makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi: klassik maktab vakillarining iqtisodiy qarashlari

PPTX 16 pages 2.2 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi: klassik maktab vakillarining iqtisodiy qarashlari makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi: klassik maktab vakillarining iqtisodiy qarashlari adam smith uilyam petti d.rikardo f.kene p.buagilber o’zi klassik iqtisodiyot nima? klassik iqtisodiyot deganda 18-19-asrlarda adam smit, devid rikardo va jon styuart mill kabi iqtisodchilar tomonidan ishlab chiqilgan iqtisodiy nazariyalar va tamoyillar tushuniladi. unda erkin bozorlar, cheklangan davlat aralashuvi va iqtisodiy o‘sish va farovonlikni ta’minlashda shaxsiy manfaatlarga intilish muhimligi ta’kidlanadi. klassik iqtisodchilar “ko‘rinmas qo‘l” tushunchasiga ishonishadi, bu esa o‘z shaxsiy manfaatlarini ko‘zlab ish yuritayotgan shaxslar beixtiyor butun jamiyat farovonligini oshirishga xizmat qiladi. klassik maktab asoschilari kimlar? angliyada klassik siyosiy iqtisod maktabining dastlabki vakili u.petti bo‘lsa, fransiyada - p.buagilber, f.kene, a.tyurgo hisoblanadi. keyinchalik, bu maktab ta’limoti a.smit, d.rikardo j.b.sey, t.maltus tomonidan rivojlantirildi va j.s. mill, k.marks tomonidan yakunlandi. f.kene adam smit u.petti klassik maktabning uch yirik traktatlari: adam smit tomonidan yozilgan “xalqlar boyligining tabiati” asari, david rikardo muallifligidagi “soliq va siyosiy iqtisodiyotning asosiy qonun-qoidalari” asari …

2 / 16

klassik iqtisodiy maktab tarafdorlari emas, balki tanqidchilar sifatida ko‘zga ko‘rinadi. tomas maltusning “nufus nazariyasi” klassik nazariya bilan bog‘liq, biroq maltus nazariyalarida mulkdorlar sinfining o‘mi va mohiyati hamda uning makroiqtisodiy aspektlari tahlilida ortodoksal klassik an’analar ta’limoti ilgari suriladi. makroiqtisodiyot nima? makroiqtisodiyot - bu butun iqtisodiyotning xatti-harakati va samaradorligini o'rganadigan iqtisodning bir tarmog'i. u milliy daromad, ishsizlik darajasi, inflyatsiya va iqtisodiy o'sish kabi jami o'zgaruvchilarni tahlil qilishga qaratilgan. makroiqtisodchilar iste'mol, investitsiyalar, davlat xarajatlari va xalqaro savdo kabi iqtisodiyotning turli tarmoqlari o'rtasidagi o'zaro aloqalarni o'rganadilar. shuningdek, ular pul-kredit siyosati va fiskal siyosat kabi davlat siyosatining iqtisodiyotning umumiy ko'rsatkichlarini shakllantirishdagi rolini o'rganadilar. makroiqtisodiyot ushbu oʻzgaruvchilardagi oʻzgarishlar bandlik, narxlar darajasi va umumiy iqtisodiy barqarorlikka qanday taʼsir qilishi haqida tushuncha beradi. adam smith adam smit (1723-1790) shotlandiyaning kerkoldi shahrida bojxona amaldori oilasida dunyoga keldi. u glazgo va oksford universitetlarida ta’lim oldi, bu yerda adabiyot, tarix, falsafa fanlari bilan birga fizika, matematikani ham o‘rgandi. a.smit 1748-yilda edinburgda …

3 / 16

nga har oyda 800 funt sterling kafolatlangan edi. bu uning professorlik gonoraridan ancha ko‘p bo‘lgan. sayohat chog‘ida u shvetsariyada valter, fransiyada fiziokratlar f.kene, a.tyurgo, d.alamber va boshqa atoqli olimlar bilan uchrashdi, ulaming ishlari bilan tanishdi. bu uchrashuvlar a.smit dunyoqarashining shakllanishiga katta ta’sir ko‘rsatdi. 1766-yilda u o‘z yurtiga qaytib keldi va «xalqlar boyligining tabiati va sabablari to‘g‘risida tadqiqot» nomli asosiy asarini yozishga kirishdi. bu asar 1776-yil martda chop etildi. asarda insoniyat tomonidan oldin yaratilgan iqtisodiy bilimlar umumlashtirildi va umumiy nazariy tamoyil asosida iqtisodiy fan tizimiga aylandi david rekardo david rikardo (1772-1823) klassik iqtisodiy maktabining atoqli vakillaridan biri hisoblanadi. u londonda badavlat birja makleri yahudiy avraam rikardo oilasida tug‘ilgan. oiladagi o‘n yetti farzandning uchinchisi bo‘lgan david yoshligida muntazam ta’lim olgan emas va u hech qachon kollej va universitetlarda ham o‘qimagan. lekin u otasi 139 yordamida tijorat sirlarini yaxshi o‘rgangan va 16 yoshidayoq kontora va birjada otasiga yordamchi bo‘lib ishlagan. d.rikardo 21 yoshida …

4 / 16

si, 1807-yildan esa siyosiy iqtisod professori bo‘ldi. uning asosiy asarlari «nufus qonuni to‘g‘risida tajriba» (1798), «yer 146 rentasining tabiati va o‘sishi to‘g‘risida tadqiqot» (1815), «siyosiy iqtisodning prinsiplari» (1820) hisoblanadi. «nufus qonuni». t.maltus resurslaming cheklanganligi va ehtiyojlaming cheksizligi sharoitida aholi ehtiyojlarini qondirish muammosiga o‘ziga xos tarzda yondashdi. u o‘zining “nufus qonuni to‘g‘risida tajriba” asarida aholi soni juda tez ko‘payib boradi, oziqovqat mahsulotlarining o‘sishi esa, ancha orqada qolib ketadi, deb ishontirishga uringan. t.maltus aholining ko‘payishini cheklovchi muayyan chora-tadbirlar qo‘llanilmasa, insoniyat ocharchilikka duch keladi, deb xulosa qiladi va bunday vaziyatdan chiqishning ikki yo‘lini taklif etadi: birinchisi - epidemiyalar, urushlar, kasalliklar natijasida aholining kamayishi, bunda tabiatning o‘zi kishilar bilan ulaming yashash vositalari o‘rtasida me’yorli nisbatning o‘matilishiga qisman yordam beradi, ikkinchi yo‘l - nikohdan voz kechish yoki kech turmush qurish, tug‘ilishni kamaytirish. uilyam petti uilyam petti (1623-1687) - angliya klassik siyosiy iqtisodining asoschisi sanaladi. k.marks so‘zi bilan aytganda, u.petti-tfs'ryosry iqtisodning 103 uilyam petti (1623-1687) otasi... …

5 / 16

a qaytib keldi. keyinchalik, oksford universitetida tibbiyot sohasida tahsil oldi. 1650-yili 27 yoshida u.petti fizika bo‘yicha doktorlik darajasini oldi, angliya kollejlarining birida professor bo'lib ishladi. u.petti iqtisodiy muammolarga bag‘ishlangan «soliqlar va yig‘imlar to‘g‘risida traktat» (1662-y), «donishmandlarga so‘z» (1665-y), «irlandiyaning siyosiy anatomiyasi» (1672-y), «siyosiy arifmetika» (1683-y) va boshqa asarlami yozdi. u.petti dastlab, o‘z asarlarida merkantilistlaming ijobiy savdo balansi g‘oyasini va sanoatni rag‘batlantirish maqsadida davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvini qo‘llab-quwatladi. ammo u.petti asta-sekin tadqiqot obyektini o‘zgartirdi va asosiy e’tibomi savdo muammosidan ishlab chiqarish muammosiga qaratdi. uning qayd qilishicha, boylik ishlab chiqarishda yaratiladi, muomala sohasida esa u faqat taqsimlanadi. fransua kene ummuan olganda 18-19-asrlarda angliyada va fransiyada iqtisodiyotni rivojlantirish uchun eng qulay fursatlardan biri bo’lgan edi va bir qator olimlar buni uddasidan chiqishdi. endi esa fiziokratizm asoschisi fransua kene haqida fikr yuritamiz. fransua kene (1694-1774) fiziokratlar maktabining asoschisi hisoblanadi. f.kene har tomonlama bilimli olim bo‘lib, versal yaqinida kambag‘al dehqon oilasida dunyoga keldi. u yoshligidan …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi: klassik maktab vakillarining iqtisodiy qarashlari"

makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi: klassik maktab vakillarining iqtisodiy qarashlari makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi: klassik maktab vakillarining iqtisodiy qarashlari adam smith uilyam petti d.rikardo f.kene p.buagilber o’zi klassik iqtisodiyot nima? klassik iqtisodiyot deganda 18-19-asrlarda adam smit, devid rikardo va jon styuart mill kabi iqtisodchilar tomonidan ishlab chiqilgan iqtisodiy nazariyalar va tamoyillar tushuniladi. unda erkin bozorlar, cheklangan davlat aralashuvi va iqtisodiy o‘sish va farovonlikni ta’minlashda shaxsiy manfaatlarga intilish muhimligi ta’kidlanadi. klassik iqtisodchilar “ko‘rinmas qo‘l” tushunchasiga ishonishadi, bu esa o‘z shaxsiy manfaatlarini ko‘zlab ish yuritayotgan shaxslar beixtiyor butun jamiyat farovonligini oshirishga xizmat qiladi. klassik m...

This file contains 16 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "makroiqtisodiyotning yuzaga kelishi: klassik maktab vakillarining iqtisodiy qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: makroiqtisodiyotning yuzaga kel… PPTX 16 pages Free download Telegram