bioakustika va termodinamika

PPTX 23 pages 987.4 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 987.4 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

1- mavzu: fizika fani va uning tadqiqot uslublari. fizika predmeti. o‘lchashlar va vektorlar. bir, ikki va uch o‘lchamli o‘lchashlar. kinematika ma’ruzachi: t.f.f.d. (phd), x.o‘sarov 3-ma’ruza: bioakustika va termodinamika. tibbiy va biologik fizika, tibbiyotda axborot texnologiyalari 1. termodinamikaning 1-qonuni va uni izojarayonlarga qo‘llanilishi 2. termodinamikaning ikkinchi qonuni. entropiya 3. tirik sistemalar termodinamikasi 4. tovushning fizik xarakteristikalari 5. tovushdan klinikada foydalanish 6. issiqlik va hayot. termometriya va kalorimetriya reja termodinamikaning 1-qonuni va uni izojarayonlarga qo‘llanilishi termodinamika deganda sistemani tashkil etuvchi jismlarning mikroskopik tuzilishini hisobga olmagan holda ular orasida energiya almashinuvi mumkin bo‘lgan sistemalarni (termodinamik sistemalarni) qarab chiquvchi fizikaning bo‘limi tushuniladi. muvozanatli sistemalar termodinamikasi yoki muvozanat holatiga o‘tuvchi sistemalar va nomuvozanatli termodinamik sistemalar bir-biridan farqlanadi. nomuvozanatli termodinamika biologik sistemalarni ko‘rib chiqishda asosiy o‘rinni egallaydi. termodinamik sistemaning holati parametrlar (hajm, bosim, harorat, zichlik va hokazo) deb atalgan fizik kattaliklar bilan xarakterlanadi. agar sistemaning parametrlari uni atrof-muhitdagi jismlar bilan o‘zaro ta’sirlashishida vaqt o'tishi bilan o'zgarmasa, …

2 / 23

o‘tishi mumkin. termodinamikaning ikkinchi qonuni. entropiya molekular-kinetik nazariyaga asosan entropiyani sistemaning tartibsiz zarrachalarining o’lchovi deb ta’riflash birmuncha qulaydir. masalan, gaz hajmining kamayishida uning molekulalarining bir-biriga nisbatan joylashishi borgan sari aniq bir yo’nalishni egallab boradi, ya’ni bu sistemada tartibli joylashishning ortib borishiga mos keladi, bu holda entropiya kamayadi. qachonki o’zgarmas haroratda gaz kondensatsiyalansa yoki suyuqlik kristall holatga o‘tsa, moddadan issiqlik miqdori ajralib chiqadi va molekulalarning tartibli joylashishi bu holda ham ortadi, entropiya esa kamayib boradi. tirik sistemalar termodinamikasi biologik obyektlar ochiq termodinamik sistemalar hisoblanadi. ular atrof muhit bilan ham modda, ham energiya almashinadi. umumiy holda aytilganda, tirik organizm statsionar holatda bo’lmaydigan rivojlanuvchi sistemadir. ammo odatda qandaydir uncha katta bo’lmagan vaqt oralig’ida biologik sistemalar holatini statsionar holat deb qabul qilinadi. ayrim masalalarni shunday faraz qilish asosida ko‘rib o‘taylik. organizm— statsionar sistemasi uchun ds = 0 , s = const, ds>0, ds 0) bu statsionar holatning bo‘lmasligi tartibsizlikning yo’qligi bilan bogliq. masalan, rak …

3 / 23

nayotgan molekulalar o‘z navbatida harakatini qo‘shni molekulalarga uzatadi. havo tebranishlari quloqqa yetib borganida ular nog‘ora pardaning vibratsiyasiga sababchi bo‘ladi. bu esa o‘z navbatida bosh miyasi tomonidan qabul qilinuvchi nerv impulslarini keltirib chiqaradi. agar havoda tarqalayotgan elastik to‘lqinlarning chastotasi taxminan 16 hz dan 20000 hz oralig‘ida bo‘lsa, u holda ular inson qulog‘ida tovush sezgisini uyg‘otadi. shuning uchun chastotasi ana shu ko‘rsatilgan chegarada yotgan istalgan muhitdagi elastik to‘lqinlar tovush to‘lqinlari yoki to‘g‘ridan - to‘g‘ri tovush deb ataladi. chastotasi 16 hz dan kichik bo‘lgan elastik to‘lqinlar infratovush deb ataladi: chastotasi 20000 hz dan katta bo‘lgan to‘lqinlar ultratovush deyiladi. infratovush va ultratovushni inson qulog‘i eshitmaydi. har qanday real tovush oddiy garmonik tebranish emas, balki ma'lum chastotalar to‘plamiga ega bo‘lgan garmonik tebranishlarning yig‘indisidan iborat. berilgan tovushda ishtirok etuvchi tebranishlar chastotalari to‘plami tovushning akustik spektri deb ataladi. tovush to‘lqinlarining intensivligi deb to‘lqin o‘zi bilan olib yurgan energiya oqimi zichligining o‘rtacha qiymatiga aytiladi. to‘lqin tovush sezgisini uyg‘otish …

4 / 23

elining shuning o‘zi yaqindan 10–3 10–2 10–1 1 0,64 2 6,4 20 90 100 110 120 og‘riq sezish bo‘sag‘asida 10 64 130 tovushdan klinikada foydalanish eshitish o‘tkirligini aniqlash usuliga audiometriya deyiladi. audiometriyada maxsus asbob audiometr yordamida turli xil chastotalarda eshitish sezgisi bo‘sag‘asi aniqlanadi; olingan egri chiziq audiogramma deyiladi. bemor odam audiogrammasini normal eshituv sezgi bo‘sag‘asini egri chig‘i bilan solishtirish eshituv a‘zolari kasalliklariga diagnoz qo‘yishga yordam beradi. tovushning eng asosiy mohiyati shundaki, u ham yorug‘lik kabi axborot manbai hisoblanadi. tabiat tovushlari, atrofimizdagi odamlarning gaplari, ishlab turgan mashinalarning shovqini bizga ko‘p ma’lumotlarni beradi. tabiiyki, tovush odam ichki organlarining holati to‘g‘risida ma’lumot beruvchi manba ham bo‘lishi mumkin. kasallikni diagnostika qilishning keng tarqalgan usullaridan biri perkussiya usuli bo‘lib, bunda tananing turli qismlariga urib ko‘rishda chiqayotgan tovush eshitib ko‘riladi. kasallikni diagnostika qilishning keng tarqalgan usullaridan biri auskultatsiya (eshitib ko‘rish) eramizdan oldingi ii asrdayoq ma’lum bo'lgan. auskultatsiya (lotincha auscultatio - eshitish) — ichki aʼzolarda yuzaga keladigan …

5 / 23

rishdan iboratdir. fonokardiogrammani yozib olish fonokardiograf yordamida amalga oshiriladi. fonendoskopning tuzilishi. 1- kovak kapsula, 2-tovushni uzatuvchi membrana, 3-rezina trubka fonokardigrafning tashqi ko’rinishi odam qulog’i eshitish va og’riq bo’sag’alari issiqlik va hayot. termometriya va kalorimetriya issiqlik yoki temperatura, tirik organizmlarning faoliyatida muhim omillardan biri hisoblanadi. xayot uchun zarur metabolik jarayonlar: xujayra bo'linishi, ferment reaksiyasi temperaturaga bog'liq. xarorat 10oc ga oshganda reaksiyalar 2 marta tezlashadi. suv – tirik organizmlarning muxim tarkibiy qismi bo'lgani uchun, unda kechadigan metabolik jarayonlar nisbatan qisqa temperaturalar oralig'ida ro'y beradi (2°c dan 120°c gacha). faqat eng oddiy tuzilgan organizmlar ushbu diapozon chegaralarida yashay oladi. katta masshtabdagi xayot tizimlari yanada tor diapozondagi temperaturalarda chegaralangan. haroratlarni o’lchash usullari va u bilan bog’liq bo’lgan masalalarni o’rganuvchi fizikaning amaliy sohasiga termometriya deyiladi. ma’lumki, harorat bevosita o’lchanishi mumkin emas. uni aniqlash uchun harorat shkalasini belgilab olish: termometrik moddani va harorat bilan bog’lanuvchi fizik xossani (termometrik xossani) tanlash, sanoq boshi nuqtasini va harorat birligi …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bioakustika va termodinamika"

1- mavzu: fizika fani va uning tadqiqot uslublari. fizika predmeti. o‘lchashlar va vektorlar. bir, ikki va uch o‘lchamli o‘lchashlar. kinematika ma’ruzachi: t.f.f.d. (phd), x.o‘sarov 3-ma’ruza: bioakustika va termodinamika. tibbiy va biologik fizika, tibbiyotda axborot texnologiyalari 1. termodinamikaning 1-qonuni va uni izojarayonlarga qo‘llanilishi 2. termodinamikaning ikkinchi qonuni. entropiya 3. tirik sistemalar termodinamikasi 4. tovushning fizik xarakteristikalari 5. tovushdan klinikada foydalanish 6. issiqlik va hayot. termometriya va kalorimetriya reja termodinamikaning 1-qonuni va uni izojarayonlarga qo‘llanilishi termodinamika deganda sistemani tashkil etuvchi jismlarning mikroskopik tuzilishini hisobga olmagan holda ular orasida energiya almashinuvi mumkin bo‘lgan sistemalarni ...

This file contains 23 pages in PPTX format (987.4 KB). To download "bioakustika va termodinamika", click the Telegram button on the left.

Tags: bioakustika va termodinamika PPTX 23 pages Free download Telegram