bioakustika

PPTX 48 pages 23.4 MB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.4 MB

File type PPTX

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

mavzu: kirish. tibbiyot texnikasi va yangi tibbiyot texnologiyalari fani. zamonaviy fan- texnika yutuqlari va kompyuter dasturlari taxliliining tibbiyotda yangi tibbiy texnologiyalarini rivojlanishidagi axamiyati osiyo xalqaro universiteti fan: tibbiy va biologik fizika “umumtexnik fanlar” kafedrasi o’qituvchi: m.i.bakayeva buxoro-2024 mavzu: bioakustika. tovushning fizikaviy xaraktеristikalari. режа: 1.tovushning fizikaviy va psixofizikaviy xarakteristikalari. 2. eshitish biofizikasi elementlari. tibbiyotda tovushga o’lchashga asoslangan usullar. 3. ul’tratovush diagnostika va davolashda qo’llanilishi. akustika – tovush hodisalarini o’rganuvchi bo’lim. bioakustika – tovush haqidagi ta’limot bo’lib, odam qulog’i qabul qila oladigan gazlar, suyuqliklar va qattiq jismlardagi elastik tebranishlar va to’lqinlarni o’rganadi. tebranishlar yog‘och stol orqali qulog‘ingizga yetib kelganda tovushni eshitishingiz mumkin. tovush qattiq moddalar orqali eng tez tarqaladi. tovush manbaidan chiqqan tebranishlar turli muhitlar orqali quloqlarimizga yetib kelganida tovushni eshitamiz. tovush qattiq, suyuq va gazsimon moddalar orqali tarqala oladi. tebranma harakat har qanday takrorlanuvchi harakatga tebranma harakat deb ataladi. tebranishlar chastotasi vaqt birligi davomidagi tebranishlar soniga tebranishlar chastotasi deb ataladi. 𝓥 …

2 / 48

lgilovchi chastotalar: - erkak kishi gapirganda uning tovushida 100 dan 7000 hz gacha; - ayol tovushida 200 dan 9000 hz gacha; - nog‘oradan chiqadigan tovushlarda esa, 90 dan 14 000 hz gacha bo‘lgan tebranishlar chastotasi uchraydi. tovush qattiqligi inson sezadigan tovush qattiqligining quyi chegarasi bell deb belgilangan. bu birlik telefonni ixtiro qilgan g.bell sharafiga qo‘yilgan. tovush qattiqligi amplitudaga bog’liq. tovush qattiqligi kamertonning sharcha tegmagan shoxchasiga sekingina rezina bolg‘a bilan uraylik. shunda kamerton tebranishi tufayli sharcha ma’lum uzoqlikka borib keladi. agar bolg‘a bilan qattiqroq ursak, sharcha oldingidan uzoqroqqa borib keladi. tebranishlar amplitudasi kamertonning tebranishi davrida eng katta chetlashishiga tebranishlar amplitudasi deb ataladi. kamerton qanchalik katta amplituda bilan tebransa, undan chiqadigan tovushning qattiqligi shuncha katta bo‘ladi. tovush qattiqligi 1858-yilda nemis fiziklari v. veter va g.fexner tomonidan tavsiya qilingan qonun asosida aniqlangan. 1 detsibel = 1db = 0,1 b shunga ko‘ra, sekin suhbatniki - 40 db shovqinniki - 80 db samolyotniki - 110-120 …

3 / 48

«soprano» (260–1050 hz), «kontralto» (170–780 hz), «messo-soprano» (200–900 hz), «koloratur soprano» (260–1400 hz) larga bo‘linadi. erkaklar chiqaradigan asosiy tonga qarab, ularning ovozi: tovush tembri «bas» (80–350 hz), «bariton» (110–400 hz), «tenor» (230–520 hz) chastotalarga bo‘linadi. tovush zarba – bu tovushning qisqa muddatli ta'siridir: chapak chalinganda, portlash yuz berganda va hokazolarda hosil bo‘ladi. vaqt o‘tishi bilan takrorlanmaydigan, o‘zining murakkabligi bilan farq qiluvchi tovushga shovqin deb aytiladi. mashinalarning vibratsiyasi, qarsaklar, gorelka alangasinig shovqini, shitirlash, g‘ichillash, so‘zlaganda chiqadigan undosh tovushlar va hokazolar shovqinga ta'lluqlidir. tovushdan klinikada foydalanish kasallikni diagnostika qilishning keng tarqalgan usullaridan biri auskultatsiya (eshitib ko‘rish). auskultatsiya (lotincha auscultatio - eshitish) — ichki aʼzolarda yuzaga keladigan tovushlarni eshitib, ular faoliyatini va holatini tekshirish usuli. masalan, tibbiyot amaliyotida yurak, oʻpka, qon tomir kasalliklarini, shuningdek qon bosimini aniqlashda muhim diagnostik ahamiyatga ega. shifokor maxsus asboblar (stetoskop, fonendoskop yoki stetofonendoskop) qoʻyib eshitib koʻradi kasallikni diagnostika qilishning keng tarqalgan usullaridan biri perkussiya usuli bo‘lib, bunda tananing …

4 / 48

i orqali ichki quloqning chig'anog'i hamda yarimdoira kanalchalardagi perilimfa va endolimfa suyuqliklarini to'lqinlantiradi. ularning to'lqinlanishi chig'anoq ichidagi eshitish retseptorlarini qo'zg'atadi. eshitish organining funksiyasi. tovush eshitmaslikning (karlikning) ayrim shakllariga chig'anoq retseptor apparatining jarohatlanishi sabab bo'ladi. bunday hollarda chig'anoq mexanik tebranishlar ta’sirida elektr signallarini generatsiyalamaydi. bunday karlarga yordam berish mumkin. buning uchun chig‘anoqqa elektrodlar kiritiladi va ularga elektr signallari beriladiki, bu signallar mexanik ta’sirlar tufayli hosil bo‘ladigan stimulga mos bo'lsin. chig‘anoqning asosiy funksiyasini protezlash (almashtirish) usuli bajaradiki, unda ishlatiladigan implantant – koxlear apparat deyiladi koxlear protez. 1-asosiy korpus, 2-quloq orqasiga qo‘ygich mikrofoni bilan, 3-implantatsiyalanuvchi elektrod bilan ulovchi vilka. infratovush 16 hz dan kichik bo‘lgan tovushlar infratovush deb ataladi. infratovush inson qulogʻiga eshitilmaydigan past chastotali (chastotalari 16 hz dan past boʻlgan) elastik toʻlqinlar. yer yuzida infratovush hosil qiluvchi manbalar xilma xil (masalan chaqmoq chaqishi, togʻlar koʻchishi, oʻrmon va dengizning shovvullashi, shamol guvullashi va h. k.). infratovush muhitda juda kam yutiladi, shuning uchun u …

5 / 48

, turgan holda 5-12 hz, ko‘krak qafasining xususiy tebranishlar chastotasi 5-8 hz, qorin bo‘shlig‘iniki 3-4 hz bo‘lib, bu infratovush chastotalariga mos keladi. ultratovush chastotasi 20000 hz dan ortiq bo’lgan (yuqori chegarasi tahminan 109 – 1010 hz) mexanik to’lqinlar ultratovush deyiladi. biologik muhitlarning to’lqin qarshiliklari havonikiga nisbatan 3000 marta katta. shu sababli ut-nurlatgichlar odam tanasiga qo‘yilsa, ultratovush tana ichkarisiga otmasdan nurlatgich va odam tanasi orasida hosil bo’lgan yupqa havo ustunidan qaytadi. havo qatlami hosil bo’lmasligi uchun nurlatgichning sirti yuzasiga yupqa moy qatlami surtiladi. ultratovushning tibbiy-biologik qo‘llanishlarini asosan ikki yo‘nalishga ajratish mumkin: birinchisi kuzatish va diagnostika usullari, ikkinchisi ta’sir etish uslublari. ultratovushning ko'rlar uchun qo’llanilishi qiziqarlidir. “oriyentir” kichkina asbobi hosil qilgan ultratovush lokatsiyasi yordamida 10 m gacha uzoqlikdagi jismlarni bilib olish va ularning qanday xarakterda ekanligini aniqlash mumkin. infratovush va ultratovushni inson qulog‘i eshitmaydi. dengiz va okeanlarda chuqurlikni o‘lchash hamda suv osti kemalarini aniqlash uchun ultratovushlardan foydalaniladi. buning uchun dengiz tubiga ultratovush …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bioakustika"

mavzu: kirish. tibbiyot texnikasi va yangi tibbiyot texnologiyalari fani. zamonaviy fan- texnika yutuqlari va kompyuter dasturlari taxliliining tibbiyotda yangi tibbiy texnologiyalarini rivojlanishidagi axamiyati osiyo xalqaro universiteti fan: tibbiy va biologik fizika “umumtexnik fanlar” kafedrasi o’qituvchi: m.i.bakayeva buxoro-2024 mavzu: bioakustika. tovushning fizikaviy xaraktеristikalari. режа: 1.tovushning fizikaviy va psixofizikaviy xarakteristikalari. 2. eshitish biofizikasi elementlari. tibbiyotda tovushga o’lchashga asoslangan usullar. 3. ul’tratovush diagnostika va davolashda qo’llanilishi. akustika – tovush hodisalarini o’rganuvchi bo’lim. bioakustika – tovush haqidagi ta’limot bo’lib, odam qulog’i qabul qila oladigan gazlar, suyuqliklar va qattiq jismlardagi elastik tebranis...

This file contains 48 pages in PPTX format (23.4 MB). To download "bioakustika", click the Telegram button on the left.

Tags: bioakustika PPTX 48 pages Free download Telegram