chiqarishga ketgan xarajatlar o‘rtasidagi farqni renta, deb atagan (ya'ni tuproq unumdorligiga bog‘liq bo‘lgan renta). ikkinchi bir misolda, ssuda foizining kelib chiqish mohiyatini ko‘rib chiqqach, u.petti soddalashtirib, bu ko‘rsatkich “ssudaga beriladigan pulga sotib olinishi mumkin bo‘lgan muayyan yer maydonidan olinadigan rentaga …

5 / 1

yer bahosini aniqlashdan kelib chiqadigan ssuda kapitali bilan yerdan olinadigan yillik renta o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik g‘oyasi iqtisodiy fikrlaming rivojlanishida ijobiy rol o‘ynadi. keyinchalik k.marks qayd qilib o‘tadi. ma'lum ma’noda xuddi shunday fikr y.shumpetming iqtisodiy qarashlarida ham uchraydi. uningcha, birorta kapitalist yer uchastkasini ushbu uchastkadan olinishi mumkin bo‘lgan rentaga teng foiz keltirishi mumkin bo‘lgan pul summasidan yuqori ham, past ham baholashi mumkin emas. bironta yer egasi o‘z uchastkasini undan olinadigan rentaga teng foiz keltiruvchi pul summasidan kamiga sotmaydi. ammo u o‘sha summadan ko‘pini ham ololmaydi, negaki bunday summani to‘lashga rozi bo'lgan kapitalistga birdaniga juda ko‘p yer uchastkalari taklif qilinadi. uilyam petti hayoti davomida faqatgina bitta asarini chop ettirgan, biroq o‘limidan so‘ng 10 yil davomida qolgan 4 ta kitobi ham nashr etilgan. bu kitoblar ko'proq traktatlar bo‘lib, izchil tuzilmaga rioya qilinmagan edi. petti to‘quvchilar oilasida tug‘ilgan bo‘lib, kambag‘allikni boshidan kechirgan yorqin olim edi, u 15 yoshigacha navigatsiya, geometriya, arifmetika, lotin, grek, ffansuz …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "3-bob: makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi"

3-bob: makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi: klassik maktab vakillarining iqtisodiy qarashlari. reja: 1. u.petti g‘oyalari. 2. u.petti: xalqlar boyligi konsepsiyasi. 3. kantellion g‘oyalari. 4. kene qarashlari. 5. adam smit 6. klassik iqtisodchilar, rikardo, maltus, xyum 7. utopiklar, marks va radikallar 1. u.pettining iqtisodiy ta'limoti uilyam petti (1623-1687) - angliya klassik siyosiy iqtisodining asoschisi sanaladi. k.marks so‘zi bilan aytganda, u-petti-tfs'iyosry iqtisodning otasi... buyuk tadqiqotchi - iqtisodchi». u.petti har tomonlama yuksak bilim sohibi odam bo‘lgan. u angliyaning janubidagi romsi shahrida hunarmand-matochi oilasida tug‘ildi. 0‘n to‘rt yoshida ota kasbini egallashdan voz kechgan u.petti uydan chiqib ketadi va kemada yollanma dengizchi (yunga) bo‘lib xizmat qiladi....

This file contains 1 page in DOC format (159.5 KB). To download "3-bob: makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: 3-bob: makroiqtisodiyotning yuz… DOC 1 page Free download Telegram